Heredeiros da Crus: rock medicinal

Recibimos na redacción de Nós Diario a Antón Axeitos, máis coñecido como Tonhito de Poi, e Fran Velo, guitarrista e baixista dos Heredeiros da Crus, que veñen de publicar, e presentar en directo na Coruña, o seu último disco, Trankimasín. —Cinco anos e medio despois do anterior disco publican Trankimasín, quizais o último título que poderiamos agardar dos Heredeiros. Como xurdiu a idea? Fran Velo: Nós non sabemos estar sen facer discos. A pesar de que todo o mundo nolo desaconsella, porque vivimos nunha época na que están en desuso; xa ninguén escoita un disco de arriba a abaixo, senón temas soltos. A recomendación era sacar algúns temas soltos, pero nós somos consumidores de discos. E había seis anos do último, que ademais nolo varreu a pandemia... E nós somos os primeiros en aburrirnos dos nosos propios temas. A nós mólanos moito o directo, pero cando levamos un tempo sen pisar o estudio tamén o botamos de menos. Tonhito de Poi: Un grupo que se versiona a si mesmo acaba sendo un pervertido, facendo revisións dos seus temas. Nós xa fixéramos un angústico [disco cunha selección de cancións en acústico, durante a pandemia]... e tes que sacar material novo. Se non, acabas sendo unha orquestra. —Un disco mais tamén unha xira angústica. F. V.: Os concertos aínda eran coa xente sentada, e a nós dicíannos que non podiamos facelo, porque aos dous minutos estaría todo o mundo levantado, tirando as cadeiras polo aire... Decidimos tocar igual, con esta revisión dos nosos temas. Mais iso ninguén o entende como un disco porque non se sacou en físico. Nós somos uns clásicos: CD, vinilo e temas novos. —Trankimasín parece diferenciarse dos seus anteriores traballos pero, á vez, mantén toda a esencia. T. P.: É que a xente quere o mesmo, pero diferente. F. V.: Hai cousas no son, certa rítmica, harmonías... que sorprenden en Heredeiros, pero á vez a esencia está aí, e é o que ten que ser. Se ti compras un disco de AC/DC esperas escoitar AC/DC. Hai xente que innova en cada disco, chamémoslle U2, chamémoslle Bowie... pero son rara avis. Ti segues un grupo e queres ese estilo, pero ao mesmo tempo que che sorprenda un pouco, e creo que o conseguimos na maioría dos temas. —E dentro deses temas hai bastante variedade: "Convensido", que quizais segue máis a liña dos Heredeiros como a clásica canción pegadiza; "De-Nunzia-Nos", cun rock máis duro; "Ambulante selestial", unha balada máis lenta, que é do mellor do disco. T. P.: Comparto o de "Ambulante selestial", aí Javi [Maneiro] cantou como un santo. F. V.: Si, é un gran tema. Pero esa variedade sempre a tivemos en todos os discos, coas súas baladas, os medios tempos, os temas máis acelerados... e creo que se agradece. Hai grupos, incluso algúns que veneramos, como Los Ramones, que pecan diso: non podes escoitar máis dunha hora e cuarto porque todos os temas parecen o mesmo. "Ambulante" lembra a "Corasón de carballo", porque é un tema serio, lento, emocionante... E "Convensido" si que ten a esencia, con ese retrouso, pero á vez é un dos temas que eu vexo innovadores, porque ten un son e unha rítmica do estilo de Queens of the Stone Age ou de Muse. Ese é o exemplo do que buscamos: o mesmo pero distinto. —Se ben se mantén a retranca propia dos Heredeiros, desde o propio título do disco até temas como "Covid-19" percíbese tamén un ton máis sentimental, imaxino que polo contexto da pandemia e polo accidente cerebrovascular que sufriu Javi Maneiro en 2022 e que obrigou a cancelar tamén aquela xira. F. V.: Todo iso inflúe. Entre Tucho, que empezou a traballar no Sergas, que é o que se conta en Covid-19, e o que lle pasou a Javi, vímonos inmersos nesa dinámica de hospitais, médica... e iso marcou un pouco a historia do disco. E hai un compoñente alto de sentimento, pero iso é algo que sempre tivo Heredeiros. Quizais este si é o que ten a maior porcentaxe de letras serias, porque antes había unha ou dúas e as outras eran máis 'salvaxes', e neste disco é case un 50-50%. Hai lugar para todo, e eu creo que un disco ten que ser como unha viaxe. Se estás todo o tempo arriba, mal, e se estás sempre abaixo, fatal. Xa está Álex Ubago para iso [ri]. Nós queremos que haxa subidas e baixadas, porque a vida é así. —Entre eses temas máis 'salvaxes' está "De-Nunzia-Nos". Xurdiu primeiro a canción ou a posibilidade de colaborar con Nunzia Giannotta? T. P.: Primeiro foi a canción. Cando chegou ao estudio, [José] Puga, o noso técnico de son desde hai 30 anos, díxonos que tiñamos que colaborar con ela. Xa a coñecía de antes, foi a súa primeira opción. E flipamos. Vimos de presentar o disco na Sala Mardi Gras [da Coruña] e a pesar de ter un bombo enorme [está embarazada] viña coa enerxía de dúas persoas. Foi máxico. F. V.: É brutal. Unha tía cañeira, rockeira. T. P.: E deu incluso o título, "De-Nunzia-Nos", porque a canción fala dunha parella que practica un sexo salvaxe e fai tremer as paredes. O título é como dicirlle ao veciño, "denúncianos, denúncianos". F. V.: O título mudou con ela, claro. T. P.: Para que vexas o que é traballar en equipos estábeis. Este home [Puga] sabía perfectamente o que nos facía falta. F. V.: Tiñamos claro que esta canción tiña que cantala unha muller con Tucho. A nós sempre nos gustou xogar coa conversación, e apareceu a cantante adecuada. O que nos dixo todo o mundo ao vela é que pega moito con nós. Parecía parte do equipo, foi un descubrimento. T. P.: E no directo entregouse. —Como foi ese concerto no que voaron as entradas en minutos e só tocaron as cancións do novo disco? F. V.: Para o verán temos xa moitos bolos firmados, aí xa nos vai ver todo o mundo, ao grande, e agora queriamos facer algo distinto. E tamén nos apetecía volver ás salas pequenas como na xira dos jaliñeiros de 2014, porque o botabamos de menos. Están moi ben os festivais, pero botabamos de menos facer algo máis exclusivo. Ao final, sempre nos pasa o mesmo: gravamos un disco de 12 temas e nos directos acabamos tocando só dous ou tres, os que máis funcionan, porque hai un montón de hits que non podes deixar e o tempo nun concerto é o que é. Pero despois si lles regalamos seis temas clásicos, nunha especie de bis, porque a xente tamén quere corear "Quero josar" ou "Non quero nada de ti". Foi moi familiar. T. P.: Foi maxia. Esa vibración dunha sala como a Mardi Gras que leva tantos anos escoitando rock&roll... foi incríbel. F. V.: A Mardi Gras, a Iguana de Vigo... son salas nas que mola moito tocar. Hai rock xa nos camerinos. T. P.: E o público foi por selección natural, os que conseguiron as entradas son os máis dotados [ri]. Non é un grupo e un público, é todo un conxunto. E todo o mundo estaba remando. F. V.: Algo que me flipou é que quen estaban alí eran os fans máis fans, os que van a todos os bolos. T. P.: Había xente que nos ensinaba as tatuaxes de Heredeiros. —Falando desas cancións míticas que soan en todos os concertos porque as pide o público, non hai algunha que, despois de tantos anos, empece a cansar un pouco? F. V.: Iso pásalle a todos os grupos, a nós tamén. T. P.: Que conste que a min non me pasa. Eu enténdoos, hai algún na banda que di, "non quero tocar máis 'Quero josar'"... pero a min non me pasa, sinceramente. Eu sigo desfrutando igual. F. V.: Claro, unha vez que estás no bolo desfrutas. T. P.: Ao mellor ensaiala si [que cansa], e dis, "non fai falta". F. V.: Algo tes que ensaiala, porque se non acábala esquecendo [ri]. Pero logo no bolo, unha vez que estás tocando, desfrutas todos os temas, porque desfrutas de tocar, retroaliméntaste da enerxía da xente. Pero se por nós fose tocariamos case todos os temas dos tres últimos discos; non só por iso, senón porque ademais son os que mellor soan. Teñen outros arranxos, están creados con outra madurez, con Manu Rey á batería, que ten outra forma de tocar... E notamos unha diferenza enorme en como nos soa a nós. T. P.: A Keith Richards fixéronlle a mesma pregunta con "Satisfaction", e el dixo que segue aprendendo desa canción. Eu guíome un pouco por iso. —O espectáculo sobre o escenario foi mudando ao longo do tempo, desde aqueles primeiros anos nos que había até streptease. T. P.: Menos mal que non había móbiles daquela, estariamos todos presos. —Aquela vez que os botaron dun festival en Portugal... T. P.: Foi na Queima das fitas, unha festa universitaria. —Non sabían a quen contrataban. T. P.: Non, non tiñan nin idea [ri]. Non volvemos máis. —Un clásico dos concertos é o lanzamento de millo ao público. T. P.: Si, coa canción de "Churras". Aínda seguimos. E sulfatando tamén. —Haberá liturxias nesta nova xira? F. V.: Iso é como preguntar a AC/DC, "ides seguir sacando a campá e os canóns?". É parte do espectáculo. T. P.: É unha homilía. É como ir a unha misa e que non haxa o ritual de darse a man ou de comungar. —Mantense entón a esencia do espectáculo dos Heredeiros. T. P.: Si, logo nós cambiamos un pouco o formato. O de bautizar o público empezou cun cura, seguiu cun cardeal e acabou cun Papa. E a ver o que facemos. Pero o de sulfatar é sagrado. Bautizar á peña é bautizar no rock&roll. E imaxina que pasa algo, morren bautizados. F. V.: E agora que dis o do espectáculo, precisamente o do millo en "Churras" foi o detonante do escándalo en Portugal. Tampouco é que a liáramos tanto, pero iso pareceulles mal. Vírono como unha ofensa, non entenderon que era polo tema de Churras e polo das galiñas... Culpa nosa tamén por non pensalo. Nós tiramos millo e eles empezaron a devolvernos pedras; aí xa nos cabreamos. —Co anterior disco fixeron unha pequena xira fóra do país. Teñen previsto repetir para chegar a toda esa comunidade galega da diáspora? F. V.: Sempre nos encanta saír. Primeiro, por visitar a toda esa xente que está fóra e darlle a oportunidade de vernos, pero tamén, sobre todo, e vaite sorprender, porque une máis ao grupo. Cando estás en terreo hostil, descoñecido, fas piña cos teus. —Pode haber públicos que aínda non os coñezan. F. V.: Xa non digo o público, senón o día a día. Ir comer; quedar encerrado nun ascensor, como nos pasou en Suíza... Por aí fóra hai un montón de perigos que non esperas, e iso fai que o grupo se una moito. Séntanos moi ben saír, e por suposto que se está barallando. Sempre intentamos facer algunha excursión fóra. T. P.: Ir de xira é a esencia do rock&roll. —Nos seus concertos atópase xente de todas as idades, desde veteranos que os seguen desde os inicios até mozos e mozas. E non debe ser doado atraer ás novas xeracións, que escoitan músicas ben diferentes. T. P.: Somos un oasis no deserto para a xente que escoita música así da túa idade [ri]. De feito, son os que están diante nos concertos. F. V.: E incluso máis novos. Nós somos os primeiros sorprendidos cando saímos e vemos tantos rapaces de 15 ou 16 anos. Antes aínda tiña a xustificación de que nos vían no Xabarín Club, pero os de agora xa é porque escoitan aos seus pais, aos seus irmáns maiores... Non sei como, pero hai un rango de idade cada vez máis grande e que nos sorprende moito. É unha bendición. T. P.: É o rock&roll. Esa música naceu dos escravos dos campos de algodón e iso vai furando, como as capas da cebola; dá igual a idade que teñas, que che chega á medula. —En que se diferencian os Heredeiros de 1994, cando saíu o primeiro disco e os de 2025? F. V.: Estamos mellor que nunca. É o que dicía antes: os arranxos dos discos, o son e o propio conxunto valo pulindo. Sinceramente, e non é por estar máis ou menos canso de tocalos, cústame escoitar os primeiros discos polo mal son que teñen, porque evolucionaron os estudios e sobre todo as persoas. Os produtores de hoxe en día saben moito máis; agora saben o que sabían daquela os americanos [ri]. E incluso se achegan máis. Iago Lorenzo, o noso produtor, ou Juan de Dios, que produciu Jard rock con fe, traballaron con xente moi potente do panorama internacional. Hoxe tes produtores na Galiza que che sacan un son que non dista do que poden sacar en California. Escoitas o de agora e flipas, e pos A cuadrilla de Pepa a Loba, con ese son... e deprímeste. —É quizais parte da esencia do disco. F. V.: A min chegáronme a dicir cando sacamos "Convensido": "Está moi guai, soa ben... demasiado ben! A ver cando sacades un disco que soe máis como os primeiros". A xente teno con cariño e tenrura, mais a nós parécenos un pesadelo. Para min a evolución máis evidente con este disco é a nivel de son. —Tamén houbo un cambio nas letras. F. V.: Primeiro, coa idade vas collendo máis sentido, aprendendo, e determinadas cousas pénsalas e razóalas doutra forma. Pero tamén cambiou moito a sociedade, afortunadamente para ben. En realidade, Heredeiros da Crus o que fixo en cada disco, como calquera artista, foi pintar cadros da sociedade na que vivimos. Moitas veces tivemos problemas por iso, pero non deixabamos de relatar cousas que escoitabamos aos nosos pais, aos nosos avós, nas tabernas... Eran cousas normalizadas que estaban mal, e incluso ti sabías que estaban mal, pero dicías, "imos provocar e denunciar isto". Ti reproducías o que se estaba vivindo nese momento. A forma de criticar moitas veces tamén é poñelo no espello e ver o ridículo que é, aínda que había xente que non o entendía así. Hoxe hai moita xente loitando por esas causas e xa non necesitas facer esa crítica. Afortunadamente cambiou todo ao noso arredor, e un grupo tampouco pode ser unha pedra inamovíbel. T. P.: Somos junglares. Relatamos a historia, como juglares [xograres]. Pero junglares. —Como foi gravar nos estudios Strongroom de Londres? F. V.: Alí gravaron Spice Girls, Arctic Monkeys, Radiohead, Nick Cave... Son uns estudios tremendos. Alí só se gravaron as baterías, eu fun de viaxe aproveitando para ver o baixista de Guns N' Roses, Duff McKagan. Despois as guitarras e as voces graváronse nos estudios do noso técnico de son de directo, na Coruña. E o baixo graveino nun cuchitril na casa de Iago, que o ten feito un desastre. Pero o baixista sabe que sempre é o marxinado [ri]. Ten alí uns aparatos tremendos, pero está feito un desastre, non puiden case nin quitarme unha foto. T. P.: Pero o baixo soa que flipas neste disco. F. V.: Si, aí o que importa é o son. Fódeme a min a foto só [ri]. —Véselles con moita enerxía con este novo disco, mais houbo algún momento, con eses anos complicados da pandemia e o accidente de Javi Maneiro, no que pensasen en deixalo? F. V.: Iso xa o pasamos, xa estivemos oito anos parados. Cando pasas a media centena [de anos] xa es consciente de que isto pode acabarse en calquera momento, e iso faiche desfrutalo máis. Pero non o pensamos, nós imos tirando. O de parar xa vimos o que era. E ningún de nós di que foi un erro porque nos levou a onde estamos agora, e desde que volvemos foi todo a mellor. Era un paro necesario. T. P.: Realmente, os erros non son erros. —E despois dese paro todos tiñan claro que querían volver. T. P.: Si, [deixalo] non está na ecuación. Agora hai que remar. F. V.: Onde imos con esta idade? Onde nos van querer? Agora hai que agarrarse aquí [ri].