Sandra Moreira, investigadora do Idega e o Cernas: "As macrogranxas son quen menos contribúe á sostibilidade"

—Tanto na Galiza como en Portugal, dáse á actividade agraria  familiar o valor que ten?
Non. Estou estudando a realidade na Galiza para no meu doutoramento facer unha comparativa homoxénea na zona do Xurés (Baixa Limia).

Temos unha fronteira pero a realidade e as dificultades son as mesmas. A agricultura familiar é unha das áreas máis marxinadas e precisa de moito máis apoio que os agricultores cunha dimensión económica superior.

Os desafíos son diferentes, son maiores, e a actividade agraria familiar non ten voz. A maior parte da agricultura tanto en Portugal como na Galiza é familiar, pequenos produtores, pero son os grandes os que teñen máis apoios. As explotacións da agricultura familiar van diminuíndo e os grandes absorben os pequenos.

—Que desafíos enfrontan no agro familiar en Portugal?
Polo meu traballo teño unha gran proximidade cos labregos e as labregas, por iso coñezo mellor a agricultura familiar e podo falar desde a experiencia. Vexo os desafíos que enfrontan estes labregos porque os produtos non se venden a prezos xustos.

Había apoios públicos pero moitos deses apoios reducíronse diminuíndo os ingresos de quen produce. Tamén hai falta de relevo xeracional, á mocidade non lle gusta as condicións de traballo do agro, non hai infraestruturas para que quede no rural, e moitas veces marchan ás cidades a traballar máis e a vivir peor.

—Na Galiza están a proliferar o modelo das macrogranxas. Que efectos están a provocar este tipo de explotacións tanto no territorio luso como no galego?
Os grandes son grandes porque van aumentando, quedan coas áreas dos máis pequenos. É preciso que as macrogranxas existan pero non se lles pode mirar só a elas e dicir que son as mellores, porque non o son,  son quen menos contribúen á sostibilidade, non apostan por razas autóctonas, eles só ven os números, poden traer traballo pero moitas veces non son os mellores para a comunidade local.

A agricultura familiar ademais de ter un papel chave na conservación e valorización das prácticas agrícolas e as variedades autóctonas, contribúen tamén na seguridade alimentaria e no coidado da paisaxe e as macrogranxas non, non proporcionan os bens e servizos ecosistémicos esenciais á sustentabilidade. Non son tan beneficiosas para o desenvolvemento sostíbel.

—O futuro da actividade agraria tanto na Galiza como en Portugal, por onde considera tería que encamiñarse?
Por apoios dos seus respectivos gobernos, pero non só a nivel de financiamento senón tamén en formación e en creación de infraestruturas.

Hai que pensar tamén na multifuncionalidade, unha finca pode ter ademais da práctica agrícola ou pecuaria outra actividade como o agroturismo ou as terapias, son cousas que traen outros rendementos ás familias, e son unha boa base para conseguir a continuidade das explotacións. A agricultura familiar tamén pode ser moderna, recorrer á tecnoloxía e á capacitación. Os agricultores familiares están cada vez mais formados e merecen unha vida digna como os outros.

O eucalipto e o agro a ambas as beiras

Sandra Moreira Coelho está a comprobar que a agricultura familiar da Galiza e do norte de Portugal ten basicamente as mesmas oportunidades pero tamén os mesmos problemas de subsistencia. Nesta comparativa que iguala ambos os territorios explica que “é bo que galegos e galegas e portugueses e portuguesas sexamos irmáns tamén neste caso da agricultura familiar, e repitamos os mesmos problemas, porque así a loita pode ser máis forte”. Preguntada pola oposición na Galiza ao proxecto da celulosa da portuguesa Altri na Ulloa,  refírese á proliferación das masas de eucalipto e á súa competencia pola terra cos labregos: “Aquí nótase moito na deforestación, cando hai incendios nótase ese plantío de eucalipto para as celulosas, e esta árbore non é autóctona, polo tanto non pode traer nada de bo”.