As oliveiras galegas darán este ano 150.000 quilos de oliva para producir 20.000 litros de aceite

Nesta altura do mes de novembro a colleita de olivas das 140 hectáreas de oliveiras inseridas na Asociación de Produtores de Aceite e Aceituna de Galicia (Apaag) xa foi recollida. O resultado é de case 50.000 quilos máis que na campaña de 2024, co que a cifra da colleita deste ano rolda os 150.000 quilos, segundo avanza a Nós Diario o presidente de Apaag, Alfonso Rodríguez Udías. Polas características da produción de aceite de oliva na Galiza, explica Rodríguez Udías, tratan sempre de recoller "de forma temperá, máis en verde". "Hai tan pouca [oliva] que o que queremos é que sexa da máxima calidade posíbel”, di. A colleita foi dispar dependendo das zonas de produción. Sinalan desde a asociación que a seca minguou en parte a do Ribeiro, Valdeorras e Quiroga, pero polo xeral puido manterse a produción. As boas cifras débense tamén ás novas plantacións de razas autóctonas –fundamentalmente brava e mansa– que logo de 10 ou 15 anos están xa a producir. Só Quiroga e Valdeorras “producen máis ca o resto da Galiza”, destaca Rodríguez Udías. Unha das explicacións desta distribución xeográfica da produción é que as oliveiras adoitan darse ben "nas zonas onde se dá ben o viño”, como acontece tamén co Ribeiro e Monterrei. O procesado da oliva é máis barato en portugal ca na galiza A maiores destas zonas tradicionalmente produtoras de oliva, na Galiza hai cada vez máis plantacións de oliveiras, agora tamén en concellos como Silleda e Vila de Cruces (O Deza), A Estrada (Tabeirós-Terra de Montes), O Rosal (Baixo Miño), Sanxenxo (O Salnés) ou Rianxo (O Barbanza). Por tradición, nos Vales do Sil e en Quiroga a oliveira é unha realidade propia, un cultivo que nunca se interrompeu como no resto do país. Para recuperar a produción de aceite de oliva galego “levamos desde a segunda metade do século XX repoboando, preferibelmente con razas autóctonas galegas”, di o presidente da Apaag. Zonas coma a comarca do Ribeiro están a ser emerxentes nestas producións que “en moitos casos son un bo complemento das viñas”, salienta Rodríguez Udías. Oito quilos de olivas para producir un litro de aceite Para producir un litro de aceite precísase un mínimo de oito quilos de olivas no caso da temperá que se recolle en verde; nas de colleita máis tardía pode chegar até ps 15 quilos de olivas para un único litro, sinalan desde a asociación de produtores. Coa colleita deste ano estiman unha produción de 20.000 litros de aceite. Certo é que “máis da metade” desta produción está concentrada arredor do xigante Aceites Abril en Ourense e de Ouro de Quiroga –no municipio que lle dá nome–. Na Galiza as oliveiras son fundamentalmente das variedades arbequina e picual, aínda que nos últimos anos están a dar seus froitos as variedades autóctonas brava e mansa, que no caso da comarca de Quiroga son as de máis arraigo. Nos últimos anos a Misión Biolóxica de Galicia do CSIC está a levar a cabo un estudo sobre as variedades de oliveiras presentes no país, das que xa ten identificadas 16 variedades autóctonas a maiores. 'Abril' e 'Ouro de Quiroga' suman máis da metade da produción Desde a Apaag explica o seu presidente que o camiño que escolleron é “seguir impulsando a comercialización e multiplicando as variedades autóctonas, porque son as que dan ao noso aceite de oliva o seu auténtico valor engadido”. Os distintos "microclimas galegos" dan lugar a un aceite "con características singulares que ten un grande atractivo no mercado”, apunta. A iso engádese o feito de que “case non hai industria", pois "agora mesmo é un complemento da economía”. O selo 'Aceite de oliva 100% galego' Hai uns anos produciuse dentro da asociación o debate arredor da petición dunha Denominación de Orixe para o aceite galego. Porén, “empezou e quedou aí”, sinala Rodríguez Udías, subliñando que "temos un mercado moi pequeno e algo de localismo entre as distintas zonas produtoras”. Aparcada a DO, desde a Apaag decidiron crear un selo privado no ano 2019 coa intención de “blindar a produción de aceite de oliva na Galiza, aínda que sexa con oliva de variedade foránea, porque o certo é que o noso produto é singular”. Baixo o paraugas 'Aceite de Oliva 100% galego', os socios e socias da Apaag contan con este selo no seu produto que blinda a súa produción “fronte á fraude” e garante ademais “boas prácticas e un proceso de elaboración singular”. Este aceite galego sae das decena de almazaras que hai en todo o país –Quiroga, Ourense, O Ribeiro e O Rosal–, e a maiores existen algunhas pequenas e privadas en Salceda de Caselas, Quiroga, Arnoia e Vilamarín. Rodríguez Udías considera que o servizo de almazaras na Galiza “é abondo para o mercado". Estas máis pequenas e artesanais moen arredor de 80 quilos de olivas por hora; no caso das dez máis grandes fan a partir de 500 quilos por hora. O prezo desta maquinaria oscila entre 50.000 e 150.000 euros de investimento. Outros produtores do sector, como José Antonio García, de Alma Meiga, en Castrelo de Miño (O Ribeiro), apostan por demandar á Xunta da Galiza “unha almazara móbil”, segundo explica en conversa con Nós Diario. Afirma García que nas almazaras pequenas do país “sácaselle pouco rendemento á oliva e cobran carísimo, e nalgúns casos até dez veces máis que se o vas procesar a Portugal”. De feito, a rexión lusa de Tras-Os-Montes é tamén produtora de aceite de oliva e moitos produtores de concellos limítrofes na Galiza levan alí súa produción para a moenda. Chámanse “maquías” os procesos de levar a produción de oliva a unha almazara e volver á casa co aceite. Un produto gourmet cun prezo que pode alcanzar os 25 euros por litro O aceite de oliva virxe galego é un produto gourmet, destacan desde a Apaag. De feito a venda da súa escasa produción colócao fundamentalmente en tendas especializadas ou aeroportos, e o seu prezo alcanza o dos “produtos delicatessen”, sinala Rodríguez Udías. Traducido en euros, o prezo por medio litro de aceite de oliva 100% galego está entre 20 e 25 euros. O aceite galego “véndese moi ben”, afirma o presidente da asociación, e hai boa parte da produción que queda para o consumo doméstico. A proliferación das oliveiras nos últimos anos na Galiza explícase porque esta árbore “non dá tanto rendemento coma outras, pero tampouco dá tanto traballo”, subliña o presidente da Apaag. De feito, a oliveira só ten dous tratamentos ao ano e “é máis resistente ás pragas e ao clima” do país. Rodríguez Urías pon como exemplo a súa plantación en Cenlle (O Ribeiro): “É unha agricultura levadía, ben dimensionada, só hai que facer rozas e colleitar”. Ten arredor de 1.000 oliveiras; cada unha pode dar, de media, uns 15 quilos de olivas ao ano. O segredo está en facer unha plantación “tradicional” nun marco intensivo de 4 ou 5 metros entre as plantas. As oliveiras comezan a dar froitos a partir dos 3 anos, e aos 5 ou 6 están xa “na súa madurez”, sinala. No caso de Alma Meiga, José Antonio García tivo este ano unha produción propia de 750 litros de aceite, das variedades autóctonas mansa e brava e tamén de arbequina. Desde Castrelo de Miño sae o seu aceite de oliva virxe “etiquetado en galego”, salienta, orgulloso.