O futuro da PAC, a remuda xeracional e o acordo con Mercosur, os retos do agro galego

Este ano será fundamental para o presente e o futuro do sector agrogandeiro galego pola implantación das medidas pendentes nas explotacións gandeiras, a definición dos criterios da nova Política Agrícola Común (PAC) ao termo do vixente período 2023-27 e a aprobación inicial do novo acordo comercial con Mercosur –integrado por Arxentina, Bolivia, Brasil, Paraguai e Uruguai, e mais Chile, Colombia, Ecuador, Güiana, Panamá, Perú e Surinam como estados asociados– coa “alerta” que provocou no sector, fundamentalmente no vacún de carne e o avícola. A secretaria xeral do Sindicato Labrego Galego (SLG), Isabel Vilalba; o presidente da Federación Rural Galega (Fruga), Manuel da Cal, e o coordinador sectorial de Unións Agrarias (UUAA), Félix Porto, analizan para Nós Diario os grandes retos deste 2025. As mobilizacións do sector agrogandeiro a comezos do pasado ano puxeron sobre a mesa o compromiso do Ministerio de Agricultura de flexibilizar exixencias e desburocratizar o día a día do sector. Porén, meses despois, Isabel Vilalba critica que “da maioría das medidas que se tiñan que implantar na Galiza non sabemos, nada porque temos unha Consellaría [do Medio Rural] desmantelada que non se molesta en explicar ao sector como cumprir coas obrigas que entrarán en vigor este mesmo ano”, como é o caso do Sistema Integrado de Xestión de Explotacións ou dos plans de fertilización. Unións Agrarias fai balance dun 2024 "difícil" e exixe "resolver os eternos problemas do sector" Desde a Fruga, Da Cal critica que a interlocución coa Consellaría “deixa moito que desexar”, e afirma que algunha das medidas “capilares” anunciadas polo Ministerio a comezos de 2024, como a non obriga de dispor dun ou dunha veterinaria de explotación están en vigor “pero son medidas temporais que se poden reactivar en calquera momento”, e advirte de que “hai determinados prazos acordados para este ano, como para os cadernos de explotación”, sobre os que o sector non recibiu "información ningunha" por parte da Xunta da Galiza. No caso de Unións Agrarias, Félix Porto asegura que “se está avanzando nestas medidas", en mesas sectoriais que agarda que "dean os seus froitos". Defende estes avances como resultado das “lóxicas mobilizacións para conseguir acordos e buscar solucións”. Remuda xeracional Na Galiza, só 3,5% das persoas responsábeis de explotacións de vacún de leite teñen menos de 35 anos e máis de 32% están en mans de titulares que superan os 55 anos, e precisamente a remuda xeracional e a incorporación de xente nova á actividade é unha das liñas de traballo coa que tanto SLG, coma Fruga e UUAA traballan de cara ao futuro do sector gandeiro galego. Félix Porto demanda da Consellería do Medio Rural a posta en marcha dun Observatorio de Prezos dos produtos agroalimentarios galegos que permita “vixiar os abusos” das industrias. Desde o SLG, Isabel Vilalba considera “un reto” a elevada idade media que ten o sector agrogandeiro galego e demanda políticas públicas que garantan “rendas dignas para que as novas xeracións se incorporen ao sector e poidan seguir producindo alimentos de calidade”. No “camiño contrario”, explica Vilalba, fica unha PAC “que só privilexia as grandes producións con máis superficie e animais” fronte á "falta de apoio á agroecoloxía", á que “se está a incorporar moita xente nova”. Política Agrícola Comum ou Política Agrícola Galega: situación e retos do agro galego A Fruga advirte tamén de que “cada ano perdemos unha explotación diaria no sector lácteo”. Manuel Da Cal apunta que os retos do sector agrogandeiro galego “lamentabelmente seguen a ser os mesmos de hai 40 anos”. Mentres tanto, di, “80% das axudas da PAC van para o 20% das explotacións, as máis grandes, e se iso non muda os prexudicados seremos os de sempre". Para el, "ese é o reto a partir de 2027”. Acordo con Mercosur O pasado decembro o anuncio dun principio de acordo comercial entre a Unión Europea e Mercosur –que se levaba negociando desde finais do século pasado– sacudía o mercado mundial, mais tamén o agro galego. A posíbel eliminación de aranceis con Brasil, Arxentina, Paraguai, Uruguai ou Bolivia –mais principalmente co primeiro, por ser o maior exportador mundial de carne de vacún– puxo en alerta sobre todo os sectores vacún e avícola da Galiza. Desde o SLG explican que “non se trata de diferenzas entre agricultores e gandeiros", pois o problema "é o negocio baseado nas grandes 'macroproducións' de Mercosur, que van expulsar outros produtores”. Asegura Isabel Vilalba que o Brasil exporta case a mesma produción que Tenreira Galega, coa diferenza dos custos salariais e as exixencias de calidade da Unión Europea. Tamén Félix Porto coincide nas cifras, mais matiza, “sen coñecermos exactamente o acordo”, que “poderiamos convertelo nunha oportunidade”. Na Fruga, Da Cal identifica precisamente o sector do bovino de carne como “un dos máis prexudicados” en caso de referendar a Unión Europea o citado acordo comercial. Incumprimento da lei: O Consello Agrario Galego continúa sen convocarse A Lei 1/2006 do Consello Agrario Galego estabelece que este órgano ten que reunirse tres veces ao ano. Porén, desde que en abril de 2024 tomou posesión a nova conselleira do Medio Rural, María José Gómez, os sindicatos agrarios que o integran denuncian que non se produciu aínda “nin unha soa das reunións”. O Consello Agrario Galego está integrado por 24 membros, segundo o artigo 4 da citada lei. A Consellaría ostenta a presidencia, a vicepresidencia e cinco vogalías, e hai tamén vogais de Política Social, Medio Ambiente, Política Territorial, Industria e Sanidade, alén de 12 vogais en representación das organizacións agrarias máis representativas da Galiza. O anterior conselleiro do Medio Rural, José González, convocou os últimos encontros deste órgano en 2023. Coa chegada da nova conselleira logo das eleccións de febreiro de 2024, os sindicatos denuncian que, “a falta de 3 meses para que faga un ano no cargo, non convocou nin unha soa vez o Consello” a pesar de estar obrigada por lei a manter tres encontros anuais, denuncia a secretaria xeral do SLG, Isabel Vilalba, a Nós Diario. A Fruga critica que este debería ser “un órgano de interlocución, mais non o é”, mentres desde UUAA sinalan que non botaran en falta esta convocatoria porque teñen “interlocución coa Consellaría”.