Unha xornada de homenaxe debuxa o perfil poliédrico de Dorothé Schubarth

Unha actuación a cargo de Felisa Segade na que a música estivo acompañada por unha selección de músicas e fotografías do Arquivo do Patrimonio Oral da Identidade recollidas por Dorothé Schubarth abriu esta cuarta feira, no Auditorio do Museo do Pobo Galego, unha xornada de homenaxe e lembranza á musicóloga suíza que rexistrou, xunto con Antón Santamarina, o Cancioneiro popular galego. Organizada polo Consello da Cultura Galega, o Museo do Pobo e o Instituto da Lingua Galega -"tres entidades que representan moi ben o vínculo de Dorothé coa Galiza e coa cultura galega", segundo apuntaba a directora do ILG-USC, Elisa Fernández Rei, durante a inauguración do programa festivo-, o acto pretendía recoñecer "o papel central que a musicóloga e compositora suíza representou para a música tradicional galega". O acto, aberto a toda a cidadanía, contou non só con participación institucional senón tamén cun peso importante do ámbito cultural e, concretamente, da música galega, xa que "fan falta moitas mans para debuxar o perfil poliédrico de Dorothé e o valor que tivo para tantas e tantas institucións e asociacións", tal como subliñaba a presidenta do Padroado do Museo do Pobo Galego, Concha Losada. Actuación de Caamaño e Ameixeiras. (Foto: Arxina) E, de feito, o Cancioneiro erixiuse no gran protagonista do día. Antón Santamarina abriu a quenda de intervencións cunha lembranza persoal do que significou o traballo de recolla que deu lugar ao Cancioneiro. "A súa chegada á Galiza foi providencial, porque daquela había aínda centos de informantes e non tiñamos suficientes musicólogos que lles prestasen a atención precisa", declaraba. O perfil completouno, a seguir, o Responsábel de Patrimonio e Cultura da Fundación Barrié, enmarcando o traballo de Schubarth en relación co apoio recibido da Fundación. Dúas mesas redondas seguiron na sesión da mañá, ambas co Cancioneiro como centro. Na primeira delas, moderada polo propio Santamarina, o musicólogo Sergio de la Ossa afondou na importancia musicolóxica da obra de Schubarth. O filólogo e folclorista José Manuel Pedrosa, que non puido asistir finalmente ao acto, fixo chegar un escrito situando o Cancioneiro Popular Galego no marco español e panhispánico. A segunda mesa, moderada polo pianista Alejo amoedo, atendeu a un tema de máxima actualidade: os usos da música tradicional como base para a creación contemporánea. Concha Losada, coordinadora do Arquivo do Patrimonio Oral da Identidade (APOI), apuntou á importancia que teñen os arquivos como o APOI non só para custodiar un elemento fundamental da identidade e a cultura tradicional, senón tamén como repositorio onde artistas e creadoras enriquecen os seus repertorios, revitalizando unha tradición sempre en continua transformación. Pola súa parte, Rebeca Carrera, profesora do Conservatorio Profesional de Vigo, e Luís Costa, da Universidade de Vigo, ofreceron unha perspectiva contemporánea sobre a difusión e o uso da recolla musical en diferentes ámbitos: na didáctica musical, nos conservatorios e na obra de artistas contemporáneos. Como unha constatación desta actualidade do Cancioneiro, a xornada de mañá concluíu cunha sesión vermú cunha selección de pezas sobre material recollido por Schubarth interpretadas polo dúo Caamaño e Ameixeiras. A biblia da música popular galega Alén do 'Cancioneiro' A sesión da tarde iniciouse con outra mesa redonda que, baixo o título O traballo de Dora alén do cancioneiro, e coa moderación de Mª Xosé Fernández Cerviño tratou de completar a instantánea debuxada nas intervencións da mañá. Así, Lucía Cedrón leu e comentou pasaxes doutros libros da homenaxeada; Carme Campo afondou na acción educativa e cultural no Museo do Pobo Galego; e Alejandro Gándara tratou o cinema sobre Schubarth e o seu traballo. A mesa rematou cunha intervención de Antonio Reigosa titulada Dorothé Schubarth, mestra da memoria. Logo dun intermedio musical no que Cástor e Félix Castro interpretaron un tema musical en lembranza de Dorothé, tivo lugar, na igrexa de Bonaval, o concerto de feche da homenaxe. O cuarteto Alicerces (Jorge Montes, Roberto Santamarina, María José Pámpano e Carlos García Amigo) xunto con Alberto Aneiros ao clarinete e Marcos Mato na percusión ofrecerán un concerto en que se incluíu Transformacións, unha peza clásica composta pola propia Dorothé Schubarth. Dorothé Schubarth: "O pulso do canto galego é como un péndulo" Dorothé Schubarth Dorothé Schubarth formouse en musicoloxía e dirección coral en Múnic e en composición nas cidades de Salzburgo e Colonia. Tras obter o diploma de mestra de Teoría en 1969, ingresou dous anos despois como profesora de Harmonía e Contrapunto na Akademie für Schul- und Kirchenmusik (Lucerna). Chegou a Galiza en 1978 e axiña se viu "atraída polas expresións musicais da Galiza rural". Por este motivo, e animada polo lingüista Antón Santamarina, decidiu emprender un proxecto de recompilación sistemática da música de tradición oral galega, que foi financiado pola Fundación Barrié de la Maza. Saídas de campo, realización de entrevistas e a transcrición de letras e música foron os piares fundamentais deste traballo, cuxo resultado se plasmou na publicación entre os anos 1984 e 1995 dos sete volumes que conforman o Cancioneiro popular galego (CPG), que asinou en coautoría con Santamarina. "Nas súas investigacións sobre o canto de tradición oral en Galicia, Schubarth reflicte os principais tipos melódicos, trata en detalle a relación entre letra e melodía, describe xéneros musicais, lanza hipóteses sobre a evolución destes e sobre as conexións coa música do resto da Península e de Europa e ordena sistematicamente as melodías, o que permite o seu rastrexo", explica Sergio de la Ossa. Unha vez concluída a edición do Cancioneiro popular galego, Schubarth proseguiu "achegando escritos sobre a música galega" e difundindo "a cultura galega no exterior, tanto na súa actividade en simposios e xornadas como en textos publicados principalmente en alemán", indica Sergio de la Ossa. Tras as pegadas de Dorothé, retrato dun mundo que esvaece