O teatro e o audiovisual galegos despiden o "mestre" Manuel Lourenzo: o actor e dramaturgo faleceu o domingo aos 82 anos

O pasado domingo, 10 de agosto, faleceu Manuel Lourenzo Pérez, natural de Ferreira do Valadouro (A Mariña), nado en 1943 e unha das figuras centrais e fundamentais do teatro galego contemporáneo. A súa morte supón a perda dun dos grandes referentes da escena dramática en lingua galega e dun activista incansábel da cultura e identidade galegas. En recoñecemento á súa traxectoria, o Concello do Valadouro, municipio onde naceu e que o tivo como Fillo Predilecto desde 2009, emitiu esta segunda feira unha resolución de Alcaldía que declara tres días de loito oficial e a suspensión de todos os actos institucionais durante este período. Tamén convocou un minuto de silencio aberto á participación da veciñanza como mostra do máximo respecto e de consideración cara a un dos seus fillos máis ilustres. O minuto de silencio terá lugar hoxe ás 14.30 horas diante da Casa Consistorial. O Concello do valadouro, onde naceu, declarou tres días de loito oficial O recoñecemento como Fillo Predilecto simboliza tamén a estreita relación que Lourenzo mantivo coa cultura, a historia e a xente da Mariña ao longo de toda a súa vida e traxectoria. Manuel Lourenzo foi unha das voces clave que axudaron a reconstruír e a renovar o teatro en galego tras o franquismo. Fillo dunha xeración que, tras a Guerra Civil, volveu devolver o galego aos escenarios, Lourenzo non só foi dramaturgo, senón tamén director, actor, tradutor e mestre, co que o seu labor artístico resultou completo e multifacético. Lourenzo loitou contra o franquismo e foi censurado A súa carreira esténdese desde as primeiras montaxes na súa infancia no Valadouro, pasando pola creación do grupo O Facho en 1965, considerado por especialistas e pola propia escena galega como o inicio do Teatro Independente Galego, até a fundación de outras compañías e proxectos tan relevantes para a cultura do país como son Teatro Circo, Escola Dramática Galega, Compañía Luís Seoane, Clube teatral Elsinor ou Casahamlet. A lembranza dun profesional completo Patricia de Lorenzo, presidenta de Escena Galega, destaca en conversa con Nós Diario que Manuel Lourenzo "sentou as bases da profesión das artes escénicas tal e como a coñecemos hoxe". "Foi un home de teatro e un valor que resulta imprescindíbel nun momento no que as artes escénicas non están no lugar que deberían estar. Un visionario que traballou para que o teatro fose un piar fundamental da identidade nacional e un instrumento de normalización lingüística, capaz de tratar calquera conflito social”, di. Sinala tamén a “perda terríbel de falantes de galego que estamos a sufrir e como agora é o momento de que ese compromiso coa lingua que Manuel Lourenzo tivo sexa escoitado e valorado polas administracións”. Patricia de Lorenzo, presidenta de Escena Galega: "Lourenzo sentou as bases da profesión das artes escénicas tal e como a coñecemos hoxe, foi un home de teatro" Arantza Villar, presidenta da Asociación de Actores e Actrices de Galicia (AAAG), reflexiona sobre a “moita tristura” que supón a súa perda e lembra a “moita lucidez e o discurso precioso e moi de actor que realizou na súa condecoración coa insignia de ouro da Universidade de Santiago de Compostela”. Villar subliña que Lourenzo foi “un dramaturgo e un mestre, pioneiro do teatro independente na Galiza, con máis de 300 pezas escritas, tradutor apaixonado e formador fundamental coa fundación de Casahamlet, pioneira na formación continuada das artes escénicas”. A presidenta da AAAG, cun sentimento de tristura e de orgullo, tamén destacou o interese de Lourenzo nas novas xeracións, a súa apertura ao cambio e a súa constante preocupación pola profesionalización do sector. Para Zé Paredes, membro e ex presidente de DramaturGA, a figura de Manuel Lourenzo é “un referente fundamental na formación de moitos actores, actrices e dramaturgos galegos”. Destaca que Lourenzo era un “gran promotor da escrita, unha figura que combatía a síndrome do impostor e daba apoio á xente que comezaba a crear”. Recorda tamén a súa achega desde a Escola Dramática Galega, onde foi coautor xunto a Francisco Pillado dun primeiro Dicionario do teatro galego, e a súa loita por traducir clásicos e obra contemporáneas ao galego nunha época na que a falta de traducións era moi grande. Paredes lembra con emoción a Lourenzo como un “mestre con sentido do humor e tenrura, un avó para as novas xeracións que deixou un legado teatral que debemos continuar e reivindicar”. Arantza Villar, presidenta da AAAG: "El foi un mestre e un pioneiro, con máis de 300 pezas escritas, e tamén un tradutor apaixonado" Paredes resalta tamén que agora "non hai nada mellor" para honrar a memoria de Manuel Lourenzo que representar as súas obras, lamentando que aínda hai parte do seu repertorio "que nunca se chegou a estrear na Galiza". A vida do dramaturgo do Valadouro estivo marcada por un compromiso político e cultural insubornábel coa Galiza e coa súa lingua. Participou activamente na loita contra o franquismo, foi detido e procesado polo Tribunal da Orde Pública en 1967, e sufriu censura pola ditadura. Mantivo sempre unha postura independente, comprometido co nacionalismo e con causas como a defensa da lingua galega, o ecoloxismo, o patrimonio e a insubmisión. En palabras súas, “a dignidade coa que se trataba o teatro nun país que o converteu nun dos piares da súa identidade nacional” foi un alicerce fundamental para o seu traballo. Zé Paredes, membro de DramaturGA: "Manuel Lourenzo foi un referente na formación de moitos actores, actrices e dramaturgos galegos" Unha obra inmensa e poliédrica para a posteridade A obra dramática de Manuel Lourenzo supera os 300 títulos –e máis de 60 libros que inclúen narrativa, ensaio e investigación–, destacando pezas como a súa primeira obra teatral, O Moucho, estreada en 1960 na Coruña; Veladas indecentes (Premio Nacional de Literatura Dramática en 1997); O circo da medianoite; A larva furiosa, e As horas baixas, estas tres últimas galardoadas co Premio Álvaro Cunqueiro para textos teatrais. En 2022, a editorial Galiza Cultura publicou a súa obra completa nunha edición coidada pola súa filla Cilha Lourenzo e con prólogo de Pilar García Negro. Como director, Lourenzo puxo en escena obras que acadaron gran éxito, como Electra, Copenhague, Fausto, Magnetismo ou O avión paranoico. Ademais, sempre defendeu a tradución ao galego a través da edición de grandes autores clásicos e contemporáneos como Brecht, Chéjov, Eurípides, Goethe, Büchner, Fassbinder, Müller, Puschkin ou Sófocles para poñelos ao alcance do público e dos profesionais galegos. Como actor, desenvolveu un amplo percorrido no teatro, o cinema e a televisión, onde destacou en series como Mareas Vivas, interpretando a Melgacho, e, máis recentemente, en Fariña, dando vida a Vicente Otero Terito.