Manuel López Foxo: volver sobre o xa lido

"Este é un libro para os que aman non só a lectura, senón tamén o libro como obxecto, para os que senten o pracer de ter un libro entre as mans”, explica Manuel López Foxo. “Os artigos deste libro son todos ben coñecidos e pódense atopar facilmente na web ou nas hemerotecas. Mais eu son aínda dos que lle gardan fidelidade ao libro tradicional en papel. Este libro non ten unha distribución comercial ao uso, senón que é un volume case para os amigos, para as persoas que seguen mantendo ese amor polo libro impreso. Pode parecer algo tolo, pero lembro que André Gide fixo unha edición da primeira parte das súas memorias, Se a semente non morre [Si le grain ne meurt], de só sete exemplares”. Foxo refírese a O pracer de reler, un volume que acaba de ver a luz en edición de autor e que recolle artigos publicados, na súa maioría, en Sermos Galiza, na sección do mesmo nome na que, como o propio título indica, o autor volve sobre libros máis ou menos antigos, que merecen unha segunda lectura, unha nova mirada que lles insufle unha nova vida e que propicie unha visión máis ampla das nosas letras. "Hoxe é difícil mesmo atopar libros editados no ano anterior" “Non podemos estar sempre pendentes das novidades. As novidades son necesarias porque a literatura é un fenómeno vivo e cada día aparecen novas autoras e autores, novas obras, que nos alimentan. Mais tamén é certo que libros que teñen dez, quince ou corenta anos seguen tendo plena vixencia, e volver a eles é importante. Xa non digamos aos clásicos”, explica. “Pero ademais existe outra razón para esa volta. Os libros son obxectos que forman parte da nosa vida. Por tanto, cando un colle un libro que descubriu nun determinado momento da súa vida, o que sostén entre as mans non é só unha obra literaria, é tamén un pedazo de biografía. Máis alá do libro como texto está o libro como obxecto íntimo e, en ocasións, como obra de arte. É o amor polos libros o que nos leva á relectura”. Reler o sistema literario O certo é que a relectura permite unha reconstrución persoal do sistema literario, unha actualización mediante a que a persoa que le resitúa autores e obras, poñendo a proba o seu sistema de valores e perfeccionando a súa percepción da historia literaria. Algo particularmente valioso para a literatura galega, ausente nas instancias públicas que noutros sistemas impulsan esa rexeneración constante. López Foxo presta unha singular atención a autores e obras que, sen ser antigos, perderon actualidade nas librarías, na circulación editorial: Lois Diéguez, Manuel Vilanova, Vicente Araguas, García Bodaño, Pilar Pallarés, Eva Veiga, Millán Otero, Manuel Vilanova, Xohana Torres… “É unha escolla moi consciente”, aclara. “Cando comecei a escribir a sección no semanario impreso, quixen comezar por Pexegueiro, a quen considero un altísimo poeta. Hai que ser conscientes de que hoxe a distribución dos libros é moi diferente á que existía cando eu era novo. Daquela, ías a unha libraría e podías atopar un fondo bibliográfico completísimo. Eu lembro que me fun facendo con toda a literatura galega porque podía acceder a ela nas librarías. Hoxe é difícil mesmo atopar libros editados no ano anterior: xa non podes ver nos andeis das librarías a Fiz Vergara Vilariño ou a Eva Veiga. É certo que agora existe a posibilidade de pedilos por Internet e que hai moita facilidade para adquirir títulos antigos con rapidez, mais non ver o libro, non poder acceder a el, tocalo e follealo... xa é unha dificultade. Os libros precisan de visibilidade. Aquela posibilidade do encontro azaroso cun libro –as veces porque te chamaba a atención a capa, ou a edición– perdeuse, e iso fai que algúns autores permanezan ocultos, á espera de que alguén os redescubra”. Visión de conxunto Recoller os artigos nun volume non responde só á compracencia de posuír nun volume obras dispersas na web ou en publicacións periódicas. Posibilita, ademais, percibir as ideas sobre literatura defendidas polo autor con máis claridade. “Si claro”, admite Foxo. “Dá unha visión máis global. Está claro que nun artigo que se publica un día e coas restricións de espazo a que obriga o xornalismo, non se pode expresar todo o que se quere; mais cando podes ler unhas ducias deles todos seguidos a visión que se che ofrece é moito máis ampla e entendes mellor a concepción que ten o autor sobre a literatura ou sobre o que sexa”. Por iso, se cadra existe unha gran tradición na recollida de artigos publicados en revistas e xornais. "Pensa, por exemplo, nun libro que segue a ser fundamental por moitas razóns: Comunicacións mesturadas, de Luís Seoane. Ou os múltiples volumes que Filgueira Valverde foi editando baixo os títulos de Adral, Segundo Adral, Terceiro Adral... e que non eran se non a recolleita do que ía publicando ao longo do ano. Ou máis recentemente, moitos dos volumes compilados por María Pilar García Negro. Poder ler eses artigos nun libro ofrece unha perspectiva máis completa". Achádegos e encontros: o pracer como motor da (re)lectura Manuel López Foxo regresa unha e outra vez á idea de pracer como motor deste volume, debullando anécdotas que ilustran ese gozo do que fala: “Déronse circunstancias moi emocionais”, relata. “Adiós, María foi o primeiro libro que eu lin en galego e, cando Xohana Torres leu o artigo que escribín sobre esa obra, emocionouse e tivo interese en que nos encontrásemos. Iso permitiume coñecela –era unha das poucas autoras da Xeración do 50 que eu non coñecía persoalmente– e pasar unha xornada moi agradábel xunto a ela. Ese ciclo dos libros continúa nos artigos e segue representando un gran pracer”.