O 'City of Agra': 128 anos na memoria

En lembranza do afundimento do navío inglés City of Agra, a Asociación Cultural Naufraxios Galegos organiza a VI edición da súa homenaxe que decorre entre Arou e Camelle, no concello de Camariñas (Terra de Soneira). Despois de 128 anos, Camelle e Arou celebran un evento que durará tres días, entre a sexta feira e o domingo. Segundo sinala a Nós Diario o presidente de Naufraxios Galegos, Fernando Patricio Cortizo, é "un evento único, non hai nada parecido que se faga aquí na Galiza nin en Europa dedicado a naufraxios". No evento, faranse unha serie de homenaxes arredor do naufraxio: desde unha obra de teatro representando o rescate dos náufragos, até a súa "recepción" en Camelle e a representación da entrega da medalla de prata británica aos tres capitáns das embarcacións, que rescataron a tripulación que puideron. Durante os tres días decorrerá a Feira Mariñeira, con postos de artesanía e gastronomía local. Haberá tamén unha visita guiada á Exposición dos Naufraxios e entregas de premios de varios concursos que non foxen do mar: o VI certame de escafandros, o IV concurso á mellor fachada mariñeira e o IV ao mellor posto da Feira Mariñeira. Non faltará a animación musical por parte dos grupos galegos The Bronteroc, que actuarán a sexta feira, e Adhara & Ritman, o sábado. Neste día farase tamén unha foliada popular, previamente á arribada dos náufragos, que será amenizada polo grupo Kreze. Espectáculo | 'Costa da Morte, cartografía dun naufraxio' Representarase a obra de teatro Palilladas, unha ruada teatralizada desde Arou até Camelle, obradoiros e ruadas, todo con orientación ao mar e aos náufragos do City of Agra. Unha traxedia marítima excepcional O naufraxio aconteceu na madrugada do 3 de febreiro de 1897, no medio dun temporal que varreu toda a Costa da Morte. O navío británico City of Agra, que xa se tiña atrasado un día en Liverpool polas malas condicións de visibilidade, iniciaba a súa viaxe cara ao estreito de Xibraltar pra cruzar o Mediterráneo. O seu obxectivo era a colonia inglesa de Calcuta, na que ían facer unha descarga habitual. Tamén ían mercar unha serie de animais exóticos que serían levados de volta para Inglaterra. As familias lembran en Marín aos 21 falecidos no 'Vila de Pitanxo' no terceiro aniversario do naufraxio O barco, levado polo capitán Frame, xa funcionaba a vapor, o que era un adianto tecnolóxico na transición entre o século XIX e o XX. O vapor embarrancou na pedra do Canesudo tras perder o rumbo a 35 millas do porto da Coruña, e a embarcación partiu á metade en moi pouco tempo. O City of Agra afundiu totalmente, coa excepción dos tres mastros que tiña o barco que, aínda que xa non eran funcionais, terminaron por manterse a flote. Porén, a queda dos paus fixo que varios tripulantes morreran no instante en que un deles lles caeu enriba. Ao nacer a mañá, catro mariñeiros de Camelle foron observar o estado do mar na ribeira para considerar se ir á faena, cando viron ao lonxe unha embarcación á deriva, dirixida cara ao areal de Traba e condenando á morte os seus tripulantes. Os pescadores avisaron o resto da vila e botáronse ao mar a bordo da embarcación Manuel, levada por Manuel Sánchez Carril 'O Ruchelo', seguida das embarcacións Mercedes e Pedro, gobernadas por Bernardo Suárez Novoa e Francisco Pérez Novoa, respectivamente. Volveu remolcado na embarcación Mercedes o primeiro bote de náufragos, con 12 persoas que foron levadas a terra sas e salvas, seguido da segunda embarcación con 18 náufragos máis. O alcalde de barrio e concelleiro de Camariñas Víctor Carril e o empresario Manuel Pardiñas, xunto coa veciñanza de Camelle, ofrecéronlle aos náufragos roupa seca, comida quente e calor humano. Outros dous sobreviventes aparecerían en Camariñas a inicios da maña: Robert Gordon, primeiro oficial do barco, e a señora Bonar, camareira da tripulación e única muller a bordo. Os dez derradeiros foron levados até o porto de Xibraltar, e até a súa chegada ao porto non se soubo do rescate. Entre os afogados estaba Arthur Ernest Jamrach, fillo dun famoso tratante de bestas de Londres, que viaxaba até Calcuta para recoller animais salvaxes para o seu circo londinense. A familia Jamrach era moi amiga da familia do autor gótico Bram Stoker, quen tería adicado unhas palabras aos Jamrach na súa obra máis recoñecida, Drácula, a cal foi publicada tan só tres meses despois da traxedia. O cadáver do mozo foi atopado flotando no mar, abrazado por roupas luxuriosas e con libras esterlinas no peto. O 'City of Agra', aínda na memoria de Camelle Esta traxedia e o acto de heroísmo dos mariñeiros de Camelle son a día de hoxe unha parte fundamental da memoria histórica da vila. Fernando Patricio Cortizo, tamén historiador e principal impulsor deste evento, explica a Nós Diario a súa primeira vez organizando e presenciando este acto: "A primeira vez foi impresionante. Recordo que a xente estaba falando e a medida que se foi achegando o bote de salvamento fíxose un silencio sepulcral. Houbo xente maior que vin chorar alí". Cortizo é desde 2019 o maior referente en canto á realización da conmemoración do City of Agra, cando se inaugurou, e desde entón repite cada edición coa mesma ilusión que a primeira. Di que foron as especias que lle deu unha vez a súa nai as que lle deron a idea de traballar nesta homenaxe, pois eran especias comúns da India. Isto espertou a súa curiosidade, xa que "soamente hai dous barcos na Galiza que se afundiran con tripulación india: o City of Agra, na enseada de Arou, e o Yeoman, sete anos despois, á entrada do porto de Camelle. Curiosamente, os dous barcos foron feitos no mesmo estaleiro", explica. Na recreación dos feitos está sempre presente como reparto a veciñanza de Camelle, que prepara ao longo do ano a peza, aínda que ás veces "hai baixas, porque a xente vai despois saír pola noite e custa levantarse ás once e media da mañá do domingo", comentaba Cortizo. Aínda así, ninguén en Camelle se perde este acto tan simbólico, no que se toca a campá do City of Agra, que hoxe está no campanario da igrexa do Espírito Santo de Camelle, tras ser doada polo Goberno británico.