Un salto de auga na raia: a freixa do parque natural da Baixa Limia

A fervenza de Vilariño atópase a escasos metros do límite con Portugal en Calvos de Randín (A Limia). Está situada no parque natural da Baixa Limia-Serra do Xurés, concretamente na serra da Pena, a máis de 1.000 metros de altitude. Para chegar ao salto, pártese desde a parroquia de Randín, polo camiño da Pereira con dirección a Vilariño. Pouco antes de chegar á vila encóntrase o regato do Muíño Vello, cun percorrido que cruza a fronteira, onde recibe o nome Moinho Vello. O rego decorre polo río Maceira, que máis adiante se une co Ramiscal para formar o Barxa, decorrendo pola aldea de Randín até chegar a Vilariño, onde dá forma a esta fervenza ao saltar unha parede rochosa. Un sinal marca o inicio da senda a pé de escasos 100 metros que remata nesta pequena freixa duns 5 metros de altura. Caracterízase por ser un lugar agochado que chama a atención polo son da caída da auga, nunha contorna de vexetación autóctona e patrimonio etnográfico. O seu nome disque provén dun antigo muíño que se situaba ao seu carón. Aínda que a construción se perdeu co tempo, a teoría apóiase no contexto da localidade, sendo os muíños un dos monumentos arquitectónicos máis habituais e parte da súa fonte de economía tradicional, baseada na gandaría, o sector forestal, o secado de bacallau e, máis tarde, a produción enerxética. Na mesma parroquia da fervenza atópase o Calvario de Vilariño, construción rehabilitada formada por tres cruces de pedra. No patrimonio etnográfico de Calvos de Randín destacan tamén outros elementos arquitectónicos como os fornos comunais ou os pazos. A freixa de Vilariño, afastada do núcleo da localidade e situada en plena natureza, destaca pola súa tranquilidade e o atractivo da xeografía galega menos coñecida. Recoméndase a súa visita nos meses de primavera e de outono, momento no que as chuvias permiten un espectáculo maior ao incrementarse a canle do regato. Calvos de Randín Calvos de Randín conta cun gran patrimonio prehistórico, cunha totalidade de 18 monumentos megalíticos e arqueolóxico, como o Castelo da Picoña. Fórmano nove parroquias e a súa localización entre as serras da Pena e de Larouco e mais o parque natural dótano dunha gran variedade de espazos naturais. Couto Mixto O Couto Mixto foi un territorio independente localizado na fronteira entre Galiza e Portugal, constituído entre os séculos XII e XIV e que comprendía as aldeas de Santiago e Rubiás, en Calvos de Randín, e Meaus, en Baltar. O municipio conta agora cun centro de interpretación dedicado a divulgar a súa historia. Parque natural O parque natural Baixa Limia-Serra do Xurés comeza en Muíños e cruza a fronteira, converténdose no parque da Peneda-Gerés. Xuntos compoñen o único espazo protexido de carácter transfronteirizo do continente. Os puntos máis elevados do complexo chegan até os 1.500 metros e nel pódense atopar monumentos megalíticos e o testemuño do paso dos lexionarios romanos pola calzada XVIII. Ademais, contén construcións populares como muíños, hórreos e fornos. No parque existen varias rutas que conectan miradoiros naturais e espazos de interese para facer a pé ou en automóbil.