Que está a pasar nas residencias de Galicia?

As traballadoras das residencias privadas de maiores e centros de día secundaron maioritariamente dúas xornadas de folga no mes de abril, convocadas polo sindicato CIG, que continuarán en maio se a patronal non acepta a negociación dun convenio laboral digno. A precariedade laboral e salarial que informan non deixa lugar a dúbidas sobre a pertinencia das demandas: dúas de cada tres traballadoras reciben un soldo que non chega ao salario mínimo interprofesional; insisten na situación de sobrecarga laboral mantida ao longo dos anos, exemplificando cun dato moi esclarecedor: teñen só cinco minutos para asear, vestir e levantar a cada residente, as ratios de persoal seguen a ser moi baixas para o tipo de atención que se presta. Dereito a unha praza pública Son vellas demandas que seguen moi lonxe de resolverse. O último informe da Asociación de Directores e Xerentes de Servizos Sociais cuantifica un déficit de 14.000 prazas residenciais en Galicia para adecuarse á recomendación de 5 prazas para cada 100 persoas maiores de 65 anos. Ante iso, o recente anuncio de Alfonso Rueda de crear 24 novas residencias "de maiores" para alcanzar un total de 1.800 prazas no que queda de lexislatura semella unha broma. Pero ademais, o persoal das residencias, tanto de xestión pública como privada, están compartindo unha problemática que emerxeu nos últimos anos e que non é circunstancial, que ten que ver cos novos perfís de usuarios/as das residencias, moitas delas que ingresan en situación de emerxencia social, menores de 65 anos e na que concorren diagnósticos psiquiátricos ou de adiccións. O persoal traslada graves dificultades das residencias tal e como están organizadas a día de hoxe, tanto no que ten que ver coas infraestruturas como co modelo organizacional e de capacitación do persoal, para atendelos. As residencias seguen a ser atendidas por persoal especializado en xeriatría e xerocultura, e tal e como denunciou hai escasos días o persoal dunha residencia pública, a formación en saúde mental que recibiron persoal médico e de enfermería tivo unha duración de seis horas, en formato online no caso das auxiliares. O tema a debater non é a entrada de persoas con diagnóstico de saúde mental, tal como intentou enmarcar a conselleira de Política Social nun intento de acusar o persoal das residencias de querer discriminar as persoas con patoloxía psiquiátrica e excluílos do sistema de atención residencial. Efectivamente, toda persoa que teña dereito a ocupar unha praza residencial, ten que poder facelo, teña patoloxía física, mental, cognitiva, sensorial ou intelectual, previa ou de nova aparición. A cuestión aquí é se a Xunta de Galicia está garantindo que os espazos residenciais e calquera outros dispositivos sociosanitarios se adecúan ás necesidades das persoas usuarias, en condicións de calidade e seguridade. E a través dunha planificación óptima, sistematizada e programada. Carencias previas En toda esta cuestión parece haber unha imprevisión e desorganización por parte da Xunta de Galicia moi preocupantes. Parecen confundir a tramitación por vía de emerxencia social, co desorde e caos na urxencia do actuar da Administración. Quen está en situación de emerxencia é a persoa afectada, non a Administración e o seu "ir facendo", como parece que é o caso. A rede de saúde mental é substancialmente carencial. A problemática que describen nas residencias ten moito que ver coas insuficiencias en etapas previas. As listas de espera na atención ambulatoria son interminables, con resultado dunha atención espallada no tempo e por tanto ineficiente, e máxime nos casos máis graves que requirirían unha atención máis intensiva. Non hai suficientes recursos a nivel comunitario que permita unha adecuada atención e a permanencia da persoa no seu entorno, se é que esa é a súa preferencia. Os equipos de continuidade de coidados non poden chegar a toda a poboación potencial. Tampouco hai suficientes apoios no fogar para quen decida e teña a posibilidade de seguir vivindo na súa vivenda habitual. En canto a outras alternativas habitacionais, a escaseza de pisos protexidos e mini-residencias especializadas en saúde mental é tal que impide, por exemplo, a alta clínica de persoas actualmente ingresadas en hospitais psiquiátricos, tal como denunciou hai uns meses o Mecanismo Nacional de Prevención do Defensor del Pueblo. E se a persoa vai vivir nun centro sociosanitario debe asegurarse que ten toda a atención especializada que requira, tanto no centro para a súa vida cotiá, como na atención sanitaria pública, asegurando a súa continuidade asistencial.