Por que non temos tren de proximidade?

Recoñecer uns tramos ferroviarios como servizos de proximidade ou cercanías é unha decisión política, seguindo unhas variantes como poboación, nivel de concentración urbana, unha distancia de 70 quilómetros. Ademais de Madrid e Barcelona, teñen ese servizo, entre outras, Bilbao, Sevilla, Málaga, Santander, Cádiz, Valencia, pero os tramos A Coruña-Ferrol e Vigo-Pontevedra-Vilagarcía, que cumpren coas citadas condicións e superan os 600.000 habitantes, non están recoñecidos como de proximidade porque así o decidiron os sucesivos gobernos do Estado de PSOE e PP. Unha marxinación continuada Esta marxinación de Galiza ten uns antecedentes. En xuño de 1998, goberno de Aznar, o PP votaba en contra dunha iniciativa do BNG para que a Xunta negociase con Renfe a implantación paulatina do servizo de proximidade e Fernando Pensado, deputado do PP, facía a falsa promesa de que sería unha realidade antes de 2001. Os tramos A Coruña-Ferrol e Vigo-Pontevedra-Vilagarcía, que cumpren e superan os 600.000 habitantes, non están recoñecidos como de proximidade Así era recollida esta marxinación nos titulares dos medios de comunicación: "Galicia es la única autonomía periférica que carece de trenes de cercanía" [goberno do PP] (El Ideal Gallego, 31/8/1998). "El Congreso aprueba con la oposición del PSOE [goberno do PSOE] impulsar las infraestructuras gallegas. La propuesta del BNG contó con el apoyo del PP y de los demás partidos" (La Voz de Galicia, 6/7/2007). "El Parlamento de Galicia pide un ente ferroviario de proximidad y aprobar las partidas para crearlo en 2010" [goberno do PSOE] (Europa Press, 23/9/2009). PSOE e PP xogaron durante anos cunha dupla baralla. Cando o PP chegaba ao goberno do Estado, o PSOE xogaba o papel reivindicativo e á inversa. O socialista José Salgueiro, presidente de Renfe, anunciaba na Comisión de Fomento do Congreso (10/10/2008) que o servizo de cercanías estaba practicamente descartado en Galiza co argumento de que non existía demanda e que para equilibrar os gastos en relación cos ingresos sería necesaria unha aportación anual de 50 millóns de euros. Compañía Ferroviaria Galega Nunha interpelación de Néstor Rego, deputado do BNG, Óscar Puente, ministro de Transporte, adiantaba (10/9/2025) que en Galiza existía "alta demanda" do tren de proximidade e que se articulará en catro áreas: Vigo, A Coruña, eixo atlántico global e interior, ademais da liña Ferrol-Ribadeo. O Congreso dos Deputados e Deputadas aprobaba (17/9/2025) unha moción do BNG para a implantación do tren de cercanías en Galiza co apoio de PSOE e PP. Boas noticias, pero xa se aprobaron outras semellantes, que non se executaron. Ana Pontón, portavoz nacional do BNG, reuníase en Ferrol o pasado 30 de setembro co Foro Cidadán polo Ferrocarril e reivindicaba para a comarca "un tren do século XXI con horarios, frecuencias e infraestrutura do século XXI" e responsabilizaba da discriminación o Goberno do Estado e a Xunta de Galiza. Reclamaba tamén á Xunta que exerza as súas competencias coa creación dun ente propio, como recolle o artigo 27.8 do Estatuto de Autonomía de Galiza: "Vías férreas e estradas non incorporadas á rede do Estado, con itinerarios que se desenvolvan integramente no territorio da Comunidade Autónoma". Por que no se desenvolve esa competencia como xa teñen Cataluña (Ferrocarrils de la Generalitat) ou Euskadi (Euskotren). "El BNG propone crear una compañía ferroviaria gallega para impulsar el tren, ante su retroceso en la comunidad", titulaba La Voz de Galicia (10/9/2008). O presidente Sánchez confirmaba o 8 de outubro a Néstor Rego, deputado do BNG, que cumprirá co acordo de investidura co BNG e Rego lembraba que o cumprimento é "irregular" (no tramo A Coruña-Ferrol segue pendente a mellora do trazado, a electrificación e o baipás de Betanzos, que figuraba no citado acordo), e reclamaba avances inmediatos na implantación do servizo do tren de proximidade nas áreas urbanas galegas e na modernización da rede ferroviaria interior. Para garantir a execución deses acordos hai que continuar coa mobilización cívica. Publicaba o meu libro Perdemos o tren. As claves políticas do atraso e nunha entrevista nestas páxinas de Carme Vidal (28/6/2014), concluía: "Os investimentos, os proxectos de infraestruturas, dependen da composición do goberno. Se queremos un ferrocarril moderno temos que ter un goberno que se faga respectar. Se delegamos os nosos votos nun PP e un PSOE que cando chegan a Madrid nos deixan vendidos, non imos conseguir un sistema ferroviario de calidade. A decisión é nosa, cambiando o goberno da Xunta e tendo poder de decisión no goberno do Estado". Creo que esa análise ten vixencia hoxe.