Galiza e os retos migratorios

Os fenómenos migratorios representan un dos retos e transformacións máis salientabeis que ten unha sociedade ao longo da súa historia, e nós sabémolo ben. Tanto a nosa conciencia coma a nosa realidade material fan parte do feito de ter vivido grandes vagas de emigracíon. Mais na nosa realidade está tamén sermos unha sociedade plural e aberta que arela poder pensar e actuar cara ao seu futuro. E, falando de futuro, o Instituto Nacional de Estatística (INE), na proxección de poboación para España no período 2022-2037, reflicte unha tendencia alarmante que se ven enxergando desde hai tempo. De acordo co informe, a poboación galega diminuirá neste período en perto de 40.000 habitantes, un 1,4% menos que na actualidade, situándose en cuarto lugar entre as Comunidades que máis habitantes perden, mentres o Estado español, en conxunto, gañaría poboación. Tendencia entre cuxas causas poden acharse unhas políticas sociais e económicas afeitas aos intereses do Estado e contrarias a calquera tentativa de lograr un desenvolvemento propio e autocentrado que reteña poboación mantendo servizos, facilitando oportunidades laborais, proporcionando protección social, incentivando proxectos para a mocidade e dignificando a vida rural. A negación do nosos país como nación, a desconsideración da súa identidade e o refrendo do centralismo español tradúcense na indiferencia e pasividade que o Goberno galego amosa fronte ao peor saldo vexetativo do Estado. Inacción diante do éxodo de miles de mozas e mozos, aos que mesmo se anima a emigrar e fronte eses perto de 100.000 habitantes perdidos nos últimos once anos. Situación que semella ignorarse cando se alega sen máis que o incremento da inmigración, procedente tanto de fóra como de dentro do Estado, supón a solución máxica do devalo demográfico, como pensan desde a Xunta. E, aínda que somos a Comunidade do Estado coa menor porcentaxe de estranxeiros sobre a poboación propia total (4,4%), estamos tamén a ser unha das que máis está a medrar, en termos relativos, tanto no que respecta a poboación procedente do estranxeiro (+2,9%) como á procedente do Estado. Mais a realidade social non se pode reducir a meros saldos numéricos. Cómpre ser conscientes de que nunha nación como a nosa, carente de Estado e cuxas sinais de identidade están a ser seriamente danadas por mor das limitacións e imposicións dun exorbitante centralismo estatal, resulta fundamental dispór de marcos e plans de acomodo migratorio que non se limiten a enfoques numéricos e administrativos, senón de cohesión tanto social como nacional. Ten apontado Bhikhu Parekh que a integración é un proxecto bidireccional que esixe que a sociedade de acollida se adapte aos inmigrantes do mesmo xeito que os inmigrantes deben adaptarse á mesma, coa fin de deixar de ver a inmigración como unha ameaza no canto dun beneficio potencial. Vexamos pois, a seguir, dous exemplos de nacións sen Estado nas que o tema se aborda tanto desde a visión dunha cidadanía inclusiva coma desde o entendemento de que a xestión da inmigración implica unha xestión de identidades. Temos por unha banda a Quebec, que leva cincuenta anos con competencias asumidas na materia e asentando as súas políticas migratorias e de integración en facilitar a convivencia e en procurar a igualdade de dereitos e o pluralismo cultural. Con políticas baseadas, tamén, no estabelecemento do francés como lingua pública común, no desenvolvemento dun sentimento de pertenza a través da educación e das institucións, no fomento de valores compartidos e na incentivación da participación cidadá dos inmigrantes. Por outra Catalunya, que inicia a comezos deste século a vía catalana de integración, desenvolvida mediante plans periódicos que incorporan a identidade á hora de deseñar politicas nas que salientan a vinculación entre cidadanía e residencia ou a consideración dos inmigrantes coma “os novos cataláns”. Nestes plans adóptase un firme compromiso contra o racismo e a xenofobia e a prol dos valores do pluralismo e da igualdade na diversidade. A lingua e a cultura catalás figuran, así mesmo, como un elemento de cohesión e de integración na cultura e na sociedade. Na Galiza precisamos con urxencia un cambio desde o que comezar a desenvolver políticas propias que faciliten vivir e traballar na nosa terra con dignidade e poñan freo á fuxida migratoria. E temos, tamén, o reto de acadar que os inmigrantes se integren nun país que ten unha lingua e unha identidade de seu para que, sen renuncias, se sintan de cheo cidadáns galegos.