Gramática Arquitectónica. Narrativas

A arquitectura non é neutral. Os edificios transforman a realidade e deixan unha pegada no mundo. Esta transformación forma parte dun relato conxunto. Por exemplo, un barrio novo pode ser exclusivo, virado cara a dentro, elitista, ou pola contra, pode ser aberto e xeneroso, que facilite a vida de barrio e o contacto coa natureza. Cada tipo respondería a un relato diferente do que debe ser un barrio. A construción do hábitat humano componse de partes deseñadas por diferentes axentes, que xuntas constitúen unha narración. Desde o estudio Gramática Arquitectónica están interesados na construción das mensaxes da arquitectura. Este estudio está fundado pola pontevedresa Teresa Sánchez Táboas. De nova, esta arquitecta non tiña a intención de seguir os pasos dos seus pais (a súa nai é a arquitecta Teresa Táboas). De cativa, o que quería ela era contar historias. Interesábanlle a animación e escribir. Daquela existía una escola de animación en Madrid, pero antes de estudar o que lle interesaba, os seus pais convencérona para que probara a carreira durante un curso na politécnica da cidade. Naquel ano de proba atopou na facultade outros enfoques que non agardaba. Descubriu que as arquitectas tamén fan vídeo, fotografía, collage, infografía, ilustración e que podían contar historias. Daquela decidiu facer o que lle interesaba, narrar, pero desde a arquitectura. Teresa formouse en Madrid e tamén nos EUA e en Portugal. Do seu período de formación, ela destaca a súa estadía no Porto. Alí atopou un xeito de ver a profesión, unha maneira na que ela se sentiu identificada. Ademais dos profesores, os seus compañeiros foron moi importantes. Na universidade coñeceu a Ana Luisa e Filipe, que na actualidade forman o Fala Atelier, uns dos estudios emerxentes portugueses máis importantes. Rematada a carreira volveu a Pontevedra e comezou a facer pequenos proxectos para amigos e coñecidos, como case sempre sucede nos inicios. Uns encargos levan a outros e Teresa funda o seu estudio co nome de Gramática Arquitectónica. Este nome responde, como ela mesma di a: “Penso que a arquitectura ten a súa propia gramática. As arquitectas manexamos diferentes conceptos, e segundo como os unes e fas conexión entre eles, contas un relato ou outro. Isto paréceme bonito. Intento deixar algún tipo de mensaxe cos proxectos, mesmo que sexan subliminais. Trato de deixar mensaxes á xente, aínda que sexan pequeniñas. É como animar a ir cara a unha dirección”. Conexión co exterior Exemplo das mensaxes que transmite á xente é unha nave industrial desenvolvida polo estudio. En Barro (comarca de Pontevedra), unha empresa de paneis decidiu ampliar as súas instalacións nun polígono industrial. Estes espazos acostuman ser inhóspitos e duros, enfocados na produción e no rendemento económico, mais estes lugares tamén son un espazo de traballo. Moitas persoas pasan unha gran parte do día, e da súa vida, rodeados de paisaxes de formigón e asfalto. A arquitecta deseñou unha nave eficiente e funcional pero tamén reservou espazo para o verde. A nave conta cunha zona con árbores para facer máis natural e agradábel este lugar de traballo. Teresa comenta: “Pasamos de vivir en aldeas a vivir en cidades en poucos anos, foi un cambio moi brusco. Semella que hai xente na cidade que lle ten manía ao verde, por exemplo, nos polígonos industriais. Na nave industrial podíamos asfaltalo todo pero decidimos deixar unha zona verde con árbores. Penso que debemos integrarnos máis e convivir coa natureza. A arquitectura que vén vai estar moito máis ligada ao paisaxismo”. A forma do edificio é semellante á dos edificios veciños pero existe un interese especial na luz e na colocación da fachada. O interior pintouse de branco e conta con lucernarios para ter un espazo ben iluminado de forma natural. A fachada está feita co propio panelado elaborado pola empresa, e colocado polos propios traballadores. Eles son os protagonistas do proxecto, mesmo posaron para as fotos. A casa Máxima O traballo coa paisaxe está tamén presente na casa Máxima. Esta vivenda está pensada pola arquitecta para abrirse cara ao exterior. Desenvolvida nun só andar, desprégase na parcela aproveitando a xeometría complexa do terreo. Outra das singularidades do edificio consiste en que cada estancia lese como un volume independente e o percorrido pola vivenda supón pasar dun volume a outro. Cada un caracterizado por unha luz especial, xa que para o propietario esta era moi importante, dado o seu interese pola pintura. A casa posúe grandes fiestras, pero tamén cada estancia conta con iluminación natural desde o teito. A vivenda configúrase como un escenario para a vida. Unha gran cociña é o centro da casa. Esta estancia funciona como zona de reunión familiar ou eixe dunha celebración social. Re-naturalizar En Santa Comba (Xallas), o estudio Gramática Arquitectónica deseñou un gran xardín no que aloxarse. Este proxecto nace por iniciativa do restaurante Costiña de Santa Comba que desexaba aumentar a súa oferta con aloxamentos ligados á natureza. Os oito módulos independentes situáronse nunha gran parcela próxima ao establecemento. O terreo estaba inzado de eucaliptos. Cortáronse as especies invasoras, deixáronse as autóctonas e plantáronse bidueiros. “Penso moito no contexto. O noso urbanismo merece ser mellorado. Trato de que o que eu faga axude a mellorar a rúa, o quinteiro ou o barrio. Intento que o proxecto enlace co resto e que mellore o lugar”, di a arquitecta. De tal xeito, re-naturalizouse a parcela, o que contrasta cos montes de eucalipto veciños. O coidado paisaxismo do proxecto é acorde coa arquitectura proposta. Dormitorio, baño e un pequeno salón están envoltos por formas orgánicas e sinxelas. A modo de castros contemporáneos, as xeometrías cilíndricas esparéxense nunha contorna idílica e deseñada para o descanso e a contemplación do simple paso de tempo. O castro non é a primeira colaboración cun restaurante da arquitecta. Un dos primeiros proxectos consistiu na creación dun centro de mesa para Casa Solla. A peza, a medio camiño entre a escultura e o enxoval, consiste nun monólito de pedra e madeira. Cumpre unha función decorativa e tamén ten utilidade. O monólito sorprendentemente descomponse en pezas que serven de bandexas para servir os entrantes dos comensais. Composto por prismas de materiais naturais, como carballo e mármore, o centro pode adquirir diferentes formas segundo o relato que se queira contar no servizo. A peza axuda a desenvolver a narrativa propia da cociña de autor. Mirar o Lérez A escola de piragüismo da cidade de Pontevedra atópase no peirao das Corbaceiras, unha zona da cidade que é empregada por moitos condutores como estacionamento. Esta circunstancia xera problemas de seguridade ao interferir coa entrada de alumnado e embarcacións. Ademais deste problema, é necesaria unha actualización das instalacións. Teresa Sánchez ten desenvolvido un proxecto para reformar o edificio e “darlle a volta”. A estratexia da arquitecta consiste en cambiar as circulacións do edificio, e deste xeito, virarse cara ao Lérez. Entraríase desde o paseo, e o edificio daría as costas á zona de aparcamento. Para facilitar o acceso, deséñase unha nova entrada cuberta. Ademais da adaptación funcional, o edificio precisa dunha profunda reforma interior. Son necesarios reforzos estruturais e a mellora das instalacións. No interior apostouse por espazos claros, luminosos e tamén coloridos. Este proxecto inaugura un camiño de experimentación co uso da cor por parte da arquitecta. O proxecto arquitectónico xa está feito, agora están agardando o financiamento necesario.