A Xunta incumpre o Estatuto ao negarse a pór en marcha a policía galega

As declaracións do conselleiro da Presidencia, Xustiza e Deportes, Diego Calvo, na pasada semana, ameazando con retirar a protección policial ás mulleres vítimas de violencia machista, evidencian a precariedade do modelo policial definido para Galiza polo Partido Popular. Neste sentido, o propio Diego Calvo recoñeceu a falta de medios do Goberno galego para prestar a asistencia con garantías ás mulleres que contan cunha orde de protección adoptada pola instancia xudicial competente. A Unidade de Policía Nacional adscrita (UPA) á comunidade autónoma galega conta actualmente con 338 axentes, mantendo vacantes 162 prazas. Malia que os responsábeis do Goberno galego manifestan de forma reiterada a súa intención de cubrir a totalidade das prazas, fontes da UPA consultadas por Nós Diario cuestionan este argumento e responsabilizan a Xunta da falta de persoal. A este respecto, sinalan que "a falta de axentes dáse en todas as áreas, como se veu durante os incendios do verán en relación co medio ambiente". Os problemas en materia policial do Goberno galego son estruturais e derívanse da aposta política do PP nos últimos anos por un modelo de seguridade que choca co disposto no Estatuto de Autonomía de 1981. Na definición da posición actual dos populares, xogan un papel moi decisivo aquelas asociacións dos corpos de seguridade do Estado ligadas a Vox, como Jucil e Jusapol, maioritarias entre os membros da Garda Civil e da Policía estatal e con quen a Xunta da Galiza e o PP manteñen un permanente diálogo. A Lei orgánica 1/1981 de 6 de abril pola que se aproba o Estatuto de Autonomía recolle no artigo 27.25 como competencia exclusiva da Galiza “a creación dunha Policía Autónoma de acordo co que dispón a Lei Orgánica prevista no artigo 149. 1.29 da Constitución”. A norma, como todas as deste rango, foi aprobada por maioría absoluta das Cortes Xerais do Estado, após contar co apoio das principais forzas, entre elas Alianza Popular, antecedente do PP, naquela altura liderada por quen despois sería presidente da Xunta da Galiza, Manuel Fraga. Interior insiste en que a Xunta pague 50% da Policía Adscrita e chama a asinar o acordo como fixo Andalucía Os Gobernos galegos non desenvolveron durante estes 44 anos este precepto estatutario. Neste sentido, a Xunta da Galiza só conta cunha Unidade de Policía adscrita á comunidade autónoma, creada por Real Decreto e en funcionamento desde outubro de 1991, que depende organicamente da Dirección Xeral da Policía do Ministerio do Interior e funcionalmente da Dirección Xeral de Emerxencias e Interior da Xunta. A este respecto, os Executivos presididos polos populares Alberto Núñez Feixoo e Alfonso Rueda aparcaron a aplicación do disposto na Lei 8/2007 impulsada polo Goberno galego do PSdeG e do BNG (2005-2009). A mediados da primeira década deste século o PP, o BNG e o PSdeG coincidiron na necesidade de dotar Galiza dunha policía propia. Se á volta de 2005 Fraga reclamaba as transferencias de tráfico e a creación dun corpo policial galego, no ano 2008 o Parlamento da Galiza aprobaba por unanimidade -cos votos do PP, BNG e PSdeG- esa demanda. A mesma foi defendida en setembro de 2010 no pleno do Congreso dos Deputados por Pedro Pui Fraga (PP), Xoaquín Fernández Leiceaga (PSdeG) e Anxo Quintana (BNG) e rexeitada co voto negativo do PSOE e a abstención do PP. A viraxe do PP Xoán Antón Pérez Lema, secretario xeral de Relacións Institucionais da Xunta da Galiza entre 2007 e 2009, que negociou co Estado as transferencias de tráfico e a creación da policía galega, sinala a Nós Diario que "o PP, co seu veto práctico á implantación da nosa policía non só incumpriu dolosamente a legalidade durante máis de quince anos e arruinou a carreira das policías da unidade adscrita. Tamén desprezou os intereses galegos na mellora dunha seguridade cidadá e viaria que son moi mellorábeis". As competencias fixadas para a policía galega son similares ás doutras comunidades que contan con policía autonómica e non con unidades adscritas.Neste momento, dispoñen de policía autonómica as outras dúas nacionalidades históricas, contando Catalunya cos Mossos d'Esquadra, en funcionamento desde 1983, e Euskadi coa Ertzaintza, operativa desde 1982. Nestes dous casos, trátanse de dous corpos de seguridade integral, baseadas na proximidade e articuladas sobre a idea de prevención e resolución dos conflitos desde unha perspectiva comunitaria. Diego Calvo rexeita desculparse tras ameazar con retirar a protección policial ás vítimas de violencia machista e o PP apóiao Canarias, Madrid e Nafarroa contan, tamén, con corpos policiais propios. Así, no primeiro caso dispoñen do Corpo Xeral da Policía Canaria, formada por perto de 300 efectivos e coñecida popularmente como Guanchancha. Pola súa parte, Madrid dispón da Esicam 179, anteriormente denominada Brigadas Especiais da Seguridade (Bescam), e integrada por perto de 3.000 axentes con presenza en mais 110 localidades da comunidade. Ao tempo, Nafarroa mantén en actividade desde 1982 a súa Policía Foral, como corpo de seguridade integrado. Galiza ten por transferir ao redor de 35 competencias A ausencia dunha policía galega conforme ao disposto pola lexislación básica é un síntoma da falta de desenvolvemento do autogoberno. Neste momento, Galiza ten pendente de transferir ao redor de 35 competencias, entre as recoñecidas como propias polo Estatuto de Autonomía e as reclamadas en diferentes acordos do Parlamento da Galiza. No ámbito da ordenación do territorio e as infraestruturas, fican pendentes o traspaso dos aeroportos e dos portos de interese xeral e as competencias en materia de tráfico, cuestión defendida polo Partido Popular entre 2008 e 2021, até ceder nesa anualidade á presión do sindicato policial de extrema dereita de Jusapol. As competencias exclusivas en materia económica están, practicamente, na súa totalidade sen transferir. Así, Galiza segue carecendo de capacidade de goberno en materias como Inspección de Traballo, Seguridade Social, formación ocupacional, ou servizos sanitarios e asistencia a traballadores do mar. Na mesma dirección, faltan por transferir a Inspección Pesqueira ou os seguros agrarios así como as competencias na totalidade dos proxectos de xeración enerxética emprendidos no país, redes básicas de gas e control de refinarías e almacén de hidrocarburos.