O Goberno galego deixou sen executar 1.138 millóns de euros do orzamento de 2023

O nivel de execución orzamentaria é un dos indicadores chave para determinar a capacidade de xestión e a calidade das políticas públicas dun goberno. Os executivos cuxo gasto real se aproxima máis ao total das obrigas recoñecidas netas recollidas nos orzamentos está considerado como de maior eficiencia. A este respecto, a liquidación das contas públicas elaborada polo organismo fiscalizador competente, no plano estatal a Intervención Xeral da Administración do Estado (IXAE), dependente do Ministerio de Facenda, achega unha auténtica e completa radiografía da acción gobernamental. As cifras ofrecidas polo IXAE para 2023, último exercicio coas contas liquidadas, sinalan que a Xunta da Galiza deixou sen executar no orzamento desa anualidade 1.138 millóns de euros, dos cales 1.126 millóns se corresponden con gastos non financeiros e outros 12 millóns, con gastos financeiros. Nesta liña, as contas públicas para esa anualidade recollían uns créditos iniciais de 14.155 millóns de euros, que unha vez modificados alcanzaron con carácter definitivo os 15.281 millóns. Na mesma dirección, as obrigas recoñecidas netas, que representan os importes exixíbeis ao Executivo galego, sumaron un total de 14.144 millóns de euros. A contía das partidas que deixou sen executar o Goberno presidido por Alfonso Rueda non é menor: é practicamente igual ao investimento recollido nos Orzamentos de 2023 para financiar a dependencia e os servizos sociais, que chegou a 1.154 millóns de euros. Ao tempo, supera en 695 millóns os fondos destinados nas contas públicas para o fomento e a promoción do emprego, que ficaron en 443 millóns de euros. Na mesma dirección, esta cantidade é maior en 742 millóns ás achegas destinadas para o medio rural e as políticas agrarias, que quedaron en 396 millóns de euros. O economista Xosé Díaz, presidente da Comisión de Economía e Facenda do Parlamento galego na V lexislatura (1997-2001), no seu traballo Os orzamentos liquidados galegos 2010-2023, ao que tivo acceso Nós Diario, apunta que "no ano 2023 a porcentaxe de execución do gasto total foi de 92,5%, sendo o valor medio correspondente a toda a serie 2010-2023 de 91,84%, alcanzando 91,6% en 2023 no caso dos gastos non financeiros e 99,3% no caso dos financeiros". Neste punto, aclara que os gastos financeiros "corresponden esencialmente aos que ocasiona a débeda viva", que situou ao remate de 2023 en 12.177 millóns de euros. Os pagamentos da dédeda Os fondos destinados pola Xunta da Galiza ao pagamento de débeda pública na anualidade de 2023 sumaron 1.610 millóns de euros e representaron 11,4% do total do gasto orzado nas contas públicas galegas. Neste sentido, trátase da terceira partida de gasto máis elevada dos orzamentos dese exercicio, só superada pola sanidade, que sumou 4.724 millóns de euros, e pola educación, que chegou aos 2.783 millóns. Ao tempo, o gasto final en pagamento da débeda situouse 196 millóns por riba do previsto no orzamento inicial aprobado polo Parlamento galego, que cifrou o gasto en xuros e en amortizacións en 1.414 millóns de euros. Díaz explica que "a razón de todo isto haina que atopar en que nisto tratamos coas tan queridas relacións da Xunta coa banca privada, mesmo desprezando a posibilidade de acceder a préstamos estatais moito menos onerosos". Precisamente, a causa central dos elevados tipos de xuro abonados polo Goberno galego débese á negativa do daquela Executivo de Alberto Núñez Feixoo a acceder ao Fondo de Liquidez Autonómico (FLA), unha liña de crédito creada polo Goberno español en xullo de 2012 que tiña como obxectivo financiar as comunidades autónomas a un custo inferior ao ofrecido nos mercados privados. O importante custo asumido polo Goberno galego en pagos de débeda contrasta coa súa negativa a asumir unha 'quita' da mesma. A falta de coñecer a liquidación das contas públicas de 2025 e por conseguinte a súa contía definitiva, os Orzamentos deste ano dedican ao pago de débeda 1.736 millóns de euros, dos cales 1.549 millóns se corresponden con amortizacións e outros 214 millóns con xuros, para facer fronte a unha débeda pública total que no mes de marzo, último con datos, ascendeu a 12.138 millóns de euros. Neste sentido, a condonación aprobada polo Estado na terza feira é de 4.010 millóns de euros. Os niveis de execución orzamentaria de 2023 están practicamente na media do período de 2010 a 2023. A este respecto, Díaz apunta que "no período dos 14 anos referidos, a Xunta deixou de executar 13.871 millóns de euros no caso dos gastos totais, dos que 13.071 millóns corresponden aos gastos non financeiros e 800 millóns aos gastos financeiros". Nesta liña, Díaz alerta do impacto negativo provocado pola baixa execución das contas na prestación dos servizos públicos fundamentais, así como no conxunto da actividade económica. Perda de pulo económico pola baixa execución O baixo grao de execución orzamentaria provoca un impacto negativo no conxunto da actividade económica. Nesta dirección, Xosé Díaz, citando os datos do Instituto Galego de Estatística (IGE), apunta que “a perda de impulso na actividade económica galega, como consecuencia da ineficiente xestión orzamentaria por parte da Xunta da Galiza, alcanzou entre 2010 e 2023 os 22.106 millóns de euros”. Ao tempo, destaca "o que ten a ver coa perda de impulso na actividade económica derivada da negativa e rutineira xestión orzamentaria do Goberno galego" nos anos analizados. Unha porcentaxe moi importante das partidas sen executar en 2023 corresponde co denominado gasto de capital, aquel que recolle os investimentos reais, as transferencias de capital e os gastos de capital. Así, o nivel de execución dos fondos destinados a investimentos reais, aqueles que realiza directamente o Goberno, situouse en 84,7% do orzado. Pola súa parte, o nivel de execución da partida de transferencias de capital, que recolle o diñeiro dedicado pola Xunta da Galiza á realización de investimentos mediante os organismos autónomos, foi aínda inferior, ficando en apenas 68,3%. Ao tempo, a suma dos gastos de capital quedou en 76,9%.