O único que non poden facer é fuxir

Os anos trinta na Arxentina, chamados a "década infame", é o espazo temporal no que sucedeu a historia que nos conta esta interesante banda deseñada de Sánchez Kutica e Krunch que navega entre a crónica xornalística e o relato do horror e as miserias das que é quen o ser humano. O cárcere ao que se refire o título foi unha penitenciaría situada no extremo sur do país, en Ushuaia, e temos coñecemento dela e do que alí sucedeu polas crónicas do xornalista Juán José de Soiza Reilly que viaxou até aquel confín tan mal comunicado para entrevistar varios dos reclusos para a revista Caras e Caretas. Esta bedé adapta os textos daquelas crónicas que ultrapasaban o relato do meramente policial para afondar na situación e no aspecto humano dos criminosos que alí estaban recluídos, dende anarquistas a asasinos múltiples. A narración está dividida en pequenos capítulos, un por cada preso, no que se conta brevemente os actos que os levaron até ese afastado e terríbel cárcere e a súa situación naquela institución, que como se di nun dos cadriños "saíu da mente dun home medieval". Como é de imaxinar pola época, hai case cen anos, as condicións do penal eran terríbeis e o isolamento era tal que os reos mesmo podían vivir fóra da prisión, xa que logo, o propio territorio era unha cadea sen muros. Sánchez Kutica adapta á linguaxe da bedé o traballo do xornalista con boa man, tece unha narración ben equilibrada entre os feitos dos criminais e a parte humana e social daquel penoso penal. A historia avanza ben, é doada de seguir e ten un bo ritmo de lectura. A duración dos capítulos é moi axeitada, de maneira que non caen no morboso e fai avanzar a narración poñendo contexto e dotándoos de relato e consistencia narrativa. O debuxo de Krunch é unha pequena marabilla, cun estilo moi solto e claro, que manexa con mestría a economía de medios, mais ao que non lle falla a concisión nin o peso narrativo da imaxe. Non é doado contar historias tan duras e compartimentadas en capítulos de duración e temática semellante sen caer na monotonía e no automatismo, non obstante o debuxante arxentino é quen de imprimir a cada historia un ton distinto, de xogar coa distribución das viñetas e de facer variacións de cor que dotan a cada historia da súa propia personalidade sen deixar de teren un nexo común que fai deste un libro dunha gran calidade gráfica. Hai que destacar especialmente o uso da cor, con paletas, en xeral, escuras e masas de negro densas que dan nunha atmosfera opresiva que reflicte moi ben o que debía ser vivir naquel inferno da fin do mundo austral. Un acerto de Demo Editorial traer para á nosa lingua un cómic arxentino de calidade que amais pode ser un bo camiño para deitar algo de luz no descoñecemento xeral do panorama da banda deseñada latinoamericana. Un bo xeito de estreitar de novo as relacións coas culturas irmáns de alén do mar ás que tanto lle debemos e que tan presentes están na cultura propia a través da nosa diáspora.