Nuuk, a cidade atrapada entre as ameazas de Trump e un pasado escuro: “Non queremos ser o centro do mundo”

O taxista baixa a fiestra. Vai en manga curta e asegura que non vira un inverno tan cálido. Chámase Amiq e móvese por Nuuk con destreza. Os semáfors da cidade poden contarse cos dedos das mans. "Os americanos, que fagan o que queiran, pero que non nos toquen os collóns", di.

O coche segue agora a costa. Na auga gris e xeada hai unha fragata dinamarquesa. Actúa como un rompeolas imaxinario ao final do fiordo. Non descansa a noite na terminal de cruceiros do porto. Dentro do taxi soan os Dire Straits, Bruce Springsteen e outros músicos estadounidenses. Ulu encolle os ombreiros. Soña cunha Groenlandia independente, pero ten medo. Teme que o xigante de xeo sexa demasiado vulnerábel ao lume imperialista. "Non somos dinamarqueses. Vivimos ao noso xeito e algún día marcharemos", engade.

O coche para diante do Consulado norteamericano, onde o mar comeza a engulir o perfil rochoso de Nuuk. Ao fondo, a inmensidade branca de Ukkusissat parte a escuridade do horizonte, que, pouco a pouco, torna violácea.

Diante do Consulado hai un mastro de madeira coas bandeiras de Groenlandia, Dinamarca e as Illas Feroe. Son de Jens Kjeldsen, un aventureiro dinamarqués que cada mañá se manifesta en contra das pretensións de Trump. Porén, hoxe non está alí. Un veciño afirma que non sabe nada. “Non perdes nada. Ten a cabeza inchada”, di. Kjeldsen apareceu en todo tipo de medios de comunicación, pero a súa oposición ao expansionismo estadounidense contrasta coa súa opinión sobre algunhas prácticas do colonialismo dinamarqués, como a esterilización de miles de mulleres inuit.

As luces do Consulado están acesas e vese unha figura na cociña. O timbre soa unhas cantas veces e molesta os corvos. Os Estados Unidos están agochados detrás dunha porta vermella. Non queren falar. Unha casa máis arriba. Unha bandeira cun parrulo pirata desafía as raias e as estrelas. "Para esta xente non somos máis que un xoguete. Non lles importamos unha merda”, di o veciño, que non se cre Trump queira a illa para defenderse da China e de Rusia. "Quere todos os minerais que hai baixo terra e quedar coas rutas comerciais", continúa. Indígnase e o frío fai que lle fumegue a cabeza. Comeza a rir, descúlpase e marcha porque é tarde.

As rúas de Nuuk son unha gama eterna de brancos, grises e marróns. As placas de xeo aférranse ao asfalto coma carrachas famentas. As cores das fachadas alegran a vista, pero non son é un vestixio artístico inuit. É un legado máis do colonialismo. Unha imposición dinamarquesa para identificar os edificios. O amarelo, por exemplo, servía para identificar hospitais ou a casa dun médico. Co paso dos anos, o código cromático deixou de ter sentido e as casas píntanse segundo o gusto dos propietarios.

Entre as casas hai coches aparcados, pero tamén todo tipo de barcos. Crúzanse con palés de madeira e, algúns, cóbrense con lonas industriais. Mantelos amarrados no porto é demasiado caro e non volven ao mar até que chega o bo tempo. Un home frega cubos nun pequeno soportal. A súa casa é vella e a rabia do inverno deulle algunhas dentadas. A ferruxe está a estragarlle as planchas azuis na fachada e o frío converteu o tellado nun mural de crocaduras. “A vida aquí é dura”, di.

É un pescador xubilado. Vive fronte a unha praia de seixos que se moven coas ondas, mentres ao lonxe desfilan icebergs que cambian por capricho da luz. Algunha lancha atrévese a facer slalom a toda velocidade. "Á miña idade -non a quere dicir- o máis importante é vivir tranquilo, sen problemas. Quero que o meu país sexa independente, libre, pero non confío en ninguén. Non queremos ser o centro do mundo”, di. Ten ollos tristes e un rostro esculpido por todo tipo de vivencias en alta mar. Non sente nostalxia por aventurarse fóra das augas tranquilas do fiordo. “Hai demasiados sacrificios e moi poucos beneficios”, engade.

A economía de Groenlandia depende principalmente da pesca e das subvencións de Dinamarca. Moitos mozos vense obrigados a abandonar a illa por mor da falta de oportunidades. "Quen non o soporta busca refuxio de mentira ou desaparece", lamenta, referíndose ao alcolismo e os suicidios. Nuuk non son só casas coloridas. Hai bloques de apartamentos modernos, pero tamén algúns monstros de formigón e ferro. Son espellismos dun pasado brutalista que, unha vez máis, ten unha pegada dinamarquesa. Nas décadas de 1950 e 1960, o Goberno construíu estes bloques para desmantelar os asentamentos inuit. O argumento principal era combater a insalubridade, pero a cambio desarraigaron a cultura inuit e asimilárona á "vida civilizada".

Camiñar entre os muros de formigón encolle o corazón. Os corvos, coma sombras espurias, observan desde as cornixas e cuspen sons metálicos. "Son bestas malas", di Ulu, mentres pasea un can, que semella un animal de peluche xunto á negrura dos paxaros. Prende un cigarro e di que non lle gusta falar de política. Non quere saber nada dos Estados Unidos, Dinamarca, a UE ou a OTAN. "Facemos o que facemos, haberá quen frotará as mans para aproveitarse de nós", di.

En calquera caso, confesa que nalgún momento pasou medo, sobre todo cando Trump ameazou coa invasión militar. "Algúns amigos pasárono peor e non poden durmir”, asegura. De feito, o Centro de Saúde Pública e a Universidade de Groenlandia comezaron un estudo para avaliar como a presión do contexto político afectou a saúde mental dos cidadáns. Ulu apaga o cigarro, abafa -di algo inintelixíbel- e vai ao centro de Nuuk –só ten 20.000 habitantes–, que son principalmente dúas rúas. Unha semipeonil co Parlamento, o Goberno e un centro comercial, e outra ampla para canalizar o tráfico.

Un pouco máis arriba, nun outeiro, está o estadio nacional. No inverno, as portarías están recollidas e o céspede artificial é unha lámina branca con algunhas manchas verdosas. A liga groenlandesa é unha competición moi curta que só dura unhas semanas no verán. A selección nacional, como o país, vive nunha sorte de purgatorio. Pode xogar partidos, pero non ten recoñecemento internacional. A diferenza dos Illas Feroe, a FIFA fechoulle as portas, como tamén o fixo recentemente a Concacaf.

Os directivos, os adestradores e os xogadores negáronse a facer ningunha declaración. Hai moita cautela entre as institucións antes de dicir calquera cousa ou facer calquera comunicado. Para evitar problemas, óptase polo silencio. "Cumprimos as directrices da Federación groenlandesa de manter o deporte e a política separados", é todo o que din. Algúns rapaces tíranse cun trineo ladeira abaixo.