Milei destrúe o cinema arxentino

O éxito internacional de El Eternauta, a nova seria de Netflix baseada na historieta arxentina publicada na década de 1950, escrita por Héctor Oesterheld e debuxada por Francisco Solano López, demostra unha vez máis que a calidade cinematográfica do país mantense na vangarda continental. Pero este feito, recoñecido a nivel mundial –na historia do cinema arxentino, dúas películas obtiveron premios Óscar–, é un dos brancos a destruír por parte do goberno de Javier Milei. Desde que asumiu a presidencia, Milei deixou en claro que un dos piares da súa administración de ultradereita sería a destrución da produción cultural, sobre todo a vinculada ao Estado. Sen dar razóns reais –máis aló das súas estridencias discursivas–, o seu Goberno puxo a industria cinematográfica na mira do seu plan neoliberal extremo. Nin investimento nin poder adquisitivo En febreiro de 2024, o economista Carlos Pirovano asumiu a presidencia do Instituto Nacional de Cinema e Artes Audiovisuais (INCAA) coa tarefa de fechar a maioría dos programas de fomento, difusión e acción federal, desaloxar sedes e reducir a planta laboral, pasando de case 800 empregados a 261 que traballan na actualidade. Ante esta situación, o Espazo Audiovisual Nacional (EAN) publicou en abril un informe lapidario, no que denunciou que "Pirovano converteuse no único presidente do INCAA en ter o récord histórico de cero películas arxentinas aprobadas durante a súa xestión". Entre 2024 e o transcurso de 2025, o INCAA pagou uns 3.200 millóns de pesos (menos de dous millóns e medio de euros) en subsidios pendentes da xestión anterior. Aínda que a cifra pareza avultada, a inflación sistémica que sofre Arxentina licuou boa parte desa achega. Para o EAN, baixo a xestión Milei xa non hai proxectos que poidan iniciarse, no medio da incerteza do esquema de fomento actual, o cal foi modificado e reducido á súa mínima expresión. Por iso, en Arxentina só se filman películas e series financiadas polos xigantes do streaming ou pequenas producións independentes. Á súa vez, no EAN advertiron que a dirección do INCAA subexecutou o orzamento actual e gastou apenas 39,7% dos recursos dispoñíbeis. No informe do EAN expresouse que "queda claro que o balance desta xestión é altamente negativo. Desde as asociacións do sector achegamos propostas para que a actividade audiovisual siga funcionando segundo a Lei de cinema, e mesmo propuxemos melloras. Compartimos exemplos de países como España, Uruguai, Colombia e Chile, cuxas cinematografías creceron exponencialmente grazas a políticas de fomento modernas. E finalmente advertimos ás autoridades sobre as consecuencias negativas e irreversíbeis que terían as medidas que anunciaban e que foron tomando. Lamentabelmente, non fomos escoitados e, hoxe, o cinema arxentino atravesa unha crise sen precedente". Destrución, a única cultura posíbel A titular de APIMA (Asociación de Produtores Independentes de Medios Audiovisuais) e integrante da comisión directiva da Academia das Artes e Ciencias Cinematográficas da Arxentina, Vanesa Pagani, recoñeceu que "hai cero xestión, non hai cumprimento da lei de fomento cara ao audiovisual. Porque detrás disto hai moitas pemes (pequenas e medianas empresas) fechando ou índose a producir a outro lado. E, ademais do que significa culturalmente, o cinema xera moito emprego". Pagani lembrou que o recoñecemento ao cinema arxentino débese ás "políticas audiovisuais de moitos anos", porque "hai un adestramento de todos os que compoñen unha película. Foron anos de política audiovisual, de facer películas para ser recoñecidos en todas as partes do mundo". No Festival de Cannes 2025 non participa ningunha película arxentina debido ao desfinanciamento da industria cinematográfica, só unha curta, 'Tres'. Como exemplo da actual situación, no Festival de Cannes 2025 non participará ningunha película arxentina debido ao desfinanciamento da industria cinematográfica nacional. Soamente se proxectará a curtametraxe Tres, dirixida por Juan Ignacio Ceballos. Diferentes informes xornalísticos revelaron que desde decembro de 2023, data en que Milei asumiu a Presidencia, a falta de actualización salarial dos traballadores do INCAA fixo caer os seus salarios en máis dun 30% en termos reais. Este panorama é un exemplo concreto do plan sistemático de desfinanciamiento da produción nacional (neste caso o cinema), pero tamén da visión de Milei sobre a importancia da cultura e a súa difusión como dereito do pobo arxentino. Para o presidente, a única cultura posíbel é a da destrución.