Groenlandia vota independencia, mais paseniño e cunha histórica viraxe á dereita

Por primeira vez desde que o Parlamento local foi estabelecido en 1979, a esquerda perdeu as eleccións en Groenlandia, que decorreron a terza feira e cuxo escrutinio rematou a cuarta, abrindo paso a un Gabinete conservador, mais as forzas independentistas manteñen un amplo dominio do lexislativo, sumando 29 dos 31 asentos. Así e todo, e a pesar do amplo consenso a favor da secesión de Dinamarca que existe no país, estes comicios, os primeiros logo de que o presidente dos Estados Unidos, Donald Trump, volvera insistir na súa intención de anexionar a illa máis grande do mundo ao regresar á Casa Branca, definiron un ritmo máis lento para lograr o obxectivo, avalado por un referendo en 2008 que explicitou o seu dereito de autodeterminación. Os liberais conservadores de Demócratas (D), que se impuxo con 29,9% dos apoios e pasou de tres a 10 representantes, son a forza con representación que defende un proceso máis lento e gradual para separarse. “Non queremos a independencia mañá, queremos unha boa base”, reiterou Jens-Frederik Nielsen, líder da formación, ex ministro de Industria e Minerais e probábel novo primeiro ministro. A segunda praza foi para a centrista Punto de Orientación (N), con 24,5% e oito escanos, o dobre dos que tiñan, e que pola contra é a forza que insiste nun avance máis rápido cara á secesión, propondo un referendo para implementala antes dos vindeiros comicios en catro anos. (Datos: Goberno de Groenlandia / Gráfico: Nós Diario) Malia que o liderado dos cinco partidos que entraron na Cámara asegurou que non confiaba en Trump, o partido destácase por pedir unha maior colaboración con Washington, ao considerar que fortalece a súa posición á hora de negociar a independencia con Copenhague. Despois aparecen as dúas forzas máis prexudicadas no proceso electoral, que gañaran todos os comicios e encabezaran todos os gobernos groenlandeses até o de agora, as progresistas Comunidade do Pobo (IA) e Adiante (SIU), con 21,4% e sete deputadas e deputados e 14,7% e catro respectivamente, o que supuxo unha caída de cinco asentos para a primeira, situada máis á esquerda, e de seis para a segunda. “Respectamos o resultado”, sentenciou o até o de agora primeiro ministro Múte Egede (IA), que dirixe unha coalición co SIU, que transmitiu a súa disposición a negociar un acordo para entrar no novo Gabinete. Egede adiantara as eleccións para que a illa afrontase unida o novo escenario de “tensións xeopolíticas”, “de loita entre Groenlandia e Dinamarca” cos “Estados Unidos á marxe, presionando”. Aínda que Egede afirmara que era hora de fixar un camiño claro á independencia, tanto IA como SIU optan por un ritmo intermedio entre D e N. En quinta posición ficaron os liberais conservadores de Xuntos (A) con 7,3% dos sufraxios e dous postos, os mesmos que tiña. Como na lexislatura anterior, será o único partido contrario á independencia na Cámara. A participación foi de 70,9%, cinco puntos máis que en 2021, tras votar 28.620 persoas. A importancia das votacións ficou reflectida en que foi preciso estender o horario de votación en varias mesas electorais para que todas as persoas que agardaban puideran votar. Aínda que o resultado semella atrasar a consecución da soberanía máis de tres séculos despois da colonización danesa, Dwayne Menezes, director executivo da Iniciativa de Investigación e Política Polar, matizou que o “enfoque que triunfe dependerá en última instancia de se D decide formar un Goberno de coalición e, de ser así, con que partido”. Ao tempo, Rasmus Leander Nielsen, profesor do Departamento de Ciencias Sociais e Economía do Ártico da Universidade de Groenlandia, debullou que é máis probábel que D forme unha coalición con IA, SIU ou ambos os dous que con N. Cando menos a primeira pregunta foi contestada rapidamente por Nielsen, que proclamou que “queremos estender a man a todos”, “estamos abertos a falar con todos os partidos e buscar a unión, en especial co que acontece no estranxeiro”, ademais de remarcar que o resultado debería deixar claro a Trump que non están en venda. Esténdese na illa o temor a Trump Mentres que algunhas persoas expertas atribuíron a caída do Goberno progresista ás preocupacións sobre outras cuestións, como a sanidade, o ensino ou o prezo da vivenda, a consultora e ex asesora do Executivo territorial Julie Rademacher fixo énfase no rol da xeopolítica. Nese sentido, detallou que a campaña comezou focalizándose na ira e na frustración polos crimes coloniais daneses, “mais creo que o temor ao enfoque imperialista dos Estados Unidos ultimamente foi maior que a ira cara a Dinamarca”, incluso no medio da indignación polas probas impostas por Copenhague de “competencia aos pais”, que separaron moitas crianzas inuits das súas familias, ou polo escándalo da colocación do DIU a como mínimo 4.500 mulleres e nenas sen o seu consentimento entre 1966 e 1975. Trump ameaza Groenlandia e non descarta unha intervención militar para facerse con ela A primeira ministra danesa, Mette Frederiksen, felicitou D e anunciou que agardarán os resultados das negociacións para a formación de Goberno, en tanto que o titular de Defensa, Troels Lund Poulsen, ratificou que “o futuro de Groenlandia depende do que o pobo e o Goberno groenlandés queiran”, avanzando que o futuro Executivo terá que enfrontar probabelmente “unha presión masiva do presidente estadounidense”. En todo caso, e como o resto da Unión Europea (UE), Copenhague protagonizou unha resposta tímida ás ambicións declaradas de Washington. A minaría, un dos eixos do interese de Trump e foco de discusión no país O debate sobre a independencia en Groenlandia xira particularmente ao redor da economía. Un terzo do orzamento está sufragado por Dinamarca e a pesca supón 95% das exportacións, co sector público concentrando 40% das e dos traballadores. Á vez, o país conta con reservas de petróleo, gas, terras raras, níquel, cobre, uranio, ouro ou platino pouco explotadas e ambicionadas polas multinacionais privadas do sector. O anterior Executivo pugnou contra elas e vetou as exploracións para explotar hidrocarburos co fin de combater o cambio climático, impulsando a prohibición de minas que incluísen materiais radioactivos como produto derivado, logo dunha forte loita social para frear un proxecto de terras raras –determinantes nas novas tecnoloxías–, uranio e torio, nunha iniciativa rexeitada polos gañadores das eleccións. De feito, D prometeu incentivar o sector privado sobre todo no ámbito mineiro. Aínda que non logren facerse coa illa (que xa ocuparon entre 1940 e 1945), para o que non quixeron descartar o uso do Exército de ser preciso, isto podería ser positivo para os Estados Unidos, que buscan garantirse o acceso a minerais críticos, controlados na súa maioría pola China. Con todo, os minerais son só unha parte dos intereses de Washington no país, no que ten a súa base militar máis setentrional, o que lle dá control sobre os movementos na zona, algo cada vez máis importante a medida que o cambio climático permite cada ano que máis barcos durante máis tempo poidan navegar polo océano Ártico, e a súa porta de entrada é precisamente Groenlandia.