Os Estados Unidos expulsarán migrantes sen condena e por meras acusacións de roubo ou violencia

O presidente dos Estados Unidos, Donald Trump, xa ten sobre o seu escritorio a que todo apunta que será a primeira lei que rubrique durante o seu segundo mandato, que comezou a segunda feira, despois de que, con certo apoio dos demócratas, os republicanos aprobaran na Cámara de Representantes unha norma que avala a detención e deportación de persoas migrantes sen regularizar que sexan acusadas de roubo ou delitos violentos, e que foi validada esta semana polo Senado, recolleron na madrugada da quinta feira medios internacionais. A lexislación é un punto chave na estratexia de Trump contra as persoas migrantes, ás que xa dirixiu unha ampla batería de medidas tras prometer expulsións masivas e insistir en que hai unha “invasión”. O proxecto foi criticado por entidades dedicadas aos dereitos humanos, aos migrantes e ás minorías, que inciden en que viola os dereitos destas persoas ao permitir as detencións e deportacións sen que exista unha condena contra elas e requirindo só unha acusación, unha imputación ou a admisión de que se infrinxiu algún dos tipos penais que inclúe a norma. A nova lei tamén contén un apartado que outorga capacidade legal ás e aos fiscais xerais de cada estado para demandar o Executivo ou a Fiscalía federal por delitos cometidos por migrantes sen regularizar que prexudiquen o estado ou á súa poboación. En liña coas posicións da extrema dereita, durante a campaña o republicano insistiu en relacionar a migración coa delincuencia, como amosa o nome da regra, Lei Laken Riley, en referencia a unha muller asasinada en febreiro de 2024 no estado de Xeorxia por José Antonio Ibarra, venezolano condenado a cadea perpetua. Non obstante, e como corrobora unha recompilación de múltiples investigacións científicas por parte do Centro Brennan para a Xustiza da Universidade de Nova York, “a inmigración non está asociada a maiores niveis de delincuencia, senón todo o contrario”. Tampouco hai relación entre as persoas migrantes sen regularizar e as taxas de delitos violentos, e unha revisión dos datos do censo federal durante 150 anos desvelou que as taxas de encarceramento de migrantes son un chisco máis baixas que as das nadas nos Estados Unidos, unha diferenza que se ampliou nos últimos exercicios, coas migrantes sendo 60% menos propensas a acabar en prisión que as locais. En contraste, unha investigación da Organización das Nacións Unidas (que coincide con numerosos estudos) afirma que son os “factores económicos” como a pobreza os que “desempeñan un papel importante na evolución das tendencias de delitos”. Desde a súa investidura, na que anunciou a declaración dunha emerxencia nacional na fronteira sur, a detención “inmediata de toda entrada ilegal” e o inicio do “proceso de devolver millóns e millóns de estranxeiros criminais aos lugares dos que viñeron”, Trump ordenou finalizar os tramos restantes do muro neses lindes e enviar tropas. Trump declara unha emerxencia nacional enerxética e migratoria na volta á Casa Branca Tamén reactivou un programa para forzar que as persoas que entren por México teñan que agardar nese país até que se tome unha decisión sobre o seu status. En paralelo, poucos minutos despois da súa xura como novo mandatario desapareceu CBP One, unha aplicación lanzada polo seu predecesor, Joe Biden, que daba citas a migrantes para que puideran ingresar de forma condicional no territorio estadounidense. A nivel interno, dispuxo perseguir todas as migrantes sen regularizar, autorizando redadas en escolas, hospitais ou igrexas, e mandou frear a liberación de migrantes que estean a agardar por decisións xudiciais sobre o seu status, acabou coa concesión da cidadanía a fillas e fillos de migrantes sen regularizar que nazan no país –o que foi denunciado por violar a Carta Magna- e suspendeu o programa co que as persoas refuxiadas acceden ao país. Á vez, aínda non se puxeron en marcha outras medidas programadas, como a fin do asilo, que foi moi restrinxido por Biden, ou o procesamento legal de funcionarios responsábeis de aplicar normas de menor rango ao federal que non estean aliñadas coas políticas migratorias de Trump. O certo é que a fronteira estase a militarizar do lado estadounidense rapidamente, equiparando as persoas migrantes cunha ameaza. Aos 2.500 soldados que xa estaban despregados perto do río Bravo Trump sumou 1.500, e a quinta feira medios locais difundiron un documento interno que abre a porta ao envío de até 10.000 tropas á fronteira con México e ao uso de bases militares como centros de detención. México garante axuda humanitaria Ante a posta en marcha das deportacións masivas e o estrangulamento das vías legais para o cruce, a presidenta mexicana, a progresista Claudia Sheinbaum, sostivo que brindarán a estas persoas axuda humanitaria e xa comezaron as obras para construír refuxios de tendas de campaña e albergues. Tamén se adaptarán recintos deportivos como estadios de fútbol para este fin. O obxectivo de Trump son 11 millóns de persoas, segundo algunhas fontes 14, a cifra de persoas migrantes sen regularizar no país. Máis dun terzo delas proceden de México, un caso especial porque 10 dos actuais estados estadounidenses foron total ou parcialmente arrebatados por Washington a ese país. O último censo nos Estados Unidos apunta que 77% leva como mínimo cinco anos no territorio e máis da metade ten un permiso de residencia temporal, entre os que hai 2,6 millóns pendentes de que se resolva a súa solicitude de asilo. Pouco máis de 400.000 migrantes sen regularizar están clasificados como delincuentes, coas infraccións de tráfico (22%) e o delito de inmigración (18%) como os máis frecuentes. Malia o obxectivo fixado por Trump de expulsar un millón de persoas como inicio do seu plan, aínda ten que superar os datos de Biden, que en 2024 expulsou 271.000 persoas, máis que en calquera ano do primeiro mandato do republicano pero por baixo do récord fixado por Barack Obama, de máis de 400.000 persoas en 2012. Se finalmente o logra, “aumentarían os prezos, custaría empregos e danaría a economía estadounidense”, conclúe o Instituto Peterson de Economía Internacional, posto que as migrantes sen regularizar supoñen case 5% das e dos traballadores do país, estima o Pew Research Center. Este grupo achegou, só en impostos, 94.000 millóns de euros en 2022, resolveu o Instituto de Política Fiscal e Económica, e unha deportación masiva implicaría unha diminución de entre 4,2% e 6,8% do produto interior bruto estadounidense, constatou un estudo de AIC. "Exclusión ideolóxica" de migrantes Entre a serie de medidas sancionadas por Donald Trump estivo unha orde que exixe que en 60 días lle presenten unha lista de países para vetar aos seus nacionais a entrada, e que lle permite usar a “exclusión ideolóxica para negar solicitudes de visado e expulsar persoas”, denunciou o Comité antidiscriminación árabe-estadounidense. Na primeira etapa xa vetou viaxeiras de sete países de maioría musulmá, e logo reiterou que prohibiría a entrada de socialistas e comunistas.