Donald Trump, o "amigo" xeneroso de América Latina

Un dos episodios máis icónicos da historia arxentina do século XX é ese que enfrontou o entón coronel Juan Domingo Perón, creador do famoso peronismo que chega aos nosos días, e o daquela embaixador dos Estados Unidos, Spruille Braden. Era o ano 1945, o representante do imperio chegara non tanto para facer o que fai a diplomacia, senón para intervir directa e impunemente na política doméstica. Oitenta anos máis tarde, pouco cambiou realmente en América Latina. Braden chegou á Arxentina na metade do ano 1945 e, mesmo sen desfacer a maleta, comezou a súa andaina política: o seu obxectivo era que o partido Unión Democrática acadase a presidencia contra ese coronel que construíra un apoio desmesurado dos traballadores. O embaixador teceu lazos e apoios coa Unión Industrial Arxentina, coa Cámara de Comercio e coa Sociedade Rural. Tamén achegou o acompañamento das forzas políticas máis tradicionais, como a Unión Cívica Radical, o Partido Demócrata Progresista e aínda un sector do Exército. Arxentina é un mal pagador. Sábeo o FMI e sábeo Trump. Pero aí están: dándolle dólares ao endebedado Braden era o que hoxe chamaríamos influencer. O historiador Félix Luna di sobre el no seu clásico libro El 45: "[Tiña] un temperamento atropelador e mesmo o seu aspecto físico tiña algo de taurino, coa súa maciza estatura, as súas mandíbulas cadradas, a súa testa sempre en posición de arremeter". Imposible non pensar agora mesmo no empresario Peter Lamelas, votado polo Senado dos EUA como novo embaixador estadounidense na Arxentina: mesmas aparencias, mesmas actitudes paternalistas e colonialistas. No ano 1945, a tensión entre a actitude do embaixador Braden inspirou un lema que Perón mantivo na súa campaña política: ou Braden ou Perón, o que significaba o imperialismo ou a nosa nación, o alleo ou o noso, ianquis ou arxentinos. Braden marchou da Arxentina antes das eleccións. Volveu aos Estados Unidos para substituír Nelson Rockefeller como secretario asistente de Estado. No país austral, Perón gañaría a presidencia co 53,75% dos votos. O estilo Trump Dende entón, a potencia continental despregou moitas e moi variadas estratexias para concentrar o predicamento sobre a rexión. Hai países nos que dá paus e outros nos que dá pan, segundo a partitura que escribe o partido gobernante. Venezuela e Cuba padecen o bloqueo e a maior hostilidade. Brasil, por caso, é un súbdito difícil e poderoso. Chile ten unha longa historia de cordialidade. A Arxentina, pola súa banda, é un socio esaxeradamente inestable: amoroso con presidencias como as de Carlos Menem, Mauricio Macri e o actual presidente Javier Milei; e distante con mandatarios como Cristina Fernández e Néstor Kirchner. O interesante do caso é que esa amizade adoita redundar en débedas impagables, mentres que os períodos de distancia en xeral saen moito menos caros. Cousas do amor e a amizade. Por estes días, a rexión asiste a maneiras insólitas nunha relación tóxica de sempre. O estilo Trump tamén impera no sur do río Colorado e as consecuencias alcanzan propios e alleos. No Brasil, tras a condena xudicial contra o ex presidente ultra Jair Bolsonaro, os EUA impuxeron aranceis de 50% aos produtos brasileiros. Cal é o delito que lle valeu a Bolsonaro esa condena? A súa implicación nun intento de golpe de Estado tras ser derrotado nas eleccións por Luiz Inácio Lula da Silva en 2022. Pode que Trump se sinta identificado, claro. De feito, considerou a condena do Tribunal Supremo como unha "persecución, intimidación, acoso, censura e axuizamento por motivos políticos". Deste lado da fronteira, as cousas son opostas. O desgoberno de Milei, que non ten plan económico ningún senón un dogma ao que está atado e que vai levando o país ao abismo (outro abismo, un novo abismo), vén de ser "salvado" dunha crise financeira desmesurada cun préstamo moi difícil de explicar para os contribuíntes estadounidenses: o Tesouro dos EUA anunciou unha liña de swap —permuta financeira— de 20.000 millóns de dólares. Eses 20.000 millóns súmanse aos 20.000 millóns xa prestados polo FMI este ano e aos 50.000 millóns que recibiu Macri para non perder as eleccións que, de todas os xeitos, perdeu en 2019. A Arxentina é un mal pagador. Sábeo o FMI e sábeo Trump. Pero aí están: dándolle alcol ao alcólico, dólares ao endebedado. A cambio de que? Esa, xusto esa, é a pregunta por estas datas. Xa se falou de cortar relacións comerciais con China. Xa se falou de bases militares en territorio arxentino. Metais raros... Moitas cousas se din nestes días. A historia ofrece algunhas pistas. E todas son malas.