O cumio entre a UE e a Celac conclúe cunha defensa do multilateralismo e críticas a Trump

O cuarto cumio entre os países da Comunidade dos Estados Latinoamericanos e Caribeños (CELAC) e da Unión Europea (UE) desenvolvido entre o 9 e 10 de novembro na cidade colombiana de San Marta estivo marcado pola política seguida na rexión polo Executivo estadounidense após a chegada de Donald Trump á Presidencia en xaneiro de 2025, polas diversas formas de boicot ao encontro daquelas nacións máis aliñadas co Goberno de Washington e pola vontade doutros países en facer unha aposta clara por unha orde internacional multilateral. O presidente saínte da Celac, anfitrión do cumio e mandatario colombiano Gustavo Petro formulou desde un inicio este encontro como "unha celebración do multilateralismo". A propia escolla da sede da xuntanza, San Marta, cidade onde morreu Simón Bolivar, unha das grandes referencias do antiimperialismo en América Latina, respondeu a ese obxectivo. O dirixente colombiano traballou nos últimos tempos cos seus homólogos doutros países latinoamericanos críticos coa orientación da Administración estadounidense para lograr unha declaración final que puxera o foco na defensa da soberanía de cada unha das nacións. A declaración final do IV Cumio Celac-UE recolleu esta posición, mais matizada pola presión dos Estados da Unión Europea e das nacións latinoamericanas máis próximas a Estados Unidos. A este respecto, o presidente do Consello Europeo, o portugués António Costa, significou que "58 países lograron pórse de acordo mediante o diálogo. Esta declaración demostra a importancia do diálogo multilateral", manifestando Gustavo Petro que "a primeira mensaxe é que afondamos na multilateralidade, na intención de construír saídas comúns. Nestes 52 puntos demostramos que é posíbel acordar en termos de diferenzas". O documento aprobado aposta por "un sistema multilateral baseado en normas, sustentado no dereito internacional, que sexa aberto, transparente, inclusivo, non discriminatorio e predicíbel, coa Organización Mundial do Comercio (OMC) no seu núcleo". Na mesma dirección, reclama unha reforma do Consello de Seguridade de Nacións Unidas "para facelo máis representativo" en liña coas esixencias dos países dos Brics e dun vello anhelo do presidente brasileiro, Luiz Inácio Lula da Silva, que nos últimos tempos actúa como auténtico líder dos países latinoamericanos críticos coas posicións do Goberno de Washington. A sombra de Trump A sombra de Donald Trump pairou sobre todo cumio. Neste sentido, os ataques do Goberno estadounidense a diversas embarcacións ás que acusa de transportar droga fronte ás costas colombianas e venezolanas mereceron a resposta dos países asistentes ao encontro. Así, o chamado final sinala que "abordamos a importancia da seguridade marítima e da estabilidade rexional no Caribe" e critica as medidas arancelarias de Washington, denunciando as "tensións comerciais" e apostando por reducilas para "facilitar o comercio internacional e mellorar o acceso aos mercados". A xornalista e analista política mexicana, Victoria Martínez, subliñou que "Gustavo Petro e Lula da Silva, nun xesto fóra de axenda, introduciron con carácter de urxencia a cuestión da crecente tensión militar, deixando claro que non se trataba dunha simple operación contra o narcotráfico, como tenta xustificar a Administración estadounidense, senón dunha ameaza directa contra a soberanía latinoamericana". Nesta orientación, resaltou que "xusto cando América Latina tenta consolidar un novo bloque común, Trump decide revivir unha vella estratexia imperial: a Doutrina Monroe". Ausencias O nivel das representacións internacionais no cumio é unha expresión da xeopolítica actual no ámbito da Celac e da Unión Europea e das presións dunha Administración estadounidense interesada no seu fracaso. No encontro, só participaron dous presidentes do primeiro dos bloques, Petro e Lula, e tres do segundo, o español Pedro Sánchez, o portugués Luís Montenegro e o holandés Dick Schoof. Na mesma dirección, Estados como Ecuador non asistiron e a presidenta da Comisión Europa, Ursula von der Leyen, presente o sábado no Brasil, cuxa asistencia estaba prevista, finalmente, non acudiu. O mandatario brasileiro Lula da Silva referiuse a esta situación nunha intervención durante o encontro. Nas súas declaracións amosouse especialmente duro co estado do bloque rexional, asegurando que "América Latina e o Caribe atravesan unha profunda crise no seu proxecto de integración. Convertémonos novamente nunha rexión balcanizada e dividida, máis centrada no exterior que no interior. Vivimos unha vez máis baixo a ameaza do extremismo político, a manipulación informativa e o crime organizado. Como resultado, vivimos de reunión en reunión, cheos de ideas e iniciativas que a miúdo nunca se concretan. Os nosos cumes convertéronse nun ritual baleiro, coa ausencia de líderes rexionais clave". A Comisión Europea prégase as teses de Trump Pedro Sánchez asegurou na súa intervención diante do IV Cumio Celac-UE que "se hai dous anos o cumio foi unha prioridade política, hoxe é un imperativo xeoestratéxico". Neste punto, afirmou que "Europa e América Latina poden e deben ser un faro de estabilidade, prosperidade e apertura neste tempo incerto e cheo de riscos". Porén, a posición defendida por Sánchez non é significativa da alternativa da Unión Europa, cada día máis comprometida cos medida impulsadas por Trump e cunha acelerada perda de peso no mundo. O papel Unión Europea no cumio de Colombia evidencia o aliñamento cada día máis forte deste bloque rexional coas políticas estadounidenses. Un exemplo disto é a ausencia da presidenta da Comisión Europea, Ursula von der Leyen, malia ter confirmada previamente a súa presenza, quen foi substituída no encontro pola alta representante da Unión para Asuntos Exteriores, Kaja Kallas, coñecida polo seu atlantismo. Victoria Martínez destaca que a posición mantida polos Estados da Unión Europea "foi interpretado por varios analistas como unha forma submisa de non incomodar Washington, especialmente nun momento en que a UE necesita o apoio militar e económico dos Estados Unidos de América".