O Congreso ten nas súas mans crear un rexistro coa propiedade e axudas aos medios

O Consello de Ministras e Ministros do Estado español deu a terza feira o seu visto e prace ao Anteproxecto de lei para a mellora da gobernación democrática en servizos en liña e medios de comunicación, coa que busca adaptar dous regulamentos da Unión Europea (UE), nunha medida integrada no Plan de Acción pola Democracia presentado de forma íntegra en setembro de 2024. Amais das propostas para incrementar a “transparencia e rendición de contas” no ámbito executivo e lexislativo, outro dos alicerces da iniciativa é o referente aos medios de comunicación, no que se inclúe entre outros a creación dunha comisión no Congreso sobre desinformación ou limitar o seu financiamento público. Con todo, a primeira etapa da proposta é a presentada a terza, que agora terá que debater e, se cadra, aprobar o lexislativo estatal, e que recolle o desenvolvemento dun rexistro de medios de comunicación que sería responsabilidade da Comisión Nacional dos Mercados e a Competencia (CNMC). Esta listaxe tería que incorporar tanto a quen pertence a propiedade do medio como a cantidade de publicidade institucional ou financiamento público –de calquera Estado– que recibe, nunha relación accesíbel á cidadanía. Fontes gobernamentais trasladaron que, aínda que este rexistro está orientado a medios de carácter estatal, tamén se deseñarán rexistros a nivel territorial para medios deste ámbito e que estarán coordinados co primeiro. É unha “norma importante que reforza” os “dereitos de todos os cidadáns”, algo especialmente relevante “nun contexto como o actual, onde vimos retrocesos, por exemplo en sistemas de verificación en redes sociais, en medios de comunicación”, asegurou Óscar López, ministro para a Transformación Dixital e da Función Pública do Gabinete de coalición entre PSOE e Sumar. Asemade, indicou que a normativa do bloque comunitario exixe “evitar a concentración para que haxa pluralismo”, abrindo a porta a uns “límites” que debaterán coa UE e no seo da CNMC “cando se faga o regulamento” correspondente. López tamén destacou que o rexistro se adscribiría ás atribucións “dunha autoridade independente como é a CNMC”, e anunciou que o ente tamén será o coordinador de servizos dixitais para avanzar “na protección dos dereitos dixitais e na defensa da calidade da democracia”. “Nós probabelmente teríamos visto mellor un consello regulador propio” e non “enmarcado na CNMC, que se ocupa de moitos campos”, sinalou a Nós Diario Alfonso Bauluz, presidente de Reporteiros Sen Fronteiras no Estado español, mentres que a doutora en Comunicación e Información Contemporánea Sara Mandiá apuntou a este diario que non “me gusta moito” que este organismo fora o escollido, posto que é o Ministerio de Economía quen propón os integrantes da súa dirección, algo que logo valida o lexislativo, polo que a súa autonomía é cuestionábel. A transparencia das axudas públicas aos medios, chave para a rexeneración democrática A designación levará a CNMC a colaborar coa Comisión Europea, o Executivo da UE, para garantir que os provedores dixitais cumpran coa lexislación comunitaria, impulsando canles de denuncia de contidos ilegais nos provedores de servizos de internet, demandando transparencia sobre os algoritmos e a publicidade ou preservando os dereitos das persoas consumidoras nos contratos vía internet. Desinformación Bauluz incidiu en que, máis alá do seu apoio á norma, xa durante a súa tramitación a nivel comunitario, apreciarían que “se aplicase exactamente a mesma trazabilidade das fontes e da rectificación dos medios para optar a campañas institucionais”. Á vez, fixo énfase en que “os espallabulos non amosan cal é a súa fonte de financiamento, obviamente non rectifican” e “operan dunha maneira completamente distinta ao que un medio de comunicación fai e debe facer”. Pola súa parte, Mandiá, que tamén apoia a obriga de que os medios de comunicación declaren a súa estrutura de propiedade e achegas públicas, subliña que “pode axudar a entender parte das informacións dos medios”, pondo como exemplo os intereses de empresas de seguridade nas informacións sobre ocupacións de vivenda ou que “non abunden as noticias negativas do Corte Inglés”, ratificando que o financiamento “dalgún modo ou doutro acábate condicionando”. En tanto, cuestiona até que punto a eclosión de medios dixitais e pequenos “non axuda a ampliar o horizonte de perspectivas”, e advirte sobre as implicacións de quen determina que é ou non desinformación “porque non hai unha verdade obxectiva”. O feche da Usaid desata "o caos e a incerteza" en medios de todo o planeta En última instancia, Bauluz pormenoriza o impacto para a “credibilidade dos medios” dunha maior transparencia, diferenciando os que cotizan en bolsa, que están obrigados a ofrecer un nivel de detalle maior das súas contas, da prensa territorial “digamos, do século XX, que é a que nunha gran parte xa era empresa familiar” e na que con posterioridade “entraron todo tipo de investidores”, polo que “é máis doado” que sexa a propiedade quen actualice os datos. Medios con cartos públicos mais sen audiencia A batería de propostas gobernamentais neste sector desencadeouse despois da publicación por parte do presidente español, Pedro Sánchez, dunha misiva en abril de 2024 na que anunciou que reflexionaría sobre se continuar á fronte do Executivo, denunciando as falsidades dunha “constelación de cabeceiras ultraconservadoras”, vinculadas coa imputación xudicial da súa parella, Begoña Gómez, por presunta corrupción. Neste aspecto, propuxo en xullo do pasado ano estabelecer un “máximo de financiamento público para os medios de comunicación”, co fin de acabar cunha situación que derivou na existencia de medios “que soamente teñen recursos públicos e non teñen lectores”, en alusión ás empresas xornalísticas financiadas por autonomías gobernadas polo Partido Popular (PP). No caso galego, a inmensa maioría das axudas públicas van dirixidas a medios afíns á formación conservadora, todo isto de “forma moi pouco transparente e por diferentes vías que son moi difíciles de cuantificar”, criticara o Colexio de Xornalistas, que por este motivo demandou unha lei de publicidade institucional con criterios obxectivos, así como a creación de órganos reguladores para controlar as noticias falsas e a desinformación.