A actual loita pola hexemonía mundial, tras a guerra arancelaria de Trump contra os Brics

Donald Trump volveu presentar un novo paquete de aranceis que ten os países do grupo dos Brics como destinatarios. Neste sentido, destaca a imposición duns aranceis de 50% a todas as exportacións brasileiras, xustificadas formalmente polo mandatario estadounidense como unha resposta á suposta persecución pola Xustiza do anterior presidente do país, o ultradereitista Jair Bolsonaro, sinalado por unha tentativa de golpe de Estado en 2022. A este respecto, Trump aseverou que "a forma en que Brasil tratou o ex presidente Bolsonaro é unha vergoña internacional". A reacción do mandatario brasileiro e anfitrión do último cumio dos Brics, Luiz Inácio Lula da Silva, foi inmediata. Defendeu que "Brasil é un país soberano, con institucións independentes, que non aceptará ser tutelado por ninguén". "A nosa relación co mundo réxese pola defensa intransixente dos intereses do pobo brasileiro, o respecto e a soberanía", dixo. Na mesma orientación, anunciou aranceis recíprocos para as exportacións estadounidenses no caso de confirmarse os gravames avanzados por Trump e lembrou que a balanza comercial entre ambos os países favorece os Estados Unidos. O impacto na economía brasileira dos aranceis anunciados por Trump é relativo. Malia ser Estados Unidos o segundo socio comercial de Brasil e concentrar 12% das súas exportacións en 2024, fica moi lonxe da China, que representou 28% das vendas totais no exterior do país e é de lonxe o seu primeiro parceiro económico. A maiores, o trafico comercial co país asiático é moi diversificado, con incidencia en sectores chave como a agricultura mais tamén na siderurxia ou nos hidrocarburos. Ao tempo, China é o primeiro investidor estranxeiro no xigante latinoamericano. China primeiro socio comercial de Brasil A decisión de Trump de anunciar novos aranceis para as exportacións brasileiras non se pode desligar do cumio dos Brics decorrido en Rio de Janeiro os pasados 6 e 7 de xullo, onde o mandatario brasileiro puxo voz ás críticas dos países presentes no encontro ás políticas dos Estados Unidos. Precisamente, nas conclusións do conclave lidas por Lula da Silva recollíase unha declaración que expresaba a "preocupación polo aumento de medidas arancelarias e non arancelarias unilaterais", apostaba por restar peso ao dólar no comercio mundial e demandaba unha nova orde internacional de carácter multilateral. E a resposta da Administración estadounidense ao encontro non tardou en chegar. O primeiro día do cumio, o domingo 6 de xullo, Trump afirmou que "calquera país que se aliñe coas políticas antiamericanas dos Brics deberá pagar un arancel adicional de 10%", destacando que "non haberá excepcións a esta política". Dous días máis tarde concretou a proposta limitándoa aos Estados membro dese bloque, actualmente conformado por unha decena de países e outros tantos asociados que suman máis de 4.000 millóns de habitantes e representan máis de 40% do produto interior bruto (PIB) mundial. Estados Unidos e os Brics Os Brics non son un bloque homoxéneo mais partillan unha axenda común a prol dunha nova orde internacional que defende superar o mundo unipolar xurdido após a creba da Unión Soviética. Malia que as diferenzas entre algúns dos seus principais integrantes, como China e India, son evidentes, todos eles apostan pola defensa da soberanía das súas respectivas nacións e por unhas relacións internacionais baseadas na igualdade entre os pobos. Os aranceis de 50% impostos por Trump ás exportacións de cobre a partir do 1 de agosto atenden á mesma lóxica da batalla aberta polos Estados Unidos contra o bloque dos Brics. Malia que o mandatario estadounidense xustificou a decisión recorrendo a razóns de "seguridade nacional", non se debe esquecer que actualmente o negocio deste mineral no mundo está en mans de compañías chinesas. Un exemplo claro disto dáse en Chile, República Democrática do Congo e Perú, os tres primeiros produtores mundiais, que suman 49,1% do cobre extraído no mundo en 2023, último ano con cifras. Nesas tres nacións as empresas chinesas son as principais operadoras do mercado, controlando no caso da República Democrática do Congo perto de 80% das explotacións mineiras e no Perú, máis da metade. Ao tempo, China é o cuarto produtor internacional de cobre, con 7,9% das reservas, se ben o achado dun xacemento na rexión do Tíbet podería convertela en breve no primeiro produtor mundial. A orde de Bretton Woods Os gravames ás exportacións impulsadas polo Goberno estadounidense representan unha impugnación ao modelo de capitalismo globalizado hexemónico tras a quebra da Unión Soviética. Nesta liña, as medidas formuladas desde o Executivo de Trump sitúanse nunha dirección contraria ás políticas tradicionais dos Estados Unidos, definidas en 1944 na Conferencia de Bretton Woods, de onde xurdiron as principais institucións de gobernanza económica global, como o Fondo Monetario Internacional (FMI), o Banco Mundial (BM) ou o Acordo Xeral sobre Aranceis Aduaneiros e Comercio, embrión da actual Organización Mundial do Comercio (OMC). As políticas de Trump avanzan, en opinión do sociólogo e profesor boliviano Álvaro García Linera, nunha "lóxica desglobalizadora" que, na súa opinión, está ligada "á decadencia da vella orde global e á loita pola hexemonía mundial". Neste punto, afirma que "entramos nunha era de lento e patético esborralle da vella orde do libre mercado e da emerxencia, aínda incipiente, de múltiples e variadas opcións substitutivas, sen que ningunha delas logre até hoxe afianzarse definitivamente". Isto dá lugar, entende Linera, "a un mundo caótico, de traxectorias efémeras e incapaces de albiscar aínda unha nova orde". A guerra arancelaria lanzada pola Administración Trump non se pode disociar do conflito pola hexemonía mundial que enfronta os Estados Unidos co bloque alternativo liderado pola China e do que fan parte algúns dos principais integrantes dos Brics, como Rusia ou Irán. Así se explica tamén a escalada militarista impulsada desde Washington, a través dos seus socios rexionais, como acontece en Oriente Próximo con Israel e en Europa coa OTAN.