A xeografía económica do acordo con Mercosur

Tras máis de 20 anos de negociación, o Acordo Comercial entre a Unión Europea e o Mercosur foi asinado en Paraguai o pasado 17 de xaneiro. O Acordo foi ratificado polo Consello Europeo tras intensas negociacións marcadas, fundamentalmente, polo rexeitamento do acordo por parte do sector agrario en varios países da Unión. O rexeitamento do sector agrario motívase pola apertura comercial que o acordo suporá para que os bens agrarios do Mercosur poidan competir nos mercados europeos. Trátase dunha decisión relevante na UE, en tanto que os bens agrarios europeos estiveron tradicionalmente protexidos por unha forte política arancelaria. A cambio, os produtores de bens industriais e provedores de servizos verán facilitada a súa entrada a mercados outrora restrinxidos. Con menores restricións, Europa poderá beneficiarse da súa maior dotación relativa de capital, namentres que os países do Mercosur tirarán rédito da súa maior dotación relativa de terra e forza de traballo. Nun momento no que as alianzas cos Estados Unidos veñen marcadas pola inestabilidade política, o acceso a estes mercados emerxentes pode ser de grande importancia para as empresas industriais europeas. Quizais por esta dobre natureza, o Acordo con Mercosur saca á luz de maneira indirecta a heteroxeneidade rexional nas estruturas económicas e a inserción exterior de moitos dos países da UE. Por fortuna, dispoñemos de cada vez máis e mellores datos para medir e entender estas diferenzas internas. O ano pasado, un equipo do Joint Research Centre da Comisión Europea en Sevilla lanzou a base de datos chamada FIGARO-REG. Trátase, ata o momento, do compendio de datos comerciais máis detallado construído ata o momento para as rexións da Unión Europea, con datos dispoñibles para 240 rexións europeas e ata 56 ramas de actividade. Unha exploración superficial desta nova base de datos revela posibles fontes de división dentro dos países europeos ante a asociación comercial con Mercosur. Disparidade de intereses Tomando como indicador a porcentaxe que as exportacións ao Brasil representan no Produto Interior Bruto de cada rexión, podemos clasificar os países da UE en tres grandes grupos. En primeiro lugar, temos un grupo de países nos que todas as súas rexións presentan un vínculo comercial co principal socio de Mercosur feble, por debaixo da media europea. Trátase fundamentalmente do flanco Leste da Unión: países cunha maior distancia, tanto xeográfica como cultural, respecto deste socio comercial. Así mesmo, son economías cunha especialización produtiva en bens agrarios e industriais de contido tecnolóxico medio-baixo. Teñen, por tanto, un potencial limitado para se beneficiar deste acordo comercial. Vemos unha serie de países onde existe unha alta disparidade rexional na súa inserción económica co Mercosur En segundo lugar atopamos países onde todas as súas rexións teñen un vínculo comercial co Brasil superior á media da UE. Estes países son España, Portugal, Suecia, Finlandia, Holanda e Irlanda. Nos primeiros 4 casos, a ligazón comercial co Brasil semella estar claramente dominada polas exportacións industriais. Por exemplo, no caso galego, o 60% das exportacións ao Brasil son de bens manufacturados. No caso de Holanda e Irlanda, á especialización industrial hai que engadir o comercio de servizos. As empresas industriais e de servizos destes países son as que, potencialmente, se verán máis beneficiadas polo acordo con Mercosur. Por último, observamos unha serie de países onde existe unha alta disparidade rexional na súa inserción económica co Mercosur. Os casos máis destacados, polo seu peso político dentro da UE, son os de Alemaña, Francia e Italia. Nestes tres países observamos rexións cun peso das exportacións ao Brasil sobre o seu PIB claramente superior á media europea, convivindo con rexións que teñen vínculos menos intensos. En Alemaña, obsérvase unha división Leste-Oeste. En Francia, entre o centro e o resto do país. En Italia, entre o Norte e o Sur. Non sorprende pois, que sexan países como Francia ou Italia os que máis trabas teñan posto á sinatura deste acordo. A disparidade de intereses internos a nivel rexional trasládase ao proceso político destes países coa presión dos grupos potencialmente beneficiados e prexudicados. Ante tales contradicións, é cada vez máis importante dotarnos de bases de datos que permitan ao conxunto da sociedade ponderar os distintos e lexítimos intereses en xogo, e así poder tomar decisións mellor informadas.