A tripla alianza das finanzas

O segundo investidor en Rede Eléctrica de España é BlackRock, xestor de 11,5 billóns de dólares, 6 veces o PIB do Estado Español. Os fondos de investimento administran os aforros de investidores individuais ou colectivos como fondos de pensións de capitalización. BlackRock, Vanguard e State Street, os Tres Grandes, reinan na modalidade de investimento pasivo que consiste en "replicar" a composición dun índice. Replicar é investir en todas as empresas dunha bolsa de valores e en cada empresa en proporción ao peso que ten nese índice. No comezo da década eran hexemónicos en Estados Unidos, Reino Unido, Alemaña, Francia, Países Baixos e Xapón. Nos Estados Unidos eran os primeiros propietarios de case 90% das empresas cotizadas no S&P 500 cunha media superior a 20% do capital; no Reino Unido de 60% das empresas do FTSE cunha propiedade media de 11% das accións; en Alemaña, eran os primeiros investidores en 12 das 30 principais empresas cun investimento medio do 8%; en Francia e nos Países Baixos eran o primeiro accionista en 1 de cada 5 cotizadas do CAC 40 Index e do AEX 25 Index; no Xapón tiñan en carteira unha media de 6% do capital de case a metade das 335 empresas do TOPIX 100 e do NIKKEI 225. Na bolsa española BlackRock posúe participacións en 20 das 35 empresas do IBEX-35. En maio de 2024, era o primeiro accionista no BBVA e no Santander. No primeiro reunía 6% do capital, seguido por Vanguard con 3%; no segundo 5,5%, mentres Vanguard e State Street acumulaban posicións inferiores. Nun sector tan relevante para Galiza como o enerxético, BlackRock é o segundo accionista en Iberdrola con 6,5% das accións, posúe unha pequena participación en Endesa e é o segundo accionista en Naturgy co 20,6% do capital a través da xestora global de infraestruturas GIP que adquiriu en outubro de 2024. Grandes capitais Globalmente BlackRock e Vanguard posúen participacións en máis de 10 mil empresas e State Street en máis de 6 mil. Por iso foron definidos como Novos Propietarios Universais Permanentes. Benjamin Braun argumenta que o poder dos fondos de investimento orixina un novo modo de regulación do capital, o Capitalismo de Xestión de Activos, construído sobre o propósito de que o prezo dos activos, máis que os salarios, impulse o investimento e o consumo, converténdose no principal obxectivo da política macroeconómica. A actuación de Mario Draghi desde a presidencia do BCE en xullo de 2012 mostra a exactitude do diagnóstico. Ao declarar Whatever it takes (todo o que faga falta) manifestou a súa vontade de asolagar a zona euro de diñeiro para impulsar a estabilidade bancaria e o valor dos activos financeiros ao tempo que a Troika (BCE, FMI, CE) impuña salvaxes políticas de austeridade que levaron o paro no Estado español até 26% da poboación activa e contraeron a economía grega nunha cuarta parte. A privatización de empresas e servizos públicos facilitou a súa presenza en sectores estratéxicos Na constitución dos grandes capitais dos fondos de investimento xogou un papel determinante a promoción pública dos fondos de pensións de capitalización nos Estados Unidos tras o labor de lobby do Instituto das Empresas de Investimento, equivalente a Inverco, a patronal española do investimento colectivo. A privatización de empresas e servizos públicos facilitou a súa presenza en sectores estratéxicos. Este modo de regulación articula unha tripla alianza entre os directivos das grandes empresas, os xestores dos fondos de investimento e os reitores dos organismos de goberno da economía capitalista occidental orientada á valorización dos activos financeiros a costa dos salarios. Promove unha dupla concentración da riqueza: social ao impulsar a precariedade e a represión salarial e espacial ao alimentar os grandes nodos financeiros captadores de valor como Wall Street, a City londiniense e, no Estado español, Madrid. Draghi e Letta propoñen financiar o investimento europeo nos sectores estratéxicos desenvolvendo plans de pensións privados de capitalización, entregando máis poder ás finanzas da que fan parte senlleira os Tres Grandes. Na campaña das autonómicas o BNG defendeu a constitución dunha Empresa Pública Galega da Enerxía, o PSOE, un Plan Estratéxico de Enerxía Eólica. A CIG presentou recentemente un completo relatorio sobre o sistema enerxético galego no que reclama a propiedade pública. Sumar esixiu, despois do apagamento, a estatalización de Redeia. Conectar estas propostas coas mobilizacións contra a privatización eólica dos montes apuntaría a un modelo de fixación de valor no territorio lonxe das mans dos Tres Grandes e do capital financeiro.