O prezo da vivenda continúa a medrar por riba dos salarios en Galiza

A vivenda converteuse nun dos maiores problemas económicos para a maioría da poboación en Galiza, agravándose durante os últimos anos, particularmente no alugueiro. Así, nos últimos dez anos o prezo da vivenda libre aumentou un 28,73%, unha cifra en si mesma elevada, mais que queda minimizada polo enorme incremento do prezo do alugueiro: un 63,13% no mesmo período. En paralelo, os salarios só aumentaron un 24% do ano 2014 ao ano 2024. É dicir, na última década as persoas traballadoras perderon capacidade adquisitiva en relación ás súas vivendas, tanto se viven de alugueiro como se tiñan pensado mercar. Como é evidente, esta situación afectou en maior medida ás rendas máis baixas, xa que son elas as que teñen maiores dificultades de acceso á vivenda en propiedade e, polo tanto, continúan nun mercado do alugueiro con cada vez maiores prezos. Así, a desigualdade non chega só por vía salarial, senón tamén polo acceso á propiedade. Do mesmo xeito, esta dinámica está acelerándose: o prezo do alugueiro e da vivenda libre medran cada ano máis rápido, chegando a máximos de crecemento no presente 2025, segundo os datos que publican tanto o IGE como o Instituto Galego de Vivenda e Solo (IGVS). Chama a atención que o prezo da vivenda aumentara por riba do 11% este ano, cando o salario só o fixo nun 5%. É dicir, lonxe de arranxarse, o problema estase a agravar, particularmente nas áreas urbanas, onde o crecemento do prezo é máis rápido. Tendo en conta esta situación, é importante ter en conta que a solución ao problema do prezo da vivenda non é volver á lóxica da construción masiva. Habitualmente os foros liberais indícannos que se construímos máis vivenda haberá máis oferta e o prezo baixará. A análise histórica desmente esa situación: o maior período de construción de vivenda da historia do país foi durante o período 2000-2007, precisamente onde se produce un maior incremento de prezos, mesmo superior ao da actualidade. Esta situación, aparentemente contraditoria, está determinada porque a vivenda non é só un ben de consumo, senón tamén un activo: quen compra vivenda pode facelo para vivir, pero tamén como investimento. Polo tanto, o prezo da vivenda desconéctase do mercado para as persoas que queren un lugar onde vivir, e xérase unha burbulla especulativa onde comprar vivenda vólvese rendible, o que aumenta o número de compradores e provoca novos e maiores crecementos de prezos. Isto foi o que aconteceu antes do ano 2008, con tráxicas consecuencias para a nosa economía. De feito, na actualidade estase acelerando a construción de nova vivenda, e 2025 será o ano con maior vivenda nova construída dende o ano 2010, mentres en paralelo os prezos continúan a medrar. Hai que ter en conta ademais que o ano 2026 será particularmente relevante para o incremento do prezo dos alugueiros: a lexislación estatal permite prorrogar os contratos durante cinco anos cun incremento do prezo ao mesmo nivel do IPC, polo que entre o ano 2025 e 2026 rematarán a inmensa maioría de contratos que foron asinados no período inicial post-Covid, cuns prezos relativamente baixos pola situación da pandemia. A escalada de prezos provocará que os caseiros teñan unha presión (e un interese) a asinar novos contratos con prezos moi superiores aos que foran asinados entre finais do ano 2020 e o 2021. Tomar medidas profundas Atendendo a esta realidade é preciso tomar medidas profundas para transformar o mercado de vivenda residencial. O capitalismo rendista tan habitual na economía estatal ten nefastas consecuencias en termos de desigualdade, e perpetúa un modelo onde precisamente as rendas máis altas, que teñen acceso á propiedade, son aquelas que continúan a lucrarse das persoas que non se poden permitir unha vivenda en propiedade. É preciso profundar na idea de que a propiedade de vivenda outorga dereitos, pero tamén deberes, e os propietarios teñen que contribuír socialmente moito máis do que o fan na actualidade. En segundo lugar, a política pública de construción de vivenda protexida ten que ser moito máis ambiciosa. Existen segmentos sociais vulnerables que simplemente non teñen acceso a unha hipoteca para mercar, e tampouco teñen un salario o suficientemente alto para poder vivir de alugueiro cos prezos actuais. Para iso é necesario que o Estado amplíe o seu escaso parque de vivenda pública, o que tamén contribuiría a reducir os prezos.