A política comercial de Trump e o seu impacto na economía galega

A chegada de Donald Trump ao poder nos Estados Unidos está supoñendo unha ruptura co modelo do libre comercio impulsado polos propios EUA e Europa Occidental oitenta anos atrás. Así, no último mes puxéronse sobre a mesa aranceis masivos a México, Canadá, China ou a Unión Europea, nunha viraxe sen precedentes na política contemporánea. A posición da Administración Trump é a seguinte: os Estados Unidos manteñen un importante déficit con estes países, polo que é necesario crear aranceis para equilibrar a súa balanza comercial. A base desta política é que, con altos aranceis, a industria estadounidense poderá medrar, ao substituír con produtos nacionais eses produtos do estranxeiro. Esta política parece contraditoria con varios elementos da economía estadounidense actual: en primeiro lugar, a situación é practicamente de pleno emprego, polo que Estados Unidos ten difícil, internamente, substituír os produtos que importa do exterior. En segundo lugar, porque Trump está aplicando tamén unha agresiva política migratoria, expulsando migrantes e non aceptando novos, o que pode estrangular o seu mercado laboral para esa suposta reindustrialización. En terceiro lugar, porque os aranceis están sendo indiscriminados, é dicir, aplicados a todos os produtos importados deses países. Xeralmente, as políticas arancelarias para favorecer a industrialización están orientadas a sectores concretos que queres potenciar (de feito, foi o que fixo Estados Unidos durante o Século XIX), e non a toda a economía, porque, como é lóxico, Estados Unidos non pode producilo todo. A maiores, as políticas arancelarias teñen un efecto directo sobre os prezos: os produtos importados, que agora terán que pagar un arancel, van ser máis caros dentro de Estados Unidos, o que xerará inflación, cando menos no curto e medio prazo. Sectorialmente, a automoción poderá ser unha grande prexudicado desta nova situación: hoxe en día a fabricación dun coche non se fai nun único país, senón que as pezas necesarias pasan por industrias de moitos países. México é un enorme fornecedor deste tipo de produtos para EUA, que verán como se encarecen. Moitas das empresas que producen produtos intermedios en México tamén son estadounidenses, polo que, en última instancia, a quen lle van aplicar aranceis non é a México, senón máis ben a empresas dos Estados Unidos radicadas en México. Que acontecerá na Galiza? De todos modos, ese impacto non é simétrico: países como México ou Canadá teñen os Estados Unidos como principal socio comercial, mentres outras economías teñen unha dependencia inferior. Nese sentido, tamén é de relevancia observar o que acontecerá con Galiza. Polo de agora, a proposta que Trump está verbalizando é a de aplicar un arancel do 25% a todos os produtos procedentes da UE. Simplificando: todos os produtos que se fabriquen en Galiza e sexan vendidos nos Estados Unidos custarán un 25% máis. Tendo en conta isto, cal é a nosa situación? En primeiro lugar, a UE é a principal área comercial do planeta, e a inmensa maioría do comercio que fan os países europeos é con outros países europeos. No caso galego, máis do 76% das nosas exportacións son á Unión Europea, e só 2,58% a EUA. Como é evidente, non todos os sectores se verían afectados por igual, sendo os máis relevantes os produtos químicos e farmacéuticos (25% das nosas exportacións aos Estados Unidos), alimentos e os seus derivados (14%), a industria do transporte, tanto do automóbil (6,5%) como naval (11,5%) e a maquinaria (10%). En total representan 65% das nosas exportacións totais cara aos EUA. En paralelo, as consecuencias do inicio dunha guerra comercial cos Estados Unidos poderían tamén ter efectos sobre as nosas importacións, onde os EUA manteñen un papel pouco relevante, pero de maior importancia que nas nosas exportacións. A nosa balanza comercial é deficitaria cos Estados Unidos, xa que importamos máis do que exportamos. As exportacións son 2,58% do total, as importacións, 6,14%. A nosa dependencia dos EUA prodúcese case en exclusiva dun único grupo, os combustibles (o 78% das nosas importacións). Isto é moi interesante, porque as nosas importacións desde Estados Unidos aumentaron un 219% nos últimos cinco anos polo conflito ucraíno e a suba do prezo do gas. É dicir, a guerra aumentou as nosas relacións comerciais cos EUA de forma moi acelerada, así como a nosa dependencia enerxética deste país.