As persoas migrantes desempeñan dous de cada tres novos empregos creados desde o ano 2021

O informe anual sobre a economía galega elaborado polo Instituto de Estudos para o Desenvolvemento da Galiza (Idega) da Universidade de Santiago de Compostela (USC) e financiado pola Deputación da Coruña e mais por Caixa Rural Galega é desde hai décadas un traballo de referencia para coñecer a situación económica no país. O relatorio, coordinado polos profesores da área de Fundamentos da Análise Económica da USC Roberto Bande e Dolores Riveiro, achega “unha visión informada e completa da evolución dos diferentes sectores da economía", nun contexto de "enormes incertezas". A economía galega. Informe 2024 fornece estudos sobre o contexto macroeconómico, o mercado de traballo, o sector agrario, a pesca, a industria, o sector exterior, a construción, os servizos, o sector turístico e o sector público elaborados por un grupo de profesorado e de persoal investigador da USC como Belén Fernández, Roberto Bande, Melchor Fernández, Edelmiro López, Bernardo Valdês, Gonzalo Rodríguez, Juan José Ares, Diana Fernández, Dolores Riveiro, Manuel Vilas, María José Piñeiro, Miguel Pazos e Miguel Ángel Vázquez. Unha das coordinadoras do relatorio, Dolores Riveiro, sinalou no acto de presentación que "o informe mantén a estrutura de anos anteriores, se ben decidimos nesta ocasión introducir algunha reflexión particular naqueles temas de actualidade máis candente, como pode ser a situación do sector exterior marcado polas novas políticas proteccionistas ou do mercado de traballo, nun escenario condicionado polo necesario relevo xeracional como consecuencia do proceso do envellecemento da poboación activa, a redución da xornada laboral e o incremento de man de obra inmigrante". O profesor da USC e colaborador de Nós Diario Roberto Bande, quen compareceu con Riveiro para explicar o relatorio, centrou a súa intervención na situación do emprego. Neste sentido, incidiu nas mudanzas que se veñen producindo nesta década como consecuencia do aumento de persoas inmigrantes no mercado de traballo galego, o que levou a que este colectivo pasara de representar 4% do total da poboación ocupada no ano 2018 a 6,5% en 2024. Porén, o seu peso está aínda moi por baixo da media do Estado, onde xa significan perto de 15% do conxunto das persoas ocupadas. Bande desvelou que "dous de cada tres novos ocupados" son persoas migrantes. Neste punto, concretou que "desde 2021, por cada ocupado galego adicional, conseguiron emprego dous traballadores doutras nacionalidades, especialmente de América Central". "En 2023, parece igualarse a variación da ocupación entre nacionais e estranxeiros; non obstante, este resultado oculta a forte chegada de traballadores con nacionalidade española pero nados fóra de España, maioritariamente en Venezuela, en moitos casos fillos de emigrantes [e que, polo tanto, non computan como inmigrantes]", sinalou. Estrutura social Galiza segue a xerar moita emigración. Só en 2023, último ano con datos, abandonaron o país 36.028 persoas, sumando 443.252 entre 2009 e 2023, das que 162.326 eran menores de 29 anos. Porén, Bande sinalou que "nos últimos anos parece modificarse a intensidade do fluxo de inmigrantes, e tamén observamos un cambio na orixe dos mesmos". Mentres que desde 2020 a 2023 a procedencia era "maioritariamente iberoamericana", no último ano, 2024, o incremento da ocupación internacional "céntrase nos orixinarios doutros países membros da Unión Europea". Este fenómeno está xerar unha realidade inédita no mercado laboral galego, con incidencia na estrutura social do país. A poboación migrante está principalmente ocupada nos sectores con máis precariedade, destacando a súa presenza nos servizos, con especial relevo en actividades como a hostalaría ou os coidados; na agricultura; na construción, ou na pesca. A súa chegada á Galiza está contribuíndo a aliviar a falta de man de obra nalgúns sectores e os problemas de remuda xeracional derivados do elevado envellecemento da poboación ocupada. A este respecto, Bande resaltou que en 2024 a idade media da poboación galega ficou en 48,3 anos, "só por detrás de Castela e León e Asturias", superando en catro puntos porcentuais a media estatal, que fica en 44,3 anos. Bande destacou un dato "para cuantificar o proceso de envellecemento da poboación ocupada", sinalando que "en 2008, antes da crise financeira mundial, 13,6% dos ocupados galegos tiñan máis de 55 anos, e en 2024 superaron esa idade máis de 23,1%, case 10 puntos porcentuais máis". Nesta dirección, o profesor da USC definiu a remuda xeracional como un dos grandes retos da economía galega e que, na súa opinión, require "o acollemento e inclusión dun número crecente de poboación migrante, mais tamén un importante esforzo para cubrir as necesidades de perfís cualificados que requiren dunha alta formación e especialización". Galiza precisará nos vindeiros 15 anos até 65.821 persoas para garantir a remuda xeracional no seu mercado de traballo. Neste sentido, Roberto Bande lembrou que no cuarto trimestre de 2024 o país contaba con 419.611 persoas ocupadas con idades comprendidas entre os 50 e os 65 anos, e só 353.790 con entre 16 e 30, polo que rexistraba un déficit relativo de 15,6%. O emprego autónomo caeu 2,5% na Galiza mentres creceu 1,7% no Estado "Galiza perde traballadores autónomos nun escenario de crecemento do emprego total", apunta a Nós Diario o profesor da USC Roberto Bande, quen explica que "o máis sorprendente é que o emprego autónomo si esta remontando en España, aínda que en menor medida que o asalariado". Neste sentido, sinala que programas do Goberno galego "como o Bono Autónomo, Impacto Autónomo, Sempre Autónomo ou Bono Remuda achegan importantes incentivos económicos para as persoas traballadoras autónomas; porén, os resultados non son os esperados". O emprego autónomo, de feito, caeu de forma moi importante na Galiza desde o ano 2021. Así, os traballadores e as traballadoras por conta propia pasaron de ser 209.008 nese exercicio a 204.088 ao remate de 2024, o que representa unha perda de 4.920 en tan só tres anos. Pola súa parte, no Estado o número de persoas autónomas creceu nese período en 58.367, pasando de 3.328.398 en 2021 a 3.386.765 en 2024. Neste sentido, mentres no país o emprego autónomo caeu 2,5%, no Estado incrementouse en 1,7%. A este respecto, Bande destaca que o peor comportamento rexístrase entre aquelas persoas autónomas sen asalariados ou asalariadas ao seu cargo, onde a destrución de emprego alcanzou cifras aínda máis significativas que no conxunto do colectivo. Bande entende que "o Goberno galego debe incentivar o autoemprego naqueles sectores que xeren máis produtividade, mudando o perfil tradicional do sector ligado en exclusiva ao sector primario e ao terciario".