Mercado laboral dual e nivel formativo en Galiza

A economía galega sufriu importantes transformacións dende a crise do 2008 á actualidade, tamén en termos laborais. En moitos casos, a deterioración de moitos indicadores aínda está a ser recuperada na actualidade. En primeiro lugar, en termos de poboación activa (poboación de 16 ou máis anos con traballo ou que busca emprego) na actualidade contamos cunha cantidade similar á de 2008. A poboación activa ten moito que ver coa evolución demográfica, polo que as transformacións soen ser máis leves e lentas. A poboación activa en Galiza é de 1,27 millóns de persoas e vive unha leve tendencia á alza dende o ano 2020 derivado do incremento da recepción de poboación inmigrante, que na súa maioría está en idade e disposición de traballar. En segundo lugar, a poboación ocupada (a que ten emprego). Neste caso as variacións son moito máis marcadas. A economía galega viviu un máximo de ocupación lixeiramente por riba dos 1,2 millóns de persoas traballadoras no ano 2008, unha cifra que aínda non recuperamos. A partir deste ano os efectos da crise e as políticas económicas de recortes levaron a unha fortísima destrución de emprego, alcanzando un mínimo no ano 2014 onde se chegou a baixar incluso do millón. A partir do ano 2015 prodúcese un cambio de tendencia e vólvese conseguir crear emprego, aínda que a un ritmo bastante leve: o número de persoas ocupadas aumenta aproximadamente un 2% anual. Así, na actualidade a poboación ocupada é de 1,16 millóns de persoas. Case a metade das persoas traballadoras na Galiza actual teñen titulación universitaria En terceiro lugar a poboación parada, que mantivo unha evolución inversa á poboación ocupada (como é de agardar). Neste caso, o mínimo de persoas paradas obtívose no ano 2007, onde a cifra foi de 97.000 persoas. Novamente, prodúcese a partir deste ano un forte crecemento do desemprego derivado do contexto e as políticas económicas aplicadas, até un máximo no ano 2013, onde se superaron as 290.000. A partir deste ano o paro comeza a descender moi levemente por dous motivos: a saída de persoas do mercado laboral galego, ao reducirse a poboación activa (debido a persoas que se xubilaron ou que emigraron) e, posteriormente, polo incremento da poboación ocupada. Esta tendencia leva a que na actualidade Galiza manteña 106.000 persoas paradas. Mudanzas Outro xeito de observar o paro é a través da taxa de desemprego (número de persoas desempregadas sobre o total da poboación activa). Novamente, a taxa mínima é no ano 2007, cun 7,5%, e a máxima nos anos 2013 e 2014 superando 22,3%. Estas cifras supoñen un auténtico drama económico e social, onde unha de cada catro persoas en Galiza que querían un emprego non o atopaban. A partir deste momento a taxa de paro tende a reducirse de xeito progresivo (a excepción dos anos 2020 e 2021 pola Covid) até 8,3% da actualidade. Por isto, tanto en termos de ocupación como en termos de desemprego Galiza precisará cando menos de 18 anos para poder volver ás cifras anteriores á crise financeira. Unha constatación do tráxicas que foron as consecuencias das políticas de recortes en momentos de crise. Tamén é interesante observar as transformacións no nivel formativo neste período, o que modifica tanto o perfil das persoas traballadoras como a estrutura económica galega e as actividades realizadas. O elemento fundamental é o forte incremento da poboación con estudos universitarios: no ano 2010 (primeiro ano no que o IGE ofrece datos) 33,6% das persoas traballadoras tiñan estudos universitarios, unha cifra que aumentou até 46,1% na actualidade. Así, case a metade das persoas traballadoras na Galiza actual teñen titulación universitaria, o que a priori indica unha maior capacitación e tamén unha maior produtividade do traballo. Con todo, é interesante entender que o mercado laboral é dual, onde continúan existindo actividades con menores necesidades formativas, menor produtividade e menores salarios. Entre ambos segmentos do mercado laboral a transferencia de persoas traballadoras é baixa: se es un traballador de baixa capacitación é moi difícil acceder a traballos de maiores salarios. Neste sentido, obsérvase en Galiza unha importante transformación ligada ao aumento da inmigración: nesa dualidade do mercado laboral as persoas migrantes claramente xogan un papel cada vez máis relevante nos traballos de menor cualificación: tan só 26% das persoas inmigrantes chegan cun título universitario. Polo tanto, ocupan postos de traballo que progresivamente quedan libres porque a poboación nacional ten maior formación e, polo tanto, mellores empregos. É dicir, non hai competencia, senón complementariedade na recepción de inmigrantes no mercado laboral.