Galiza produce 42% do leite do Estado, malia perder unha granxa ao día

As explotación lácteas están por baixo das 5.000. Segundo as cifras achegadas neste mes de febreiro pola Subdirección Xeral de Producións Gandeiras e Cinexéticas da Dirección Xeral de Producións e Mercados Agrarios do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, Galiza contaba en decembro de 2025, último mes con datos, con 4.933 granxas dedicadas a produción de leite fronte ás 5.247 do mesmo mes de 2024. Neste sentido, o país perdeu 314 explotacións nese período, case unha por día de media. As cifras sitúanse na tendencia da última década. Se no último ano perdéronse 5,9% das explotacións lácteas galegas, desde finais de 2015 fecháronse 45,4% das granxas de produción de leite, que nesa altura sumaban 9.200. Na mesma dirección, ao redor de 95.013 explotacións botaron o feche na Galiza desde 1986, ano da integración do Estado español na Comunidade Económica Europea (CEE), punto de partida do proceso de reconversión do conxunto do complexo agrario que aínda non concluíu. A concentración da produción láctea levou 4.394 granxas ao feche en 10 anos Os diferentes procesos de axuste da capacidade agraria do país impulsados polas autoridades comunitarias e avaladas polo Goberno español non impediron que a Galiza continúe liderando a actividade láctea no Estado. Sen ir máis lonxe, as granxas galegas remataron 2025 cunha produción de 3.088.325 toneladas de leite, que representa 42% do total da xerada no conxunto estatal. Nesa anualidade, situáronse por detrás do país Castela e León con 912.592 toneladas e 12% da produción total e Catalunya con 752.268 e 10% da produción total. Evolución do prezo do leite na Galiza e no Estado. As cifras ofrecidas pola Subdirección Xeral de Producións Gandeiras e Cinexéticas confirman que Galiza continúa a ser a comunidade do Estado español con maior número de explotacións lácteas, concentrando 56,3% do total estatal, seguida de Asturias con 1.145 e 12,5% do total estatal e de Cantabria con 770 e 8,4% do total estatal. O profesor de Economía, Socioloxía e Política Agraria da Universidade de Compostela (USC) Bernardo Valdés sinala a Nós Diario que "a redución no número de vacas de leite é aínda maior das explotacións, foi da man dun proceso de concentración do rabaño lácteo. Segundo os datos da Administración galega, as granxas lácteas con 100 bovinos ou máis concentran case dúas terceiras partes do rabaño de vacas leiteiras cando apenas son 31% do total de explotacións. No extremo contrario, as 1.300 explotacións con menos de 30 bovinos, 22,7% do total, apenas teñen 5,4% das vacas de muxidura". Evolución das granxas de leite na Galiza. O proceso de concentración e centralización do complexo leiteiro alcanzou uns niveis difíciles de sospeitar unhas décadas atrás. 220.000 hectáreas de superficie agraria útil, correspondente con 8% do conxunto do territorio galego, xeran máis de 40% da produción láctea de todo o Estado español. Nesta dirección, a especialización produtiva das comarcas, onde a industria xoga un papel chave, asóciase ás características físicas de determinados terreos, que favorece, por exemplo, a produción láctea nas zonas de chaira As áreas altamente especializadas na produción láctea son ás únicas que non perderon superficie agraria útil. Asístese, nos últimos anos, a un progresivo proceso de concentración da mesma nas comarcas do Xallas, A Terra Chá, O Deza, A Ulloa, Lugo e Sarria, localizándose en 20 concellos 80% das vacas de leite da Galiza. Mazaricos, A Pastoriza, Lalín, Castro de Rei, Santa Comba, Frades, Sarria, Arzúa, Cospeito, Chantada, Pol, Guntín, Mesía, Trazo, Rodeiro, Lugo, Silleda, Taboada, Guitiriz e Tordoia son, por esta orde, os 20 concellos con mais produción láctea na Galiza, sumando os oito primeiros 25% do total do país. Os prezos As tendencias do complexo lácteo explícanse no marco dun fondo proceso de reconversión que atende a cuestións conxunturais e estruturais. Unha destas é o reducido prezo do leite, que fai da Galiza historicamente a comunidade Estado onde menos se remunera. A este respecto, as cifras do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación para decembro de 2025, último mes con cifras, sitúan o prezo do leite no país en 0,529 euros por litro. Os mellores prezos pagounos a industria aos produtores en Canarias con 0,638 euros por litro e en Euskadi con 0,582 euros por litro, fixando unha media para o conxunto do Estado de 0,542 euros/litro. Unións Agrarias urxe á Xunta meter presión á industria para garantir na Galiza o mesmo o prezo do leite que no Estado Os baixos prezos do leite contrastan cos elevados custos de produción das explotacións galegas, como consecuencia da falta da base territorial, un dos grandes problemas do sector. Mentres as granxas no conxunto europeo dispoñen dunha extensión de aproximadamente 40 hectáreas, a superficie das galegas é moi inferior. Precisamente, a maior dependencia de pensos ou do mercado de forraxes provoca que as explotacións deban destinar 55% dos seus ingresos a facer fronte aos gastos de alimentación dos animais, situación inédita no contexto comunitario. A industria prepara unha baixada do prezo de leite A s organizacións agrarias galegas veñen denunciando nas últimas semanas as intencións da industria de reducir o prezo do leite aos produtores e ás produtoras. Neste sentido, alertan de que os principais operadores lácteos con presenza na Galiza ofrecen de cara aos novos contratos para 2026 unha baixa do prezo do leite entre tres e nove céntimos, o que implicaría que moitas explotacións, sobre todo aquelas cun menor volume de produción, deixarían de ser viábeis, ao ser superiores os custos de explotación aos ingresos derivados da actividade. As mellores remuneracións para as gandeiras e os gandeiros corresponden con aqueles territorios do Estado onde existe un movemento de base cooperativo con peso no sector da transformación e da comercialización. Un bo exemplo disto atópase en Asturias, onde o prezo do leite colocouse de media este ano tres céntimos por encima da Galiza polo efecto no mercado da Corporación Alimentaria Peñas Santas (Capsa), cuxa sociedade matriz é o conglomerado de base cooperativista, Central Lechera Asturiana (Clas). Precisamente, o papel deste grupo ten permitido nas últimas décadas que as gandarías asturianas sexan das mellores remuneradas do Estado. Tanto é así, que Capsa, propietaria de Larsa, paga menos o leite na Galiza que en Asturias.