Neoliberalismo e clases traballadoras

Un dos maiores impactos sociais habidos nos países capitalistas do norte derivados da irrupción da mundialización neoliberal foi a desintegración sociolóxica das clases traballadoras propias do capitalismo industrial. Unha desintegración provocada pola desindustrialización que acompaña o neoliberalismo. Desindustrialización que, favorecida pola deslocalización empresarial a países con man de obra máis barata, deu paso a un tecido social no que prima o sector servizos, que resulta socialmente moito menos homoxéneo que o industrial. Paralelamente irá aparecendo o fenómeno da inmigración a grande escala que dá paso a unhas novas clases traballadoras agora máis cosmopolitas e nas que se integran tanto as autóctonas como as inmigrantes. Ambos os dous fenómenos configuran globalmente un escenario social no que se moven unhas clases traballadoras mais disgregadas, culturalmente distintas e sindical e politicamente más débiles que as anteriores ao neoliberalismo. Un novo escenario que termina afectando a histórica solidariedade entre as persoas traballadoras, xa que a chegada de traballadores inmigrantes que compiten cos autóctonos polos empregos, os salarios e as condicións laborais abre a porta a situacións racistas e xenófobas. Un racismo e unha xenofobia que se ven favorecidos pola cubicación dos traballadores inmigrantes en barrios e zonas deprimidas con condicións habitacionais moi precarias, o que favorece que os casos de apartheid sexan cada vez mais frecuentes. Situacións que se está estendendo por toda a Unión Europea onde cada vez mais países –Francia, Aelmaña, Polonia, Países Baixos, Italia, Dinamarca...– aproban medidas contra a poboación inmigrante a quen intentan presentar como un perigo para a seguridade e a convivencia. Seguridade no emprego Neste marco sucede que as clases traballadores endóxenas rematan véndose como fóra do lugar que historicamente ocuparon na sociedade, con un menor protagonismo e capacidade de influencia. Cambios que os leva a adoptar unha actitude defensiva, antagónica coa histórica posición ofensiva das clases traballadoras da industrialización. Unha actitude defensiva que se ve alimentada por unha sensación de maior incerteza e inseguridade sobre o seu futuro e que ten unhas bases obxectivas como son unha menor seguridade no emprego, unha maior precariedade laboral e un desmantelamento do Estado de benestar, todos eles froito das políticas de austeridade que son propias do neoliberalismo. A posterior crise deste último fará que estas situacións se volvan aínda mais conflitivas dada a extrema debilidade na que se atopan tanto as forzas políticas progresistas como o movemento sindical e as organizacións sociais. Debilidade derivada, en non poucos casos, da insuficiente comprensión por aqueles deste fenómeno de repregamento das clases traballadoras, da súa perda de conciencia social e da inseguridade sobre a propia identidade. Fenómenos todos que teñen unhas razóns profundas que as forzas de esquerdas –partidos, sindicatos– deberían comprender. Partidos e forzas de esquerda Razóns cunha base cualitativa dobre, cultural e política. Cultural en tanto en canto os cambios regresivos no mercado laboral e os retrocesos na sociedade de benestar debuxan, como sinalaba máis atrás, un futuro máis negro para as clases traballadoras, o que explica o actual repregamento das mesmas e tamén a perda da histórica solidariedade. Política en tanto en canto os partidos e en xeral todas as forzas das esquerdas xa non representan para unha moi ampla porcentaxe destas clases traballadoras unha alternativa emancipadora e con esperanzas de futuro. Non a representan porque perderon aqueles sinais de identidade que foran historicamente patrimonio das esquerdas, que formaran parte da súa personalidade como, por caso, a solidariedade e os avances sociais. Perdas de identidade que deixan un baleiro que é aproveitado polas forzas totalitarias das dereitas para intentar introducir os seus propios sinais nacional-populistas buscando unha mobilización política que dexenera nun odio xenófobo e racista. As forzas das esquerdas xa non representan para as clases traballadoras unha alternativa emancipadora e con esperanzas de futuro Perdas de identidade, convén repetilo, que son consecuencia tanto das políticas económicas e sociais neoliberais que castigan o emprego e o Estado de benestar como da ausencia por parte das esquerdas dun proxecto de futuro solidario e emancipador tal que as clases traballadoras todas –autóctonas e inmigrantes– o fagan seu e lle dean seguridade.