Distintas ópticas para entender un mesmo mar

Os océanos estanse esgotando. Os traballadores do mar tentamos manter a flote unha actividade que nos gusta e que alimenta á humanidade –ás veces parecemos os últimos cazadores de elefantes)– e, aínda que o facemos de xeito máis regulado que nunca, isto non é suficiente. Queixámonos de que non temos cota de badeixo. Que importará máis, ter cota ou ter badeixos? Poden deixarnos pescar o que queiramos, que nun mar sen peixes, nada facemos. En termos xerais, non é posible que o mar cumpra a esixencia actual de volume de capturas para que un mariñeiro poida ter un salario digno sen que este mar siga esgotándose, e faise, a nivel mundial, unhas veces dentro da lei e outras fóra. É imposible pintar un cadro que represente a situación de todas as zonas de pesca e o caso de todos e cada un dos mariñeiros ou das distintas artes de pesca. A solvencia das empresas pesqueiras depende, máis alá de como xestionen logo os ingresos, da cantidade de peixe ou marisco que existe no mar –é dicir, dos stocks das especies–, da habilidade do patrón ou mariñeiro e dos custos da actividade. Máis aló da pesca Partindo desa base, coexisten actualmente dous tipos de mariñeiros. O mariñeiro que non pesca suficientes capturas para facer rendible a súa actividade e abandona a actividade ou malvive, e o mariñeiro, mariscador ou patrón que si o consegue, sexa legal e respectando as normas ou de forma ilegal. En ambos os dous casos é moi posible que isto requira pescar máis do que o océano é capaz de soportar. E o que hai que tentar é o equilibrio, para que o océano, con todas as súas actividades vinculadas e a propia actividade pesqueira coa fonte de alimento que representa o mar, teña futuro. E non fagamos trampas. O mar segue esgotado e esgotándose, máis aló dos efectos derivados do cambio climático e de calquera actividade humana que o dane, e tamén prexudica o sector pesqueiro e a humanidade. Unhas actividades veñen xerar traballo de conservación mariña; outras alimentos, servizos e benestar Esta semana estou en Cádiz, invitado a participar, xunto con outras moitas persoas, nun congreso sobre Economía Azul impulsado entre outras entidades pola Fundación Ceimar, a Universidade de Cádiz, a Zona Franca e o Concello de Cádiz, ademais doutras institucións e empresas asociadas ao Campus de Excelencia Internacional do Mar. Trátase do Blue Zone Forum-Innovazul. As empresas que xeran novos produtos, servizos e traballo ao redor do mar distintas á pesca son positivas en moitos aspectos. Por un lado, aproveitan recursos que sempre estiveron aí, e xeran riqueza. É o caso das algas para consumo humano. Trátase, tamén, de aproveitar mellor os recursos que xa se extraen, por exemplo os refugallos do peixe, destinados á fabricación de pensos, ou os aceites, ácido hialurónico ou abonos. Hai quen utiliza os restos das redes de plástico ou de lixo mariño para fabricar roupa, bixutería de calidade, mobiliario urbano ou arte. O mar é un reclamo turístico, ao igual que os cursos de mergullo, a pesca recreativa e as actividades náuticas de lecer. Turismo mariñeiro ou mostras de cine ou cinema documental sobre o mar, feiras gastronómicas eco, gourmet ou de produtos do mar de proximidade, foodtrucks ou congresos de economía azul son termos cada día máis familiares. Críanse en terra peixes, moluscos, equinodermos e crustáceos co fin de repoboar espazos naturais. Existen en Galicia iniciativas para introducir o peixe fresco nos comedores escolares. E cada vez máis estamos atentos á pretendida instalación de eólicos para a produción eléctrica e novas explotacións mineiras no fondo dos océanos. Fontes de recursos sostibles A todo se lle chama "azul". Unhas actividades veñen xerar traballo de conservación mariña; outras, xerar alimentos, servizos e benestar, un mellor aproveitamento dos recursos que tomamos do océano. Outras pulan na loita contra a contaminación ou buscan paliar a inxente demanda de enerxía. As universidades e centros de investigación axudan a comprender mellor un mar que aínda é un gran descoñecido, a desenvolver técnicas de pesca máis sostibles ou a establecer normas para alcanzar o rendemento máximo sostible cunha base científica. Unhas actividades son novas e outras vellas. Como coidar do mar ou como sacarlle maior proveito tamén xera novas actividades económicas e postos de traballo. Xente que xa non pode traballar no mar porque xa non dá pode atopar traballo en actividades asociadas á recuperación, conservación ou divulgación, relacionadas co sector servizos e o turismo que atrae un mar ben coidado. Todo isto tamén reduce a presión da pesca sobre os océanos ao tempo que que crea emprego e ingresos.