Sabes que beneficio pode dar un piñeiral con cogomelos?

Coa chegada do outono un dos produtos máis valorados a nivel gastronómico son os cogomelos. A súa peculiar formación —só medran no monte e non se ten acadado o seu cultivo controlado na maior parte de especies xunto con certo rexeitamento cultural— fai que non se teña traballado moito a súa explotación. Coa idea de mudar esta situación e avaliar a posibilidade de fomentalo creouse hai tres anos o grupo operativo Cogomelos+, formado por membros da Unidade de Xestión Ambiental e Forestal Sostíbel (Uxafores) da USC en colaboración coa Fundación Empresa-Universidade Galega (Feuga) e a empresa de servizos forestais Servitec Medioambiente. Aproveitaron a circunstancia de que a Galiza conta con 422.000 hectáreas con plantacións de piñeiros —uns dos hábitats preferidos polos fungos—, segundo os datos do recente Inventario Forestal Continuo da Galiza, para estabelecer o campo de traballo no Monte Veciñal en Man Común de Bóveda, en Begonte (A Terra Chá), máis concretamente nunha plantación de 24 parcelas de Pinus radiata. Alejandro Mínguez, micólogo: "Na Galiza hai máis de 3.000 especies de cogomelos" Rematado o estudo, agora preséntanse as conclusións para a viabilidade do seu aproveitamento e o informe da produción micolóxica nas últimas campañas lanza valores moi relevantes, cun abano de especies produtivas que van desde os boletos (Boletus pinophilus e Boletus edulis), níscalos (Lactarius quieticolor, neste caso), a lingua (Hydnum repandum) e outras especies de menor relevancia produtiva pero que igualmente están incluídas no grupo de comercializábeis atendendo ao Real Decreto 30/2009. Produtividade por especie Un dos responsábeis do estudo, o profesor da Escola Politécnica Superior de Enxeñaría da USC Roque Rodríguez, explica a Nós Diario que entre as posibilidades que se traballaron estaba "a idea abrir o aproveitamento tamén a especies que se recollen noutras épocas do ano, como é o caso do Boletus pinophilus en primavera". A nivel de produtividade, o informe sinala que os mellores son os boletos, "que globalmente suman 30 quilogramos por hectárea (kg/ha) e ano como media global durante un período de cinco anos". Hydnum repandum sería a segunda especie, achegando 10,5 kg/ha por ano, e os níscalos ocuparían o terceiro posto, con 7 kg/ha por ano. Media ducia de cogomelos que pasaron de ser comestibles a tóxicos Avaliación económica En relación á avaliación económica do ingreso que poderían ter os comuneiros por venda dos cogomelos ás empresas comercializadoras, considerando as variacións de prezo en función do momento de recollida e da calidade dos carpóforos —en boletos é habitual dividir en tres calidades—, o informe indica que a prolongación da quenda podería achegar un valor actualizado neto adicional de 600 a 800 euros/ha durante eses cinco anos. Se se suma o valor indicado ao incremento do valor en pé da madeira, obtense que a decisión de prolongar a quenda ten sentido mesmo con taxas de actualización de 7%. Como avaliación final do proxecto —tendo en conta tamén a madeira— aplicouse unha análise económica á produción conxunta de madeira e cogomelos, comprobando se unha prolongación da quenda de cinco anos en piñeirais deste tipo resultaría unha decisión acertada. "Os resultados indican que claramente é así, non só porque o piñeiral mantén uns bos crecementos dos 27 aos 32 anos, senón tamén porque a taxación da madeira mostra unha tendencia á alza", indica Rodríguez, cifrando o incremento en cinco anos en 6.580 euros/ha na procedencia neozelandesa, e na galega, de 5.376 euros/ha), e a decisión posibilita manter o aproveitamento micolóxico nunhas idades en que a obtención de boletos de boa calidade resulta óptima. Eses resultados poderían mesmo mellorarse en caso de optar pola venda directa a froitarías e restaurantes e contar cunha certificación ecolóxica, iniciativas que se desenvolveron algúns anos, segundo o estudo, nos Montes Veciñais en Man Común da parroquia de Carballo, en Friol (comarca de Lugo), ou nas Negradas, en Guitiriz (A Terra Chá). Os cogomelos que chegan coas treboadas Auxe do shiitake Nos últimos anos unha especie de cogomelo que se pode cultivar colleu moita forza na Galiza: o shiitake, un fungo comestíbel milenario nativo do leste de Asia. Unha das pioneiras foi Beatriz Rey, na comarca de Trives, e dos seus cursos xurdiron numerosas iniciativas. É o caso de Shiitake Trives, fundada en 2019, que desenvolveu a actual presidenta da asociación de produtores galegos de Shiitake, Ángela Fernández Rodríguez. "Para conseguir os fungos hai que realizar un proceso moi laborioso que consiste en coller leña a finais do inverno, limpalos e engadirlles a semente", relata a Nós Diario. Tras un ano "de colonización do tronco", realízase un choque hídrico en pozas para comezar a produción. Malia que o proceso está moi estudado e controlado en certa maneira, que haxa unha boa colleita tamén depende das condicións climatolóxicas. "O ano pasado coa calor que houbo saíume unha praga que me reduciu a produción", admite Fernández Rodríguez. Beatriz Rey, bioquímica: "Todos os fungos fan que o noso organismo se enfronte mellor ás infeccións" As colleitas varían e "pode ser entre marzo e decembro ou comezar en xuño", polo que non se poden "facer cálculos" do que se vai recoller cada tempada. A produción anual deste cogomelo nesta empresa, de media, é de unha tonelada, e os prezos varían mais oscilan entre os 22 e os 28 euros/kg, "case como un boleto económico, se temos en conta o traballo que dá por ser unha produción ecolóxica, mais queremos facilitar o seu consumo e que se consuma". Nos inicios de Shiitake Trives a venda era na propia comarca, sobre todo entre a hostalaría local. Agora as vendas realízanse a todo o Estado español mais, pola produción que ten, "a maior parte remata na hostalaría", admite. Para a súa comercialización, o shiitake conta coa posibilidade de poder conservarse até 15 días no refrixerador (4 °C) e para o transporte empréganse bandexas de isopor, recubertas cun filme de PVC, en pequenas caixas de cartón ou en tarros. Na actualidade, a entidade que preside reúne doce iniciativas de cultivo de Shiitake espalladas por toda a Galiza. A idea da asociación é que se animen moitos máis proxectos para un produto que, segundo Ángela Fernández, "dáse moi ben aquí".