Altri e o aterramento do encoro de Portodemouros

O encoro de Portodemuros, construído no medio da cunca do río Ulla, entre os anos 1964-1967, inaugurado en 1968, leva en activo uns 57 anos e durante ese tempo acumulou unha significativa capa de sedimentos no seu conxunto, que abarca unha vasta superficie de 1.205 hectáreas, pero onde máis se nota a acumulación de sedimentos é nas partes máis fondas. Cúmulo de sedimentos As partes máis fondas coinciden co vello trazado do río Ulla, trazado orixinal, e nas confluencias da rede tributaria, a que verte as súas augas no encoro, que, na actualidade atópase asolagado: pola marxe dereita o rego Carracedo, o río Iso, o rego do Muiño e o rego Beseña; pola marxe esquerda, o rego de Baíña, o río Arnego e o rego de Vilar. Todos estes ríos, xuntamente co río principal, o Ulla, non só verten as súas augas no encoro, senón tamén todos os sediementos que transportan das súas respectivas subcuncas. Polo de agora non se teñen realizado batimetrías por métodos mecánicos ou xeofísicos, ou polo menos non son coñecidas, para determinar a cantidade total de sedimentos que poden estar depositados no gran encoro de Portodemouros, pero, tendo en conta as numerosas fotografías que se levan publicadas no últimos tempos, especialmente desde o ano 2005, coincidindo coa baixada do nivel do encoro, cando se poñen ao descuberto as aldeas asolagadas (Brocos, Buxel de Abaixo, Quintelas, Fonte Ameneiro...) é moi posible que esa capa sedimentaria acade unha potencia media duns 50 centímetros (0,5 metros por termo medio). E aínda que unha media nunca se pode xeneralizar, a efectos de cálculo é preciso ter en conta ese valor. Considerando que a superficie total do encoro, a un nivel de 40 metros, son 1.205 hectáreas, podemos dicir que a capa sedimentaria de fondo pode superar os seis millóns (6.000.000) de metros cúbicos. A grave ameaza de Altri E todo iso é o que estivo a suceder ata o de agora, porque a rede fluvial do alto Ulla transportou arrastres diversos, procedentes das terras de cultivo e das novas roturacións, das grandes canteiras de Melide, da apertura e ensanchamento de vías de comunicación, da posta en marcha de polígonos industriais, dos cuantiosas arrastres causados polos incendios, etc... e, pese a non existiren grandes desniveis que impoñan efectos de torrencialidade fluvial, a realidade está aí no fondo do extenso encoro de Portodemouros. A capa sedimentaria de fondo pode superar os seis millóns de metros cúbicos no encoro de Portodemouros Agora ben, na actualidade albíscase a remota e insensata posibilidade de que se constrúa un gran complexo industrial de fabricación de celulosa na Vacariza (Palas de Rei), abarcando a aberrante superficie de 360 hectáreas. Sobre este polígono vanse remover inxentes cantidades de solo, incluíndo unha capa de saprolita (horizontes profundos do solo, horizontes C), posiblemente arredor duns dous millóns de metros cúbicos e, como consecuencia desa remoción, o chan quedará desprovisto de vexetación e exposto á intemperie, por un espazo de tempo imprevisible, seguramente superior a dous anos. Nunha situación coma esa é de esperar que teñan lugar procesos erosivos intensos que arrastrarán ata o encoro de Portodemouros, sedimentos finos (areas, arxilas etc. e outros elementos orgánicos) que contribuirán ao aterramento do encoro e á diminución da súa capacidade para almacenar auga. O deficitario proxecto Altri No ampuloso e barroco proxecto presentado por Altri (unhas 8.500 páxinas) non se tiveron en conta estas circunstancias, é dicir, os efectos da erosión durante a fase construtiva do complexo industrial. Non se tiveron en conta os efectos das arroiadas sobre o solo removido, nin se realizaron cálculos de perda do mesmo, pero a desconfiada Naturgy, que presentou alegacións en prazo e forma por posibles danos potenciais, non terá reparo en reclamar perdas na produción de electricidade a quen sexa, empresa instaladora ou organismo que concede a autorización –a Xunta de Galicia– tendo en conta este dano colateral previsible, pese a non contar con medicións batimétricas previas. Os danos que ocasionen á fauna e vexetación fluviais as arroiadas, serán outro aspecto a ter en conta e que, visto o que se fai, formará parte do que se silencia dun proxecto daniño ao medio fluvial. En conclusión, calquera pequena alteración ou modificación que se realice nunha gran magnitude tende a causar efectos proporcionais ao valor da referida magnitude en proporcionalidade directa.