A África francófona desángrase na busca do 'El Dorado' Europeo

Tras diversas tensións pola falta de axuda fronte ao terrorismo, Malí, Níxer e Burkina Faso acaban de deixar de formar parte da Cedeao, unha organización que pretende responder ao proceso de integración iniciado na década dos 70 na rexión africana occidental, que a día de hoxe conta con máis de 425 millóns de habitantes. Dentro da convulsión rexional, hai apenas uns días Costa de Marfil tomaba o control da última base militar que ocupaba Francia no país, poñendo así fin a décadas de presenza militar en África occidental. Cun PIB per capita duns 2.300 euros por habitante, Costa de Marfil —ademais do maior produtor de cacao do mundo— e constitúe na actualidade a economía máis próspera de África occidental. O crecente sentimento antifrancés e a redefinición das relacións entre as antigas colonias e París provocaron importantes turbulencias sociais Pero o fenómeno da retirada francesa non afectou unicamente a este territorio. Os estados africanos veñen reclamando a Francia que se retire de máis do 70% das súas antigas bases militares no continente. Así, nos últimos anos, as tropas galas foron expulsadas de varios países, entre eles Níxer, Burkina Faso, Senegal ou Chad, o que foi o aliado máis leal do país europeo. Tras décadas de forte presenza militar na rexión, o crecente sentimento antifrancés e a redefinición das relacións entre as antigas colonias e París provocaron importantes turbulencias sociais. Mentres isto acontece no sur, en Santiago de Compostela son as seis da tarde dun venres do mes de febreiro. Estou no interior dun dos módulos das instalacións do Monte do Gozo. En concreto, o destinado a zona de comedor. As portas abren e asoma un grupo de mozos, inicialmente tímidos. Habib —para protexer a identidade das persoas, os nomes son ficticios — senta nunha das mesas redondas que hai no espazo reservado para o almorzo. Outros tres mozos africanos que entran con el observan ao seu arredor con desconfianza e escriben desde os seus móbiles. A mensaxe posiblemente vai dirixida aos seus compañeiros de módulo: todo está en orde, parecen comunicar aos seus colegas. Ao pouco, as portas do módulo abren de novo e entra outro grupo de acollidos, e outro máis numeroso despois. Sentados nunha mesa que ben puidera ser a Babilonia, os rapaces —a maioría ten entre 20 e 30 anos —, provenientes de multiplicidade de orixes, esfórzanse en comunicar nun español que aínda non dominan. A maior parte deles chegou a Compostela desde países da África francófona: Malí e Senegal son as principais orixes, mais tamén hai algún procedente de Mauritania. Entre as causas de fondo desta migración, ademais da falta de desenvolvemento e do espolio do colonialismo, está o desprazamento e abandono de Francia no continente. Mais a Babilonia non remata aí. Ademais dos mozos da franceafrique, súmanse á actividade algúns acollidos doutras nacionalidades, coma Boubacar de Gambia, ou Jebediah de Nixeria. Nexo común Ibrahim, Moussa e Mahamadou levan a mesma chaqueta. No centro de acollida de Mérida chegou unha doazón de roupa para combater o frío e agora esa prenda parecer ser un símbolo de identidade entre eles. Abdullah e outros pasaron antes por Madrid e Andalucía. Non obstante, o nexo común da inmensa maioría acaba por ser Tenerife como primeiro centro de acollida. Todos afirman que alí os trataron moi ben tras a longa viaxe na súa desesperada fuxida. Pero hai algo sintomático común entre eles: ningún quere falar da súa viaxe. Teñen medo. Quizais das represalias das mafias que dan soporte ao transporte ilegal de persoas, coas que seguro algúns terán débedas contraídas. Abdoulaye, un mozo de apenas 24 anos e o único marfileño co que me atopo, ensíname no seu teléfono vídeos para que vexa como é o seu país. A nostalxia e a saudade pode verse nos seus ollos e nos seus xestos. Está moi lonxe da súa familia. O seu caso non é único. Seydou apenas fala wolof, nin inglés, nin francés. Nin sequera pode comunicarse cos seus cinco compañeiros de cuarto e a depresión parece asomar en el. Adama e outros catro dos presentes apenas contan con alfabetización. Que poden agardar? Os acollidos que levan máis tempo no Estado español, arredor dun ano, xa son capaces de comunicarse con certa solvencia. Os que apenas levan un par de meses (a maioría), teñen aínda moitas dificultades. Posiblemente moitos deles non son aínda conscientes das dificultades que terán que enfrontar no seu actual destino, un suposto 'El Dorado' laboral europeo que posiblemente non exista, cando menos da maneira como a eles lles foi vendido.