Aquela zona escura pola que ninguén pasa

Aquela zona escura pola que ninguén pasa ten unhas árbores enormes plantadas hai ducias de anos. Abanean co temporal pero nunca caen. Destacan entre os eucaliptos porque as súas follas amosan o envés de prata e nos días solleiros escintilan sobre o verde escuro. Quen as plantou preocupouse da simetría, do perfecto aliñamento. Semellan un exército en formación. Ademais houbo acordo no medrar e todas parecen estar a mesma altura. Ao parecer, A Gioconda, o cadro de Leonardo Da Vinci, está pintado sobre unha táboa da súa madeira. Álamos brancos que lle chamariamos algunhas, chopos brancos que lle chamarían outras e as árbores aquelas enormes pegadas ao río que dá medo ir por alí, un terceiro sector. Esas, as zonas que dan medo por abandonadas e soas, son as mesmas que nalgún momento foron lugar de pasto e boas terras para o cultivo. Lóxico parece que, preto dun río, no seu día non estiveran abandoadas e cheas de silveiras como agora senón traballadas e ben coidadas. Ao parecer, dábanse moi ben os repolos e as xudias, as cabazas e os legumes en xeral. A súa situación estratéxica permitíalles ademais estar ao caron dos muíños do lugar. O río era noso e nosa a sorte de nacer preto. Aínda así, hai quen camiña polas zonas escuras. Chegar onda as árbores é un agradábel encontro co silencio máis absoluto, coa sombra e coa limpeza. O solo só acumula follas mortas, pequenas herbas e cogomelos, cando toca. Mais non só. Estar atenta permite atopar petróglifos, a forza centenarios. Sen paneis interpretativos, sen marcas de rutas, sen vandalizar...incluso diría, sen descontextualizar. Si, descontextualizar. Porque houbo unha época na que levaban as pedras prehistóricas do lugar onde se atopaban para museos e para aqueles experimentos chamados aulas de interpretación. Que debe facer alguén que sabe que naqueles lugares polos que ninguén pasa hai elementos arqueolóxicos de gran valor cultural para a comunidade na que se atopan? Pero, que debe facer alguén que sabe que naqueles lugares polos que ninguén pasa hai elementos arqueolóxicos de gran valor cultural para a comunidade na que se atopan? Poñelo en coñecemento das institucións parece a resposta máis lóxica: o coñecemento ao alcance de todos. Pero estas, coidan do patrimonio? Quen garantiza a esa comunidade que o seu pequeno achádego vai ser coidado e respectado? NINGUÉN. Existen, por fortuna, centos de petróglifos e outras manifestacións prehistóricas ao longo do país, mesmo na contorna do lugar dos álamos. Mais o que debería servir para revalorizar o patrimonio cultural e para fortalecer a identidade dun lugar ao poñer en valor o seu legado artístico, serve, na maioría dos casos, para convertelo nun lugar onde quen ten sensibilidade polo asunto, deba poñer mil ollos para que non sexa vandalizada, desgastada ou incluso roubada. As novas técnicas de conservación e incluso restauración empregadas por arqueólogos e outros expertos neste campo, permitiría garantir a perpetuidade destes achádegos pero ante a ausencia desta posibilidade, e lícito por parte dos coñecedores non dar a coñecer a súa existencia? Garante o aillamento a súa protección? Sen dúbida, para quen escribe, si. E este, o sistema do camaleón, o máis axeitado? Pois probablemente, non. Un país que se respecta, asume o control e coidado do seu patrimonio. Desde a Asociación para a Defensa do Patrimonio Galego (Apatrigal) calculaban, fai un lustro aproximadamente, que os montes galegos esconden entre 7.000 e 8.000 petróglifos, o que supón que aínda quedan por descubrir, a día de hoxe, máis do 60 %. Ese verbo, descubrir, quizais nalgúns casos debería ser mudado. É evidente que moitos deles están descubertos e o que falta é dalos a coñecer á maioría ou elevar a información a aquelas instancias responsables dos mesmos. En definitiva, poñer en coñecemento a existencia de elementos patrimoniais que se atopan agochados invoca o dobre filo da navalla. Por unha banda, pode contribuír enormemente á preservación e promoción do patrimonio cultural, ofrecer oportunidades para o estudo e a conservación e fortalecer a identidad local. Por outra banda, plantexa riscos a ter en conta e de considerabeis consecuencias en termos materiais xa comentados. Aquela zona escura pola que ninguén pasa, debería estar perfectamente delimitada, protexida do expolio, coidada e inventariada. Como isto non acontece en moitísimos lugares nos que hai coñecemento da existencia de petróglifos, non ha ser nin egoísmo nin amor propio mal entendido querer gardar para nós aquilo que ningún organismo colexiado garante que estará a salvo.