Xavier Seoane dialoga coa poesía e a arte que acompañou a súa existencia

Un "libro dos amigos", mais tamén unha sorte de autobiografía intelectual. Xavier Seoane presentou onte , na Asociación Cultural Alexandre Bóveda da Coruña, A árbore desvelada, un novo poemario, publicado na colección Tambo da Editorial Kalandraka, que dialoga con amigos, vivos e mortos e con referentes coñecidos ou lidos. Pola súas páxinas pasan Menchu Lamas, Uxío Novoneyra, Laxeiro, Leopoldo Nóvoa, Ramiro Fonte... mais tamén Baudelaire, Henry James, Antoni Tapies, Ramos Rosa ou o mesmo Píndaro. "Este é o libro de toda unha vida", explica Seoane en conversa con Nós Diario, "está formado por poemas que fun escribindo ao longo de corenta anos. Ao longo da miña vida coñecín moita xente e, agora, ao ver estes poemas reunidos, impresióname ver cantos faleceron, canta xente coa que tiven amizade, coa que falei, sobre a que escribín... xa non está connosco. García Bodaño, Luís Caruncho, Luz Pozo, Manuel María... É unha homenaxe a todos eles, mais tamén á súa obra, que segue viva". Algúns deses poemas foron publicados en catálogos, en revistas ou en obras colectivas, pero é o conxunto o que deixa albiscar esas pegadas do tempo, ese decorrer por unha existencia chea de lecturas, de visións, de experiencias que remiten ao núcleo da existencia, a vida. "Claro, este non é un libro pensado e planificado, senón que foi xurdindo ao longo do tempo. En realidade, cada poema é un diálogo que eu estabelezo con cada unha das persoas ás que rendo homenaxe", afirma o poeta. E ese diálogo -no que resoan ecos doutros libros do autor como Dársenas do ocaso ou Espiral de sombras, fúndase segundo a persoa coa que se estabelece. Dentro da unidade do volume, aflora unha diversidade que tende a metamorfosearse coa linguaxe das persoas homenaxeadas, nun xogo literario que vai máis alá do estilístico. "Cada personalidade exixe un ton, unha técnica literaria e mesmo un universo temático que sexa acorde coa súa personalidade. Por iso o poema dedicado a Novoneyra, por exemplo, emprega figuras moi próximas ás que el empregaba. Ou por iso o que fala de Leopoldo Nóvoa ten Armenteira como núcleo temático, porque alí tiña el o seu estudio". Pilar Pallarés e Miguel Mato editan 'Poesía inédita e dispersa' de Luísa Villalta: "Entre a cor e a transparéncia revela o proceso de elaboración e de exixencia que tiña Villalta" Ut pictura poesis Non chama a atención que unha gran parte das personalidades que desfilan polas páxinas de A árbore desvelada sexan artistas, xa que Seoane sempre estivo moi cerca da creación plástica, desde o grupo A Galga da Coruña até Atlántica, de cuxa fundación fixo parte. E non se pode esquecer aquel manifesto asinado a medias co pintor Antón Patiño, Hai suficiente infinito, que facía unha proposta pioneira no panorama cultural galego. "Xa o dicían os clásicos: Ut pictura poesis. A miña participación neses grupos tiña -ademais do meu interese persoal na creación artística- o obxectivo de homologar as artes galegas coa que se estaban xerando en Europa e no resto do mundo. E eu creo, que se conseguiu. Por outro lado, Hai suficiente infinito segue sendo actual no sentido de que constitúe unha invitación a reflexionar sobre a enorme complexidade da arte contemporánea, que exixe un esforzo, pero que tamén proporciona unha enorme riqueza plástica e conceptual. Esas teorías sobre a fin da arte non son máis que falacias. A arte é inmensa". Marta Dacosta deita a mirada sobre a identidade que desaparece coas palabras A mirada minuciosa E igual que as amizades, as lecturas e as obras de arte deixan un pouso -ás veces unha cicatriz- na lembranza, tamén o fan as viaxes, ás que está dedicada unha sección do libro que transita por Italia, Grecia, Creta, a Selva Negra, Heidelberg ou Aviñón. Seoane, viaxeiro curtido, evoca instantes vividos neses lugares. "O mecanismo aquí é o mesmo que nos poemas que falan dun cadro, ou dun libro. É o misterio da poesía: por que unha páxina, un trazo nunha pintura ou un determinado momento se transforma en verso? Por que unhas experiencias si e outras non? Porque estas cousas non se planifican: como dicía Machado, o intelecto non canta. A poesía emana dun momento de intensidade especial que non se escolle e que che obriga a unha mirada máis minuciosa, mais estreita. Aí opera un pouco o azar". Unha nube no aire Un continente Levado talvez dese misterio, o libro desprende unha certa atmosfera crepuscular que, non obstante, Seoane matiza. "Non son unha persoa que se deixe levar por sentimentos de abatemento. Considérome unha persoa vitalista, son máis de amenceres que de crepúsculos. Pero obviamente, na vida existen cousas crepusculares e mesmo sombrías, e a poesía tamén ten que abordalas". O poeta salienta a riqueza desa rede de relacións entre poetas e artistas -adubada pola amizade- que debuxa unha fértil paisaxe da creación galega. "Eu o que vexo aí é unha cultura rica e variada, un tecido humano e creativo moi valioso. En ocasións fáltanos unha mirada ampla, que sexa quen de ver o país en toda a súa extensión, e creo que neste libro si aparece esa espaciosidade. Eu aí vexo un continente de cultura. E por que saíu iso? Porque está aí". Retrato dun mundo en vías de 'desilustración' Esa parte "sombría" da que fala Xavier Seoane está reservada para a derradeira sección do libro, "Do duro canto", no que emerxen realidades como Auschwitz e as súas múltiples reencarnacións contemporáneas: Palestina, Iraq, o Prestige... "Creo que neste momento histórico a ultradereita e o fascismo están gañando a batalla cultural, a batalla das ideas. Estase desactivando a escola, a educación, estase manipulando a información, a través das redes sociais e da intervención nos medios de comunicación tradicionais... E a poesía tamén ten que falar diso". Seoane mostra a indignación polo silencio que rodea o avance das ideas -por chamalas así- máis reaccionarias, e tamén fai un diagnóstico pouco optimista do presente. "Agora mesmo estamos entrando nunha fase de desilustración, a cultura da ilustración e os dereitos humanos básicos son o albo de toda esta nova ideoloxía neofascista. Estase adulterando a linguaxe cando non nos atrevemos a dicir que o que sofre o pobo Palestino é un verdadeiro xenocidio. Pero é que o obxectivo é destruír todo o que se construíu desde a antiga Grecia. É moi inquietante que se derruben así os consensos conseguidos ao longo de vinte séculos. Vivimos un momento realmente grave", conclúe.