Pol Guasch, a escrita en catalán de "historias que latexan ao redor do mundo"

Pol Guasch (Tarragona, Catalunya, 1997), unha das voces máis innovadoras e recoñecíbeis da poesía catalá actual, visita estes días Galiza para participar no encontro de autoras e autores multilingües que, co nome de 'Rosalía en Camiño', organiza desde hai cinco anos a Fundación Rosalía de Castro. Ademais, esta cuarta feira presentou a súa última obra, Ofert a les mans el paradís crema (Anagrama, 2004), na libraría Numax de Compostela, acompañado por Chus Pato e Jesús Castro Yáñez. Non é a primeira vez que o escritor tarragonés visita Galiza. En setembro de 2020, en tempos de pandemia, participou no festival Alguén que respira!, xunto a Adrià Targa (Tarragona, 1987) e Blanca Llum (Barcelona, 1986), dentro dunha programación que procuraba coñecer de primeira man o estado catalán da poesía. Desta vez, a presentación dunha obra súa na capital galega serviulle, como explica a Nós Diario, para percibir un interese que lle resultou “moi emocionante”. Pola mesma, non ten reparo en recoñecer que o que máis lle gusta da literatura galega é a obra de Chus Pato, “unha poeta que coñecín polas traducións ao castelán de Gonzalo Hermo e que sigo relendo en ocasións”. Diálogo cos clásicos Guasch graduouse en Estudos Literarios na Universitat de Barcelona (UB) e non esquece os clásicos cando fala da súa relación cos libros. “Cada certo tempo necesito voltar á literatura que, dalgunha forma, tamén configura a miña maneira de entender a escrita e a lectura”, asegura, “acontéceme cando teño máis vagar ou estou con obras máis extensas”, engade. Neste sentido, destaca unha figura por riba das demais: Ausiàs March. O encontro 'Rosalía en Camiño' aposta pola poesía da Península “En cada lectura que fago del descubro a maneira contemporánea que ten de falarme”, apunta Guasch. Pon como exemplo a poética que entende “radical” sobre o desexo que descubriu neste poeta medieval. Escribir novelas Como no caso doutros nomes da poesía contemporánea, non só na catalá, os galardóns explican en parte a traxectoria das súas publicacións. En 2018 recibe o Premio Francesc Garriga pola obra Tanta gana (LaBreu Edicions) e en 2020 concedéronlle o Premio López-Picó por La part del foc (Viena, 2021). Ese mesmo ano viría o Premio Llibres Anagrama pola súa primeira novela, Napalm al cor (Anagrama, 2021). O seu éxito foi inmediato e contou con varias traducións e unha obra de teatro que se estreou en Barcelona a finais do pasado ano. No seu último libro recunca no xénero da novela, un formato ao que chegou, confesa, “por casualidade”. Séntese “cómodo” nel por contar cun tempo de escrita máis extenso e a singularidade de poder crear “un mundo particular que funcione só dentro do texto”. Ademais, asume que aproveita nas súas historias poder “crear atmosferas e sensacións dunha maneira moito máis complexa”. Porén, afirma que nas súas obras non concibe “a poesía e a narrativa como dous xéneros diferentes”. Galeusca reúnese de novo e exixe que cese "o ataque ás linguas galega, vasca e catalá" Escenarios e relacións Nas súas dúas novelas coincide en situar os protagonistas en escenarios sen topónimos e xogando co espazo temporal. “A contorna onde están e onde viven nunca é unha paisaxe, senón como a condición da súa existencia”, asevera Guasch, “de maneira que o mundo que creo e o dos personaxes ten que ver co que poden facer coas súas relacións”, agrega. Outra singularidade que se repite na súa narrativa é a importancia que lle dá ao amor e á amizade na trama coa que se desenvolven os personaxes. “Forma parte das preguntas que nos facemos na miña xeración, a amizade en relación cunha serie de institucións que temos que cuestionar”, asegura, e pon como exemplo “a familia, o amor romántico ou a parella”. O obxectivo, para Guasch, é “ampliar a rede que nos dea apoio nun mundo moi incerto e onde cada vez será máis difícil vivir”. O futuro do catalán A presenza de Guasch na Galiza chega días despois da recuperación das xuntanzas da Federación Galeusca, unha iniciativa que o poeta tarragonés defende pola “necesidade de que existan alianzas entre comunidades que comparten non só un pasado histórico, senón tamén uns desexos futuros de autodeterminación”. Neste sentido, en relación á situación actual do catalán, asegura que ten moito que ver "coa resistencia histórica de anos de ataques directos e violentos, como aconteceu na Galiza". Malia contar con certo "músculo" activista de defensa nesta situación, considera que na actualidade os ataques son diferentes. "Son disimulados e é unha destrución lenta, mais efectiva", constata. Como exemplo, o poeta catalán ten comprobado como se crea "a concepción social que a lingua 'cool' e interesante para relacionarse entre a xente nova é o castelán". O mesmo acontece co acceso á cultura "que se mira cara ao inglés". Para Guasch, esta retórica "calla dunha maneira moito máis disimulada" polo que xerar unha resposta activa agora mesmo "é un reto inmenso". Neste desafío entraría, segundo explica, a pregunta de "se a maneira de coidar unha lingua é só a través da resistencia ou é tamén a través da afirmación".Diante disto subliña, como escritor, que procura demostrar "que na miña lingua podo escribir historias que latexan ao redor do mundo". O 'Rosalía en camiño' reúne a creación poética híbrida da península Ibérica As xornadas poéticas multilingües 'Rosalía en Camiño' chegan este ano á súa quinta edición cun programa no que participan Bernardo Atxaga (Euskal Herria), Pol Guasch (Catalunya), Andrea Nunes (Galiza), Miguel Rodríguez Monteavaro (Asturias), Andrea C. Faria (Portugal) e Brenda Mondelo (Galiza). Coa escritora Chus Pato novamente como comisaria, os recitais comezaron onte na Casa de Rosalía en Padrón (O Sar) e no Museo do Pobo Galego (Santiago de Compostela) para rematar o 8 de xuño. "O obxectivo segue a ser pór en contacto poetas e linguas coa obra de Rosalía de Castro", explica Chus Pato a Nós Diario. A iniciativa interésase polo "contacto das linguas da Península" mais nesta edición salientando "o pensamento e a maneira de traballar a poesía". Neste sentido, introducen por vez primeira, ademais dos recitais de apertura e feche "tres conversas". Comezaron onte Miguel Rodríguez Monteavaro e Andreia C. Faria, coa titulada 'A beleza do cazador e a fin do mundo' e seguirán hoxe Andrea Nunes e Pol Guasch, co nome de 'Un mestrado en tesoiras e navallas: dime un nome, un son, un final'. Rematarán o sábado Brenda Mondelo e Bernardo Atxaga na conversa denominada 'O arquivo da saudade e o baile da gadaña'. Para escoller os nomes que participan este ano no Rosalía en Camiño, Chus Pato sinala que tivo en conta poetas "recoñecidos" pola súa obra e, ao mesmo tempo, "cun traballo híbrido, como Pol Guasch ou Bernardo Atxaga que, ademais de escribir narrativa, tamén son uns excelentes poetas".