Galiza e Bretaña renovan irmandade para celebrar o Fest Deiz

Galiza e a Bretaña seméllanse en tantas cousas que até comparten a tradición das foliadas. Explica a presidenta de Breizhgaliza, Isabel Kerdudo, que "en toda Bretaña hai Fest Deiz todas as fins de semana, no verán ao ar libre, onde todo o mundo baila". Conservar a tradición é un dos obxectivos fundamentais desta asociación, o folclore, a cultura tradicional e a lingua, da que Kerdudo explica que "non hai nin un 1% da xente nova que a fale e a entenda, nós xa perdemos iso porque non houbo promoción da lingua". Non acontece o mesmo co baile, que desde os anos 70 e con máis forza a partir dos 90 está a vivir un rexurdimento dentro da mocidade bretoa. A iso contribúe a asociación Breitzhgaliza, xunto a Kerdudo, Loli López e Xenaro Sáenz traballan para que a presenza da Bretaña na Galiza teña cada vez máis peso. Parte da súa actividade é o Fest Deiz, pero ademais o colectivo traballa da man coas institucións e colectivos da Bretaña en proxectos como as irmandades entre concellos galegos e bretóns, proxectos de promoción na Galiza de iniciativas culturais e mesmo este ano, Ano Castelao, compartindo o libro As cruces de pedra na Galiza como relación intercultural entre "fisterras". Alumnado, profesorado e familias bretoas mobilízanse na defensa dos seus dereitos lingüísticos Isabel Kerdudo é bretoa, orixinaria do lugar de Lannuon. Leva 30 anos na Galiza e é profesora de francés na Escola Oficial de Idiomas de Compostela. Aquí naceu súa filla, que estudou Filoloxía Galega e actualmente exerce coma lectora na Universidade de Granada. "No meu departamento -na Escola Oficial de Idiomas-, de sete persoas tres somos de Bretaña", explica, ao tempo que analiza o que a Galiza e Bretaña comparten. "O parecido é total, o que vivimos e sentimos, esa relación moi estreita coa nosa cultura, coa forma de vivir. O sermos unha nación dentro doutro Estado. Nótasenos aos dous unha diferenza, somos abertos a outras culturas, a fusións e intercambios pero temos idiosincrasia, cultura e identidade propia, tamén pola lingua". Os 800 quilómetros por mar que separan ás "dúas fisterras" tamén está a ser un foco de traballo da Asociación Breizhgaliza. Un Ferri que una Vigo ou Ferrol con Brest ou Nantes é un dos proxectos nos que están a traballar. Isabel Kerdudo sinala que "temos apoio desde Bretaña, apoian un proxecto para a diáspora de bretóns e bretoas do mundo". O obxectivo é dar a coñecer Bretaña e a súa cultura no mundo, e Breizhgaliza está neste programa. Dentro del se está a tratar o proxecto do ferri entre os dous extremos continentais, "din que teñen un barco preparado, só precisan apoio económico". Conexión por mar A conexión por mar entre a Galiza e Bretaña aforraría en quilómetros a metade dos 1.600 que hai en coche até Brest. Stellantis ten unha liña marítima en funcionamento para a súa conexión con Rennes. "Hai unha demanda" explica Kerdudo, como a que existe actualmente no ferri que une Irlanda e Santander e que usan de forma habitual "moitos turistas ingleses que van a Andalucía". Mesmo sen ferri, o certo é que as conexións entre Galiza e Bretaña teñen un dos seus piares postos nas irmandades entre concellos de ambas as fisterras, actualmente 20 concellos de todo o país están irmandados con outros tantos bretóns. Destacan desde Breizhgaliza que estas irmandades están a crear vínculos produtivos, o máis recente é o de Ribadeo con Loctudy, e hai algúns, como o das Pontes e Lesneven, que ten máis de 40 anos. A loita duns pais bretóns por conseguir un libro de familia en lingua bretoa A debate: actualizar a tradición O Fest Deiz deste domingo na Nave de Vidán comezará ás 16 horas cun café coloquio titulado "A creación de letras na música tradicional: traizón ou tradición?", presentado por Marine Lavigne, cantante e experta en música bretoa. Lavigne -que estivo estudando e vivindo en Compostela en 2018- conversa con Nós Diario nun perfecto galego con acento bretón. Explica que na Bretaña está "de actualidade" un debate arredor de se na música tradicional e o folclore de raíz "podemos mudar ou reescribir algunhas letras". "Penso que pola tradición musical galega tamén na Galiza é relevante ese debate", di Lavigne, "cando os textos son bos e significativos pero hai mensaxes non actualizadas ou letras sexistas, podemos cantalas ou non, modificalas ou non, é un debate moi interesante", asegura. Durante este encontro, Lavigne reflexionará sobre os procesos creativos na música tradicional, abordando a tensión entre a innovación e a preservación das tradicións. Tamén Marine Lavigne é defensora das semellanzas da Galiza e Bretaña "os nosos bailes tradicionais por exemplo, son distintos pero teñen a mesma enerxía e temos a mesma vontade de que pervivan". No caso do baile galego, coinciden Kerdudo e Lavigne en que é máis complicado que o bretón, "é riquísimo", remacha Marine Lavigne. No Fest Deiz animan ao baile bretón, que segundo Kerdudo "é máis simple, como unha roda, e aprendes os pasos en dez minutos". Baile e música: Breizhgaliza convida a participar na gran foliada Todo está preparado para o Fest Deiz -o segundo organizado pola asociación Breizhgaliza pero xa a edición número once do evento-. A programación singular combina cultura, música en directo e gastronomía. Logo do coloquio, comezará a foliada protagonizada por Sterenn Diridollou e Marine Lavigne, que formaron parte da representación de Francia en Eurovisión 2022 coa canción Fulenn. Esta será a primeira vez que un dúo interpreta música tradicional bretoa en forma de kan ha diskan (canto a dúas partes) na Galiza, ofrecendo unha experiencia única da tradición musical da Bretaña. O evento contará tamén coas actuacións de Nuria de León e Pablo Sanmamed, así como do trío Xabier Agra, María Blanco e Xacobe Varela, que fusionarán a música tradicional galega e a bretoa nunha enriquecedora xornada. Co apoio de Rannvro Breizh e a colaboración da Nave de Vidán, o Fest Deiz tamén ofrecerá unha degustación de especialidades bretoas como crêpes, fart e gâteau, que permitirán gozar da gastronomía típica bretoa. A irmandade cultural vén de lonxe: O "Laio e clamor pola Bretaña de Manuel María" xa o dicía claro: "Aprendín no alfabeto das nubes vagabundas, no verdor dos prados, nas olladas melancólicas das xentes, que a Bretaña é unha patria…".