As galerías de arte galegas fechan para exixir unha reducción do IVE cultural

Desde esta segunda feira, 2 de febreiro, e até o sábado 7 as galerías galegas fechan as súas portas para reclamar unha redución do IVE cultural, medida que se inscribe na iniciativa impulsada polo Consorcio de Galerías de Arte Contemporánea. A entrada en vigor da directiva 2022/542 da Unión Europea permite aos Estados reducir o seu IVE na venda de produtos artísticos e culturais e, mentres que en países como Italia ou Portugal este xa foi diminuído, no Estado español mantense nun 21%. Isto sitúa as nosas galerías nunha situación de "tremenda desvantaxe e vulnerabilidade" respecto ao resto do mercado europeo. Aberto celebra a forza das galerías galegas como motor da arte contemporánea O alto IVE cultural non é nada novo. Lucía C. Suárez, directora da galería Dupla, explica a Nós Diario que xa Juana de Aizpuru, fundadora da Feira Arco, pedía na década dos oitenta unha baixada do imposto, reclama que foi ignorada. Na actualidade esta situación vese agravada polo feito de que o resto de Estados europeos si que o teñen reducido. O pasado 5 de marzo de 2025 na Feira de Arco todas as galerías participantes afectadas polo alto IVE fixeron un apagado temporal das luces dos seus stands, mais case un ano despois a situación permanece igual. “En lugar de premiar os compradores estatais de arte, estámolos castigando, non ten ningún sentido”, denuncia Lucía C. Suárez, ao contar como moitas clienta e clientes rematan mercando nos seus negocios por "facerlles un favor", pero perdendo cartos na operación. Luísa Pita, directora da galería homónima e presidenta da Asociación Contemporánea, un colectivo que loita por unha maior promoción, apoio e defensa da arte contemporánea na Galiza, explica a Nós Diario a dificultade que supón para unha galería galega competir cunha italiana, por exemplo, que ten un IVE dos máis baixos: o 5%. “Aos artistas aféctalles directamente, son os máis prexudicados”, afirma tamén Pita. A venda do seu traballo a compradores europeos vólvese moi complicada, pois teñen que competir con compañeiros que cobran até un 15% menos. Lucía C. Suárez, argumenta que isto é “un boicot absurdo ao talento nacional”. A arte galega tras o confinamento, aínda máis precaria Outra das medidas que entrou esta segunda feira en vigor é o cese durante os próximos tres meses da colaboración gratuíta das galerías con calquera institución pública ou privada. E é que estas son axentes fundamentais no circuíto cultural. Suárez expón que “gañan a vida coa venda de arte, pero dedícanse á súa promoción e difusión”. Efectivamente, as galerías xogan un papel esencial como intermediarias entre artistas e institucións, dando a coñecer e promovendo talentos emerxentes. Ademais, pese a ser empresas privadas, tamén cumpren un importante labor de educación social, xa que, en condicións normais, son de acceso libre e gratuíto. “Mercar, mercan uns cantos, pero nós queremos que entre todo mundo”, di Suárez. “A arte non é un obxecto de luxo, é un ben cultural”, afirma Luísa Pita, que se queixa así do prexuízo que predomina entre gran parte da poboación galega sobre a arte contemporánea como un produto que só desfrutan uns poucos. Pola contra, defende que esta debe ser un ben ao servizo de toda a sociedade e que a cultura tería que ser unha cuestión de Estado. Describir a arte como un obxecto de luxo, limitándoa ao consumo das clases altas perpetúa a exclusión dos sectores traballadores á cultura: baixar o IVE cultural tamén supón unha democratización desta. “As galería precisan de moito apoio, porque son negocios, aínda que non o parezan, fráxiles e dependen de moitos factores externos”. A directora de Dupla reclama protección estatal e institucional e explica que o feche de portas desta semana será un sacrificio para a súa empresa, pero que é un xesto necesario para pór o foco sobre unha problemática que levan anos sufrindo. Precariedade como norma no mundo da arte Nestes casos, aliás, oficio e paixón enréndanse para xustificar o abandono estatal que sofren os traballadores culturais. A artística é unha profesión asociada ao vocacional, vocación que moitas veces oculta unha situación de auténtica precariedade. “Somos namorados da arte contemporánea, pero tamén necesitamos vivir dela, nós e os nosos artistas”, denuncia Luísa Pita. A elevada porcentaxe do IVE sobre produtos culturais supón unha situación inxusta para todos os axentes que participan dentro do circuíto artístico e evidencia a vulnerabilidade na que está inmerso o seu oficio. O feche de portas das galerías galegas, ademais de denunciar esta circunstancia e exixir unha baixada do imposto, serve para reivindicar a importancia do seu labor e para chamar ao público xeral e ao resto de institucións a prestar máis atención e coidados a estes negocios. A fraxilidade do traballo artístico e cultural O campo artístico está formado por unha serie de axentes que que dependen uns dos outros e teñen a capacidade de decidir o que é ou non é arte. Nesta operación xoga un papel de especial importancia o traballo dos galeristas, que a miúdo actúan como intermediarios entre artistas e museos. Esta situación dálle ás galerías o poder de ascender talentos emerxentes que, sen a súa axuda, atoparían moitos máis problemas para chegar ás grandes institucións. Deste xeito, artistas e galeristas vense envoltos nunha relación tensa e complexa, pois o éxito dos primeiros depende en boa medida dos segundos. Investimento en cultura A comprensión desta relación entre axentes dentro do mercado da arte lévanos a unha conclusión: cantas máis galerías, máis artistas e obras. Nos últimos anos, porén, podemos ver unha tendencia que impulsa financiamento dos grandes nomes en vez de procurar un reparto equitativo dos recursos destinados á cultura: na actualidade os artistas cada vez son menos e máis famosos. A protección e promoción de pequenas institucións artísticas é de vital importancia para unha democratización real da cultura e para que novos creadores poidan chegar a vivir do seu traballo.