Eugenio Granell no Centro Pompidou en París

Cando en 1918 remata a Primeira Guerra Mundial as secuelas mentais e físicas provocan un sufrimento xeneralizado na sociedade que acaba por materializarse na arte. Algúns artistas como Umberto Boccioni, August Macke ou Franz Marc morren na batalla, outros quedan lisiados e os máis necesitaron tratamento psiquiátrico para recuperarse da chamada "neurosis de combate". Tentábase recobrar o tempo perdido e a esperanza no futuro, pero o presente pesaba como unha lousa. Nese contexto a arte cimentada antes da contenda non era xa unha saída válida, atopábase demasiado apegada a esa realidade magoada pola guerra. Tíñase que procurar unha escapatoria rexenerada que acougara tanto desalento e mitigara tanta dor. 100 anos do 'Manifesto do surrealismo' Así as cousas, xurdiu unha importante sublevación no seno do dadaísmo, movemento que reivindicaba rachar con todo, proclamando unha especie de antiarte ante a perda dos valores esenciais do ser humano. Pero esta rebelión, impulsada desde dentro, non alentaba o caos senón votar man dos soños para chegar a unha "beleza convulsa", libre de todo tipo de prexuízos e ataduras. Deste xeito nacía o surrealismo da man de André Breton, que publicaba en 1924 O manifesto surrealista, un discurso co que se pretendía "o funcionamento real do pensamento sen que exista control algún por parte da razón e sen que medien consideracións estéticas ou morais de ningún tipo". Axiña a teoría calou entre artistas, escritores, poetas, cineastas… presentándose non só como unha arte aberta e transversal senón como unha filosofía de vida, mesmo de remedio terapéutico existencial. Pronto as súas pólas estendéronse desde Francia ao mundo, proporcionando artistas tan dispares na súa forma de entender a creación como Miró, Magritte, Chirico ou Dalí. Eugenio Granell subscribiu a premisa principal da nova arte, o mundo onírico dos soños, pero aliñándoo coa dose de humor negro que o caracterizaba Para conmemorar os cen anos da proclama de Breton, o Centro Pompidou de París organizou unha exposición sobre a historia do surrealismo, con pintura, escultura, fotografía, cine... Tamén con imaxinativos "cadáveres exquisitos", onde o azar e o lúdico se xuntan para compoñer pezas colectivas insospeitadas. Este modo de actuar estaba conducido polo automatismo psíquico, que os surrealistas pregoaban como recurso espontáneo para crear, facilitándolles o xogo liberador de asociar formas, palabras, pero igualmente obxectos ou ideas que aparentemente non tiñan nada que ver entre si. Hai que lembrar que tomaron de referencia un poeta do século XIX, Lautréamont, que escribiu aquilo de "fermoso como o encontro fortuíto dunha máquina de coser e un paraugas nunha mesa de disección". Esta foi a consigna poética reivindicada polo teórico no seu manifesto, agrupar poéticas discordantes que remataban por funcionar. Incluso chegaron a empregar os ready made e os objet trouvé para construír visionarias e máxicas composicións; a maxia tamén lles serviu para levar a cabo sesións de espiritismo. O caso era abstraerse do horror que viviran. O movemento orixinado en Francia é considerado como o máis importante do século XX. As achegas de Granell Na mostra parisina hai dous cadros de Eugenio Granell, que forman parte dos fondos da súa fundación en Santiago, o que indica a importancia deste artista no ámbito da corrente. As súas obras alternan coas de, entre outros, Max Ernst, Leonora Carrington, Dora Maar, Man Ray, Maruja Mallo ou Luis Buñuel. A traxectoria como pintor do compostelán iniciouse xa no exilio dominicano, despois de coñecer a Breton en 1941 en Santo Domingo, a capital onde o francés fixo escala no seu camiño ao exilio de Nova York. Posteriormente coincidirían e terían durante anos unha grande amizade, chegando o pintor galego a participar na Exposición Internacional do Surrealismo de 1947 en París. Eugenio Granell subscribiu a premisa principal da nova arte, o mundo onírico dos soños, pero aliñándoo coa dose de humor negro que o caracterizaba e que leva a entroncalo co seu admirado Valle Inclán. As premisas do movemento están na súa pintura, gravados, debuxos, esculturas e tamén nas súas novelas, como a titulada Lo que sucedió, na que desde o exilio lembra "o seu pobo de pedra ao que chegan os peregrinos". O artista foi dos que abrazou a paixón pola liberdade integral, a mesma da que deu conta Breton no seu transcendental manifesto.