A dobraxe ao galego, un sector precarizado e en perigoso descenso

Son as voces que achegan a creación audiovisual ao galego. Actores e actrices que deixaron unha pegada inesquecíbel na historia do galego e que cambiaron a percepción que a sociedade tiña sobre a súa propia lingua. Esta quinta feira conmemórase o Día Internacional da Dobraxe, que se celebra como homenaxe a estes profesionais e ao seu importante papel á hora de conseguir que o contido de cine, televisión e outras plataformas audiovisuais sexa accesíbel para o público global. Porén, a situación do sector na Galiza dista moito de propiciar celebracións. A recentemente aprobada Lei da CRTVG (Corporación de Radiotelevisión de Galicia) súmase a outra das moitas ameazas que sobrevoan a profesión. "Nós consideramos que esta nova lei que entrará proximamente en vigor vai en detrimento do sector", declara a Nós Diario Desiré Pillado, presidenta da asociación Artistas da Dobraxe Asociadas (ADA). "De feito, levamos moito tempo denunciando a mala xestión dos recursos económicos para a dobraxe en galego. As partidas que oficialmente deben destinarse á dobraxe en galego non se executan, polo que cada ano están diminuíndo. Son partidas que veñen minguando desde o ano 2009", advirte. Pillado alude á delicada situación -por dicilo con suavidade- pola que pasa a CRTVG para relacionar estas reducións orzamentarias co feito de que, neste momento, o 90% das dobraxes que se están a facer na Galiza son ao castelán. A oposición critica a "falta de apoio" da CRTVG ao audiovisual e ao galego Precarización do sector "Está deixando de facerse dobraxe ao galego e pensamos que é moi importante para espallar a nosa cultura e a nosa lingua e para que as novas xeracións poidan ter acceso a produtos de calidade en galego. Pero, ademais, na Galiza existe unha grande infraestrutura galega ligada ao audiovisual. A CRTVG foi unha das primeiras televisións autonómicas que se puxeron en marcha no Estado e creouse un elevadísimo nivel técnico e humano. Hai grandísimos profesionais que levan corenta anos facendo isto, pero semella que se queren borrar do mapa. Hai moitas familias que dependen directamente deste oficio, mais cada vez é máis difícil poder vivir do noso traballo", afirma. Porque ademais da diminución da dobraxe ao galego, a profesión leva anos precarizándose. De feito, o sector leva meses mobilizándose para reivindicar "que se aplique o convenio colectivo de dobraxe", que, ademais, leva sen actualizarse desde 2006. O acordo de dobraxe, explica a presidenta de ADA, ten ámbito autonómico e inclúe as dúas linguas oficiais da Galiza. No caso do galego, engade, cóbrano integramente -aínda que co salario de 2006-, pero a patronal decidiu facer "máis competitivo" o traballo en castelán, polo que deixaron de retribuír o que está estabelecido legalmente. "O convenio colectivo da dobraxe leva incumpríndose desde hai vinte anos", subliña Pillado, "estamos cobrando menos que hai dúas décadas. "Levamos xa dous anos loitando polos nosos dereitos, contra os empresarios que seguen querendo sufragar os seus negocios por conta dos salarios das persoas traballadoras. Despois de sete meses de negociación nos que foi imposíbel chegar a ningún tipo de acordo, marcamos unha liña vermella. Rematadas as conversas pouco produtivas entramos noutra fase con medidas que faremos públicas ao seu debido tempo". Leis que ignoran o galego Pillado, ademais, sinala a enorme contradición na que cae a nova Lei da CRTVG ao abrir a porta a outros idiomas. "Creo que todos estamos de acordo en que isto é un erro de enormes dimensións e que pode ter consecuencias gravísimas non só para este sector profesional, senón, en xeral, para a lingua e a cultura galegas. Desde ADA participamos nos paros que fixeron os nosos compañeiros do ente público e estamos en contacto directo coa Mesa pola Normalización Lingüística, intentando participar, na medida das nosas posibilidades, en todas as súas iniciativas para fomentar o galego e para espallar nas xeracións máis novas o cultivo do noso idioma". Por outro lado, a recente Lei do Audiovisual que entrou en vigor a nivel estatal parecía abrir unha pequena fenda de esperanza ao marcar uns mínimos de emisión de producións nas linguas oficiais distintas do castelán. Mais os especialistas axiña detectaron que se trataba dun mínimo insuficiente: o grupo de estudos audiovisuais da Universidade de Santiago concluíu que "o audiovisual para as nacións sen Estado e con lingua propia é unha esfera simbólica, económica e sociocultural fundamental para o mantemento da nosa propia cultura e estima", e que "a adaptación da directiva europea que fai a nova lei española traballa contra iso". Pero ademais, eses mínimos non se cumpren. Denuncian na UE a restrición ao galego na lei audiovisual española "Nós polo de agora, non estamos notando nada en positivo con esta lei", afirma Pillado. "Estamos agardando porque ás veces é necesario dar un tempo para que as iniciativas arrinquen, pero están pasando cousas moi sospeitosas. Non se ve unha vontade de dar voz ao galego". Descenso de postos de traballo Algunhas iniciativas privadas si que axudan a visibilizar unha carencia no audiovisual. Desiré Pillado cita a norma interna de Netflix de que unha porcentaxe dos seus produtos deben estar dobrados ás linguas oficiais do Estado español distintas do castelán. "Que o público poida ver as súas series favoritas na nosa lingua -como foi o caso de O señor dos aneis, dobrada en Vigo- deben ser valoradas positivamente. É un dereito da cidadanía, debe estar aí". Porén, estas achegas non son suficientes para manter o pulso da profesión, que vai minguando no seu alcance por mor do cansazo e da desilusión. "Estamos notando como cada vez son máis os compañeiros e compañeiras -tanto actores e actrices de voz como persoal técnico e de produción- que están abandonando ou que están tratando de compaxinar esta actividade con outros oficios, algo moi complicado de conseguir. A realidade é que cada vez é máis complicado que o noso traballo dea para vivir. Todos os días hai alguén que decide retirarse non só pola pouca carga de traballo que temos, senón tamén polas condicións en que se está desenvolvendo. E claro, este descontento provoca que o traballo se realice peor. É unha espiral terríbel, porque todos desexamos alcanzar a excelencia no noso labor".