A cultura esperta da parálise coa reapertura de espazos

A cultura, aínda con remelas nos ollos, esperta da parálise das últimas semana coa reapertura de cinemas, teatros, auditorios, congresos e outras actividades. Cada espazo enfronta realidades diferentes, se ben a normativa estabelece unha capacidade máxima de 30%, que non deberá superar as 250 persoas en espazos fechados e as 500 en lugares abertos. Aliás, deberase manter un rexistro de asistentes cos teléfonos de contacto, custodiado "durante un mes". Teatro e música A Rede Galega de Teatros e Auditorios reactiva a programación desde mañá. Así, o Auditorio de Arteixo, o Teatro Principal de Compostela, Teatro Colón e o Teatro Rosalía na Coruña serán algúns dos primeiros en acoller representacións. En Vigo, a compañía Aporía Escénica ofrece a estrea de Soga e cinsa. A xestora do auditorio municipal, Marta Núñez Aboi, considera que tiveron "sorte", pois os seus pases comezaban xusto esta sexta feira, polo que non tiveron que cancelar nada. O seu espazo, de 285 butacas, leva funcionando a 81 desde xuño, sempre coa prioridade da distancia de seguridade de 1,5 metros, quitando algúns momentos de restrición a 30 ou 60 prazas, que levaron a solicitar un permiso especial. Con todo, non o levan mal. O segundo semestre do pasado 2020, coa primeira programación pos covid-19, serviulle para tomar o pulso. "Foi alucinante,", pois venderon en setembro 85 abonos, cando normalmente só chegaban a 20. En xaneiro ían nos primeiros días polos 53, máis co feche paralizouse, até esta segunda feira, co anuncio do retorno. Non sorprende, aínda que debería, que as salas de música fiquen fóra desta primeira vaga de aperturas, atendendo ao tratamento como "ocio nocturno" ao que o Goberno galego parece ter adscrito estes locais. "Estamos até o gorro", sentencia Alberto Grandío, presidente de Clubtura (Asociación Galega de Salas de Música) e de Acces (Asociación Estatal de Salas Privadas de Concertos). A situación noutros territorios é ben diferente: en Murcia ou Valencia foron etiquetadas como espazos culturais, abertas e con concertos. Os locais adoitan complementarse coa venda de bebidas, pois "só coas entradas é inviábel", explica Grandío, "mais a nosa vocación é cultural". As alternativas existen lonxe do feche taxativo, por exemplo adiantanto o horario dos concertos. Museos e bibliotecas O Centro Galego de Arte Contemporánea (CGAC) está dándolle os últimos arranxos á exposición que abrirá mañá, Cultivar incertezas, conmemorando o 30 aniversario da Facultade de Belas Artes de Pontevedra, cunha selección de traballos de artistas que saíron dela. A mostra preséntase hoxe sen inauguración. O director do museo, Santiago Olmo, sinala que xa non desenvolven este tipo de eventos que poden congregar xente, substituídos por "portas abertas". A esta mostra sumaranse a semana vindeira outras dúas, unha retrospectiva da pioneira da música electrónica Pauline Oliveros e Breaking the Monument, con imaxes de resistencia de artistas mulleres. Alén do expositivo, abre tamén a libraría e a biblioteca. A este sumaranse boa parte dos museos do país, algúns dos cales ofreceron visitas virtuais durantes este tempo. "É moi importante a dixitalización", admite Olmo, que sinala a súa utilidade como arquivo -"memoria viva do museo"-, como formato na difusión ou na formación. Porén, "o museo, como toda a cultura precisa presencialidade, pois esta é en si mesma unha ferramenta de socialización". Olmo destaca que están ensaiando estratexias dixitais, reconvertendo algunhas actividades, pero apunta a un modelo complementario. "Hai eventos que requiren do presencial ou sectores para os que é crucial", como as crianzas ou as persoas máis maiores. Por outra banda, as bibliotecas volveron tamén abrir ao público, logo dun tempo no que só se desenvolveu "traballo interno", conta Rosa María Díaz, directora da de Ourense, bautizada o pasado ano como Nós. Antes do 27 de xaneiro xa estaban a funcionar nunha capacidade similar á de agora, con dous de cada seis postos de lectura, priorizando sempre a distancia de dous metros aínda que podían alcanzar un máximo de 50%. No seu caso, sinala que ao contar con instalacións novas non teñen moitas dificultades para manter condicións de seguridade, se ben as restricións fan que haxa "demanda de máis prazas das que podemos ofrecer". Cousa que tamén notan, como espazos culturais alén do préstamos, no resto de actividades presenciais. A limpeza e desinfección continúa son cruciais para que, até o momento, non tivesen ningún contaxio no lugar. "Os equipamentos culturais, públicos ou privados, están respectando moi ben os protocolos", opina Díaz. Salas de cinema As salas de cinema tamén volven. Codex, en Lugo, decidiu agardar até mañá para comezar cunha estrea, fronte a outras que xa abriron onte, como Numax. A restrición de 30% da capacidade implica no caso da primeira ten unha sala de 141 butacas a unhas 40, algo máis de asistiren conviventes, que poden sentar máis preto. Isto supón en efecto unha redución de 75% da capacidade. Porén, o maior problema para Eloi Caldeiro, o responsábel de Codex, é "o esforzo para volver chegar á xente", que se dificulta nesta dinámica de "abrir e fechar, un paso adiante e outro atrás", comenta parafraseando a Xosé María Díaz Castro. En lugar destas oscilacións reflexiona se non sería mellor fechar de vez o tempo que for preciso. "Igual nun mes temos que volver a facelo", advirte, e iso "implica gastar cartos cada volta". E logo vén o verán, unha época moi complicada para este tipo de salas que xa de seu son un negocio complexo. Recuperar o ritmo Olmo tamén sinala o esforzo extra por "recuperar o ritmo habitual. Parar é moi fácil, volver non tanto". A comunicación ten un papel chave para transmitir "o importante do que facemos e ofrecer situacións interesantes", opina. Nesta liña, Núñez fala dos cambios de protocolos como unha das cuestións máis problemáticas, como as mudanzas na capacidade cando as butacas xa están vendidas, o que implica un gran traballo para contactar coas persoas e devolver os billetes. Aliás, os feches perimetrais limitan a asistencia das que veñen de Redondela, Nigrán, Cangas... Segundo Grandío, isto tamén afectaba moito as salas pequenas das vilas. Son cambios que ademais moitas veces ocorren con pouca marxe de manobra, de cuarta para quinta feira. "Estamos até as dúas da mañá ultimando detalles", di Núñez, que celebra o compromiso do seu equipo. Outro dos principais problemas de cinemas e teatros é o adianto do horario dos eventos por mor do toque de recoller. No auditorio de Vigo, a programación para persoas adultas, que estaba ás 21 horas, pasou primeiro ás 20.30 e logo ás 20 horas. Neste senso, Caldeiro sinala que tiveron que reducir a dúas sesións, reducindo pases. Caldeiro agarda que cheguen por parte das Administracións "as accións que precisamos", lembrando que o impacto no sector non se amaña simplemente abrindo. Cultura segura O responsábel de Codex asegura que nos cinemas están sendo moi rigorosos, sen vender xa comida ou bebida para evitar situacións de interacción sen máscara ou mesmo medindo o nivel de de CO2 no ar. Considera que as salas son por iso "un dos lugares máis seguros, con case dous metros de separación nos 360 graos". Igualmente, Olmo destaca que "en termos de seguridade, os museos son espazos amplos, que compren todas as garantías sanitarias", apuntando que permiten visitas individuais ou en grupos pequenos, de catro como máximo. "Ofrecen distancia social e a circulación é moi ordenada, tamén nos eventos do auditorio", engade, observándoo "máis controlado que un supermercado". "Eu non son epidemióloga", advirte Núñez, que non se sente capacitada para opinar sobre a pertinencia das medidas. O que si ten claro "é que os espazos culturais son seguros". Moito máis que "ir mercar un pantalón a Zara", comenta, matizando que custa ver a "coherencia" das medidas que fechan a cultura mentres manteñen outros lugares de risco moito máis laxos. En tempos de crise, a cultura xoga para Olmo un papel de "distracción, axuda psicolóxica e case diría espiritual". Por iso a sinala como sector imprescindíbel, artelladora tamén da esperanza. Con todo, admite que é moi difícil dar cunha solución que contente a todas e observa o feche como "danos colaterais". "Non estamos afeitos, pero cómpre ter paciencia", conclúe.