A Cátedra Carvalho Calero nace como “un acto de xustiza” coa Galiza e a USC

O paraninfo da Universidade de Santiago de Compostela (USC) acolleu esta terza feira a inauguración da Cátedra Institucional Carvalho Calero. O acto principiou co discurso institucional, seguido dun recital dos poemas do autor que dá nome á propia cátedra, Ricardo Carvalho Calero, e integrados na obra Salterio de Fingoi (1961). Foron musicados polas finalistas da edición de 2020 do concurso Musicando Carvalho Calero: Madalena Gamalho, que cantou 'Todo o mundo é teu', e MJ Pérez, con 'Nom existe a morte', en ambos os casos acompañadas, ao piano, por Íria Iglésias. O acto fechou co discurso pronunciado por Martinho Montero Santalha, primeiro presidente da Academia Galega da Língua Portuguesa e biógrafo de Carvalho Calero, quen realizou un retrato do autor, defendendo, en consecuencia, a súa postura reintegracionista. Santalha definiu ao literato e investigador galego como un intelectual cunha forte visión política e lingüística, un estudoso con vocación para a lingua e a literatura, un visionario da situación da lingua que foi incomprendido e marxinalizado polos representantes da norma oficial. Con respecto á cátedra, definiuna como “missão inspiradora recordar a figura do catedrático Ricardo Carvalho Calero e prosseguir os seus trabalhos e anseios na que foi a sua Universidade”, polo que considera que todos os seus discípulos deben celebrala e adherirse a ela con entusiasmo. García Negro e Castelao Mexuto presentan a obra literaria completa de Carvalho Calero Non foi Santalha o único en enaltecer a figura e achega de Carvalho Calero. No seu discurso, o reitor da USC, Antonio López, lembrou como un importante fito que Carvalho fora o primeiro estudante que, sendo elixido polos seus compañeiros, puido intervir na inauguración dun curso escolar da Universidade de Santiago (1930), defendendo a galeguización da institución universitaria, o que pasaba por introducir a lingua galega nas aulas e facela cooficial na institución. O reitor tamén recoñeceu a contribución de Carvalho Calero ao pular pola creación dunha cátedra en Lingüística e literatura galegas que el mesmo ocupou no ano 1972. No acto, agasallouse as persoas convidadas coa primeira publicación da cátedra: unha selección de catro artigos xornalísticos escritos por Carvalho Calero que representan un pequeno resumo e que nun futuro formarán parte dunha colección de cadernos da cátedra. Os textos que se entregaron no acto de presentación son unha coidada escolla a través da revisión de decenas de pezas, mesmo da consulta coa súa familia. Estes textos fan homenaxe a Castelao, coincidindo co 75º aniversario do seu falecemento, e proban o vencello entre a proposta de Carvalho e o traballo de Castelao. A Cátedra Carvalho Calero comezou a súa traxectoria grazas a un acordo do Consello de Goberno da Universidade compostelá en abril de 2024. A cátedra pretende afondar na obra do escritor e investigador que lle dá nome, analizando a súa influencia no estudo da literatura galega. En xullo dese ano designouse presidente da mesma o catedrático de Filoloxía portuguesa Carlos Quiroga. Tres eixos A liña de actuación sostense en tres actividades principais: a revisión de material de investigación, os premios a traballos académicos relacionados con Carvalho Calero e a creación de alianza con asociacións internacionais. Carlos Quiroga, presidente da cátedra, destaca a importancia, entre as actividades realizadas, do Premio de Criação, que nace coa idea de dar a oportunidade ao gañador de facer parte das Correntes d’Escritas, un encontro anual de escritores e escritoras ibéricas que decorre na Póvoa de Varzim, o que xera, para o gañador ou gañadora, unha grande exposición pois, como sinala Quiroga, son encontros “de primeira división” aos que acoden medios de comunicacións, editoriais, etc. Sermos Galiza debate con García Negro sobre a figura do intelectual Ricardo Carvalho Calero Na propia presentación da Cátedra foron convidadas e asistiron representantes das Correntes d’Escritas. A idea, con esta iniciativa, tal e como indica a este xornal Carlos Quiroga, é a de facer “algo diferencial dos ditados que marca o perfil universitario”, o que foi ben acollido pola universidade, e, ademais, contribuír á internalización da literatura galega. Outra das intencións que se perseguen co premio, mais tamén coa cátedra na súa totalidade é, en honra a Carvalho Calero, dar un espazo á creación en literatura galega con norma reintegracionista. Unha cátedra en homenaxe a Ricardo Carvalho Calero, así o expresaron o seu director e o mesmo Martinho Montero Santalha na presentación da mesma esta terza feira, sinalando que debe perseguir tamén os seus valores, ten que honrar unha causa que, coincidindo ambos nesta idea, custoulle unha marxinación dentro dos estudos da lingua e literatura galegas por seguir a norma reintegrada, o que Quiroga denomina “galego-portugués”. E, a partir dela, incentivar a investigación da lingua. O galego, lingua para comunicarse co mundo O afondamento na figura de Ricardo Carvalho Calero recupera unha das cuestións a debate no estudo da lingua galega: a norma. En declaracións a este xornal, o director da cátedra, Carlos Quiroga, sinala o que no seu día sentenciou o propio Carvalho Calero, explicando que “o galego é galego-portugués ou é galego-castelán, e facelo galego-castelán é extinguilo”, sinalando o modelo galego-portugués como a vía que evita a asimilación. O traballo dirixido por Quiroga ten unha idea, “internacionalizar e aproveitar os recursos que só pode dar maior conforto á sociedade galega por vía da reconexión coa lusofonía, que é un predicado desde os tempos de Pondal”. Sinala, tamén, Risco e Castelao como figuras que predicaban, nun “extremo científico da norma”, o pensamento reintegrado. A vontade destas declaracións, é deixar claro que a defensa do galego-portugués, para Quiroga e para Carvalho Calero, é a postura tradicional do galeguismo. Arroupe no acto A cerimonia contou coa presenza de numerosos representantes do tecido asociativo cultural da Galiza e da lusofonía, ademais de membros da familia do homenaxeado, coa súa filla María Victoria en lugar destacado.