venres 26/02/21

Avaliar ou medir, facilitar ou instruír

Quizá a razón pola cal a enésima reforma educativa española naza fanada sexa por non ser capaz de ollar para o futuro e continuar lastrada polo pasado: presenza da relixión nos centros, renuncia á oferta pública universal ou currículos desfasados centrados nos conteudos e deseñados para apagar as identidades nacionais.

O sistema educativo segue centrado na medición, sobre todo nas materias troncais como a matemática, as ciencias ou as linguas, o que fai que os procesos de ensino-aprendizaxe fiquen modelados polos resultados que se pretenden conseguir. É o que se coñece como “ensino orientado aos exames” onde, ademais, o desempeño do profesorado se configura en función deses “resultados”, da produtividade marcada polos mercados. Quen enfoca a educación desde esa perspectiva aínda non se apercebeu de que estamos a formar a nosa xente nova para un deseño industrial propio do século XIX que xa non existe? Visto como está o panorama, e os desafíos e desequilibrios que se nos apresentan, sexan en termos poboacionais, ambientais, sanitarios, ideolóxicos ou sociais, ben mellor nos iría se as novas xeracións se formasen máis e mellor en socioloxía, filosofía ou historia, para as preparar para ese futuro que xa está aquí.

Porén, a educación continúa a estar ao servizo dos intereses produtivistas do sistema económico, e a súa privatización avanza sen se deter. Daí a súa estandarización e a ausencia da personalización e adaptación aos diferentes ritmos de cada persoa. E iso, apesar de que as empresas tecnolóxicas se empeñen en nos vender unha “aprendizaxe personalizada”, onde o profesorado se converte nunha caste de axente comercial desas mesmas empresas e, en vez de interpretar as necesidades do alumnado e axudar a construír a súa propria aprendizaxe, xestiona un produto; no canto de avaliar ese proceso de maneira formativa, ten que pór a a andar a máquina de medir con estándares uniformizadores; en vez de axudar o alumnado a contextualizar o coñecimento, convértese nun distribuídor de conteudos e probas; no canto de contribuír á reconstrución do coñecimento, ten de se centrar na instrución directa, na transmisión dese coñecimento, para despois medir os resultados, reducindo así o currículo a unha cuestión de conteúdos. E, como non, detrás desa industria da medición, que vernizan de avaliación, herdeira da dos libros de texto, hai xa un negocio multibilionairo de grandes transnacionais.

Avaliar ou medir, facilitar ou instruír
comentarios