xoves 09.07.2020

''Daquela toda Galiza era un campo de concentración''

Compostela mullerenaxea as Marías. Debaixo das roupas e da maquillaxe rechamante, as dúas mulleres retratadas na estatua da Alameda da cidade agochan as marcas da represión vivida após o levantamento fascista do 18 de xullo do 36, tal día como hoxe hai 76 anos
''Daquela toda Galiza era un campo de concentración''

"Pasaban todos os días polo postiño que tiñamos na praza e a miña nai dicía: Son as dúas, que veñen aí as Marías''. Luz Fandiño, poeta, escritora, feminista e memoria viva, muller ben coñecida e querida en Compostela, coñeceu de primeira man a historia de resistencia de Coralia e Maruxa, as irmás Fandiño. Cadrando co levantamento militar fascista do 18 de xullo do 36, a libraría feminista Lilith e a cooperativa As Dúas quixeron traer ao presente, recordar --facer pasar, máis unha vez, polo corazón-- as vidas das dúas mulleres retratadas na estatua de cores rechamantes que hai á entrada da Alameda da capital galega. 

Eran doce @s [email protected] do zapateiro da rúa do Espírito Santo, nove homes e tres mulleres. O pai e tres irmáns foron militantes activos da CNT na II República, mais o alzamento veu truncar as súas ansias de liberdade. Un foi paseado. Os outros dous fuxiron e ficaron agochados varios anos, até que deron con eles e os encarceraron. A elas torturáronas. Querían información sobre os irmáns varóns. Sufriron unha violencia que se cebou daquela especialmente coas mulleres: ameazas, persecucións, o aceite de ricino, o pelado da cabeza, o acoso dos falanxistas. Foron privadas de traballar. A xente non lles entraba as portas do taller de costura que rexeitaban ao non querer que @s acusaran de colaboracionistas.

"A través da loucura recuperaron o soño da mocidade", di o texto ao que deu lectura Fandiño nun acto que xuntou ao redor de 30 persoas. Co vestir e coa maquillaxe desafiaron o gris da ditadura. "Eran ledas, mais tamén eran rebeldes", conta Luz, traendo á memoria a anécdota "dun día que as insultaron diante do noso postiño, chamáronlles putas. E elas responderon deseguidiña! 'Tes envexa de nós porque somos guapas?' Eran mulleres sen pelos na lingua". E, a pesar diso, os insultos e as pedradas pola rúa eran o pan de cada día para as Fandiño. "Á terceira, Sara, non a coñecín. Vivía na Coruña", explica a escritora. 

Estaban "escuálidas" e non tiñan dentes. Semellaban "saídas dun campo de concentración, mais é que naqueles anos toda Galiza era un campo de concentración!", sentenza con xenreira a tenra Luz Fandiño. Coas últimas liñas do escrito chegaron os primeiros acordes da guitarra de Uxía e o son da pandeireta de Sonia Lebedinski.

Coa súa música mullerenaxearon ás Marías após a ofrenda con flores lilas e vermellas que portaban @s alí presentes. Encarna Otero, quen traballou na recuperación da memoria de Coralia e Maruxa; a parlamentar do BNG Ana Pontón ou o voceiro da formación frontista en Compostela, Rubén Cela, eran algunhas das facianas coñecidas. Para alén de as recordaren, o tecido feminista reclama a colocación dunha placa que que as despoxe dunha vez da etiqueta de tolas e conte a súa historia verdadeira.

comentarios