domingo 12.07.2020

Alento para as torres da Forxa e do Castro

Son dous dos vestixios máis importantes da comarca da Limia, as torres da homenaxe de dúas fortelezas medievais que axudan a explicar o pasado histórico da Galiza. A Xunta investirá máis de 150.000 euros en reparar os danos da Torre de Sandiás e da Torre de Porqueira, na contorna da Lagoa de Antela.
Vestixios da Torre de Sandiás, coñecida pola veciñanza como Torre do Castro (Xunta da Galiza).
Vestixios da Torre de Sandiás, coñecida pola veciñanza como Torre do Castro (Xunta da Galiza).

A Xunta da Galiza vén de iniciar o proceso de licitación para a restauración das torres medievais de Sandiás e de Porqueira, dúas fortificacións que foron parte dun conxunto defensivo máis amplo na zona fértil da comarca da Limia. 

O complexo orixinal incluía a Torre de Pena, en Xinzo, e a Torre de Celme, xa desaparecida, en Rairiz de Veiga, ademais doutras menos coñecidas popularmente, como o Castellum Sancti Iohannis de Barra, en Padreda, perto de Vilar de Barrio; a da Cima de Ribeira, do século X; a Torre de Abavides, en Trasmiras, ou a fortaleza de Aguiar da Moa. Situadas estratexicamente, permitían vixiar a fronteira con Portugal, previr ataques invasores e controlar o paso cara ao val da Limia.

Torre de Porqueira

A Torre da Forxa ou da Fírbeda, como se coñece tamén a fortificación de Porqueira, é o único vestixio que segue en pé dun castelo medieval cuxas orixes sitúan no século XI e no que, segundo conta a tradición, puido vivir o rei García da Galiza. Xa no século XII foi cedida por Afonso VII ao Bispado de Ourense e habilitouse como mosteiro da Orde de San Xerome. 

A finais do século XIV, durante as guerras de sucesión entre Pedro I, o Cruel, e Enrique II, foi ocupada polo duque de Lancaster e, xa no século XV, pola Casa de Benavente. En 1467 foi asaltada polos irmandiños, que non chegaron a derrubala. A mediados do século XIX, despois de acoller a Casa do Concello durante algúns anos, pasou a mans particulares e a súa deterioración acelerouse.

A torre da homenaxe da antiga fortaleza de Porqueira mide 23 metros de altura e conserva as catro caras exteriores e, ao igual que a Torre do Castro, como lle di a veciñanza de Sandiás á súa fortificación, foi declarada Ben de Interese Cultural con categoría de monumento.

Torre de Sandiás

A Torre de Sandiás é o único vestixio dun castelo medieval construído na primeira metade do século XII sobre un antigo castro. Conserva en bo estado só dous dos seus catro muros, o norte e o leste, e mantense en pé parte da parede sur. A Torre do Castro participou nas guerras fronteirizas pola posesión do condado da Limia, entre o monarca Afonso VII de Castela e León e Afonso Henriques de Portugal. 

A finais do século XIV foi asaltada polo duque de Lancaster e máis tarde, en 1467, arrasada polos irmandiños. Algúns autores defenden que non foi reconstruída, mais a maioría opina que se volveu facer, sen aclarar en que momento acadou o seu estado actual. 

Restauración

Despois de varias actuacións previas de limpeza e acondicionamento dos camiños de acceso, a Xunta acaba de anunciar que inicia a licitación de varios traballos para a mellora do estado de conservación destas dúas fortalezas por un importe de máis de 150.000 euros.

O proxecto inclúe a avaliación de posíbeis deficiencias e a corrección dos fallos detectados co fin de  contribuír á súa conservación. No caso da Torre do Castro as actuacións contan cun orzamento de 80.000 euros. Para a Torre da Forxa ou de Fírbeda, indica a Administración galega, serán necesarios traballos por valor de perto de 77.000 euros.

Renovación das cubertas e coidados no interior

A Torre da Forxa e a Torre do Castro son dous elementos defensivos que se conservan desde o medievo na comarca da Limia. Non son os únicos, mais desde o seu emprazamento son fundamentais para coñecer o pasado histórico da Galiza. Fan parte da paisaxe limiá e as súas vistas tamén achegan panorámicas da contorna, nomeadamente da desecada lagoa de Antela que noutro tempo se encargaron de vixiar.

É o caso da Torre de Sandiás, cuxa reparación da cuberta e da cantaría busca que poida ser empregada como recurso para o desenvolvemento sostíbel e a promoción socio cultural, laboral e económica da zona. A Torre da Forxa tamén presenta patoloxías tanto na cuberta como na carpintaría e nas propias instalacións. Contará cun illamento renovado así como cunha nova carpintaría de madeira para o interior.

comentarios